Sugar and Liver Health: તહેવારો દરમિયાન મીઠાઈ, મીઠાં પીણાં અને અન્ય મીઠી વાનગીઓનું સેવન વધી જાય છે. ક્યારેક-ક્યારેક મર્યાદિત પ્રમાણમાં મીઠાઈ ખાવાથી સામાન્ય રીતે લીવરને નુકસાન થતું નથી, પરંતુ લાંબા સમય સુધી વધુ પડતી ખાંડ અને કેલરીનું સેવન વજન વધવા, ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ અને લીવરમાં ચરબી જમા થવા જેવી સમસ્યાઓ સાથે જોડાઈ શકે છે.
વધુ પડતી ખાંડ લીવર સુધી કેવી રીતે પહોંચે છે?
મીઠાઈ અથવા અન્ય કાર્બોહાઇડ્રેટવાળો ખોરાક ખાધા પછી તે શરીરમાં ખાંડમાં રૂપાંતરિત થાય છે. ગ્લુકોઝનો ઉપયોગ શરીર ઊર્જા માટે કરે છે અને જરૂરિયાત મુજબ તેનો સંગ્રહ પણ કરે છે. બીજી તરફ, ફ્રુક્ટોઝનું ચયાપચય મુખ્યત્વે લીવરમાં થાય છે. જો લાંબા સમય સુધી વધુ પડતી કેલરી અને ફ્રુક્ટોઝનું સેવન કરવામાં આવે, તો લીવરમાં ડિ નોવો લિપોજેનેસિસ નામની પ્રક્રિયા દ્વારા ફેટી એસિડનું ઉત્પાદન વધી શકે છે. તેના પરિણામે ચરબીનો કેટલોક ભાગ લીવર કોષોમાં જમા થઈ શકે છે. આ પ્રક્રિયા લાંબા ગાળે મેટાબોલિક ડિસફંક્શન-સંબંધિત સ્ટીટોટિક લીવર ડિસીઝ એટલે કે MASLD સાથે જોડાઈ શકે છે, જેને અગાઉ નોન-આલ્કોહોલિક ફેટી લીવર ડિસીઝ (NAFLD) તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું.
શું ખાંડથી સીધી લીવરમાં બળતરા થાય છે?
લીવરમાં ચરબી જમા થવી અને લીવરમાં બળતરા થવી એક જ બાબત નથી. MASLD ધરાવતા કેટલાક લોકોમાં લીવરમાં ચરબી જમા થાય છે, પરંતુ શરૂઆતમાં બળતરા અથવા કોષોને નુકસાન જરૂરી નથી. જોકે, કેટલાક લોકોમાં આ સ્થિતિ આગળ વધીને મેટાબોલિક ડિસફંક્શન-સંબંધિત સ્ટીટોહેપેટાઇટિસમાં ફેરવાઈ શકે છે. તેમાં લીવરમાં ચરબી સાથે બળતરા અને લીવર કોષોને નુકસાન પણ થઈ શકે છે. સમય જતાં ગંભીર સ્થિતિમાં ફાઇબ્રોસિસ અને સિરોસિસ જેવી સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે અને કેટલાક કિસ્સામાં લીવર કેન્સરનું જોખમ પણ વધી શકે છે.
કોને વધુ સાવચેતી રાખવી જોઈએ?
વધુ વજન, ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ અથવા ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોમાં લીવરમાં ચરબી જમા થવાનું જોખમ વધારે હોઈ શકે છે. આવા લોકોએ ખાસ કરીને મીઠાઈ, મીઠાં પીણાં અને વધુ કેલરીવાળા ખોરાકના સેવન પર નિયંત્રણ રાખવું જરૂરી છે. મહત્વનું એ છે