Vitamin and Mineral Supplements: આજકાલ વિટામિન અને મિનરલ્સની ઉણપને કારણે ઘણા લોકો પોતાની રીતે સપ્લિમેન્ટ્સ લેવાનું શરૂ કરી દે છે. જોકે દરેક વિટામિન અને મિનરલને યોગ્ય સમયે અને યોગ્ય રીતે લેવું જરૂરી છે. જરૂરિયાત કરતાં વધુ માત્રામાં અથવા ખોટી રીતે સપ્લિમેન્ટ લેવાથી ફાયદાની જગ્યાએ નુકસાન પણ થઈ શકે છે. તેથી કોઈપણ સપ્લિમેન્ટ શરૂ કરતા પહેલાં નિષ્ણાતની સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે. નિષ્ણાતોના મતે, વિટામિન B12, મેગ્નેશિયમ, વિટામિન D3, વિટામિન C, ઝિંક, કેલ્શિયમ અને ફોલેટ લેતી વખતે કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ. જોકે, દરેક વ્યક્તિની ઉંમર, આહાર, સ્વાસ્થ્ય અને શરીરમાં રહેલી ઉણપ પ્રમાણે સપ્લિમેન્ટની જરૂરિયાત અને માત્રા અલગ હોઈ શકે છે.
વિટામિન B12 ક્યારે અને કેવી રીતે લેવું?
વિટામિન B12 ખોરાક સાથે અથવા ખોરાક વગર લઈ શકાય છે અને તેને દિવસના કોઈપણ સમયે લઈ શકાય છે. તેમાં ચોક્કસ સમય કરતાં નિયમિત રીતે લેવું વધુ મહત્વનું છે. B12 ટેબ્લેટ, સબલિંગ્યુઅલ ટેબ્લેટ અથવા ઈન્જેક્શનના સ્વરૂપમાં આપવામાં આવી શકે છે. કયું સ્વરૂપ અને કેટલી માત્રા જરૂરી છે તે વ્યક્તિની ઉણપ અને જરૂરિયાત પ્રમાણે નક્કી કરવામાં આવે છે. તેથી પોતાની રીતે B12ની ઊંચી માત્રા લેવાનું ટાળવું જોઈએ.
મેગ્નેશિયમ રાત્રે લેવું યોગ્ય છે?
મેગ્નેશિયમ શરીરના સ્નાયુઓ સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ શારીરિક પ્રક્રિયાઓ માટે જરૂરી મિનરલ છે. તેને સામાન્ય રીતે ખોરાક સાથે લઈ શકાય છે. આમ કરવાથી કેટલાક લોકોને પેટમાં અસ્વસ્થતા અથવા પાચન સંબંધિત તકલીફો ઓછી થઈ શકે છે. કેટલાક લોકો મેગ્નેશિયમ રાત્રે સૂતા પહેલાં લે છે, કારણ કે તે આરામ અને ઊંઘમાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જો સાથે કેલ્શિયમ, આયર્ન અથવા ઝિંક જેવા અન્ય મિનરલ સપ્લિમેન્ટ્સ લેવામાં આવતા હોય તો તેમના વચ્ચે યોગ્ય અંતર રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
વિટામિન C ખાલી પેટે લેવું કે જમ્યા પછી?
વિટામિન C ખોરાક સાથે અથવા ખોરાક વગર લઈ શકાય છે. જોકે, ખાલી પેટે લેવાથી પેટમાં બળતરા અથવા અસ્વસ્થતા થતી હોય તો તેને ભોજન સાથે લેવું વધુ યોગ્ય રહે છે. વિટામિન C છોડ આધારિત ખોરાકમાંથી મળતા નોન-હીમ આયર્નના શોષણમાં પણ મદદ કરી શકે છે. જો વધુ માત્રામાં વિટામિન C લેવાની સલાહ આપવામાં આવી હોય તો કેટલાક કિસ્સામાં તેને એકસાથે લેવાને બદલે અલગ-અલગ ડોઝમાં લેવાની જરૂર પડી શકે છે.
વિટામિન D3 માટે ખોરાકમાં ચરબી હોવી જરૂરી
વિટામિન D3 ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન છે. તેથી તેને મધ્યમ માત્રામાં ચરબી ધરાવતા ખોરાક સાથે લેવાથી શરીરમાં તેનું શોષણ સુધરી શકે છે. વિટામિન D3 દિવસના કોઈપણ સમયે લઈ શકાય છે. તેને દૂધ, દહીં, ઈંડા, બદામ, એવોકાડો અથવા અન્ય હેલ્ધી ફેટ ધરાવતા ખોરાક સાથે લઈ શકાય છે. જોકે તેની યોગ્ય માત્રા શરીરમાં રહેલા વિટામિન Dના સ્તર અને વ્યક્તિની જરૂરિયાત પ્રમાણે નક્કી થવી જોઈએ.
ઝિંક ખાલી પેટે લેવાથી થઈ શકે છે ઉબકા
ઝિંક સપ્લિમેન્ટ સામાન્ય રીતે ખોરાક સાથે લેવું વધુ અનુકૂળ રહે છે, કારણ કે ખાલી પેટે લેવાથી કેટલાક લોકોને ઉબકા અથવા પેટમાં અસ્વસ્થતા થઈ શકે છે. ઝિંકને આયર્ન અને કેલ્શિયમ સપ્લિમેન્ટથી અલગ સમયે લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે તેમની વચ્ચે 2થી 4 કલાકનું અંતર રાખી શકાય છે. ચા, કોફી અથવા ખૂબ વધારે ફાઈબરવાળા ખોરાક સાથે ઝિંક લેવાથી તેના શોષણ પર અસર થઈ શકે છે.
કેલ્શિયમ એકસાથે લેવાને બદલે વહેંચીને લો
કેલ્શિયમ ખોરાક સાથે લેવાથી તેનું શોષણ સુધરવામાં અને પેટની અસ્વસ્થતા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. જો વધુ માત્રામાં કેલ્શિયમ લેવાની જરૂર હોય તો તેને એકસાથે લેવાને બદલે નાના ડોઝમાં વહેંચીને લેવું વધુ યોગ્ય હોઈ શકે છે. કેલ્શિયમ કેટલીક દવાઓ અને સપ્લિમેન્ટ્સના શોષણમાં દખલ કરી શકે છે. ખાસ કરીને આયર્ન, ઝિંક, લેવોથાયરોક્સિન અને કેટલીક એન્ટિબાયોટિક્સ સાથે તેને એકસાથે ન લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. આવી દવાઓ લેતા હોવ તો બંને વચ્ચેનું સમયનું અંતર નિષ્ણાતની સલાહથી નક્કી કરવું જોઈએ.
ફોલેટ એટલે વિટામિન B9, ગર્ભાવસ્થામાં ખાસ જરૂરી
ફોલેટ એટલે વિટામિન B9. શરીરમાં DNA અને લાલ રક્તકણોના નિર્માણ માટે તે મહત્વપૂર્ણ છે. ખાસ કરીને ગર્ભાવસ્થા પહેલાં અને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ફોલેટનું પૂરતું સેવન મહત્વનું માનવામાં આવે છે. ફોલેટ ખોરાક સાથે અથવા ખોરાક વગર લઈ શકાય છે. જો ગર્ભાવસ્થાનું આયોજન થઈ રહ્યું હોય, ગર્ભાવસ્થા હોય અથવા સ્તનપાન કરાવવામાં આવતું હોય તો ફોલેટની જરૂરિયાત અંગે નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
સપ્લિમેન્ટ લેતા પહેલાં આ વાત જરૂર યાદ રાખો
વિટામિન અને મિનરલ સપ્લિમેન્ટ્સ શરીરમાં ઉણપ હોય ત્યારે ઉપયોગી બની શકે છે, પરંતુ દરેક વ્યક્તિને દરેક સપ્લિમેન્ટની જરૂર હોય એવું નથી. જરૂરિયાત વગર અથવા વધુ માત્રામાં સપ્લિમેન્ટ લેવાથી સાઈડ ઈફેક્ટ્સ અને અન્ય દવાઓ સાથે ઇન્ટરેક્શનનું જોખમ રહે છે. તેથી કોઈપણ વિટામિન કે મિનરલ સપ્લિમેન્ટ શરૂ કરતા પહેલાં જરૂરી તપાસ કરાવવી અને નિષ્ણાતની સલાહ લેવી સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે.
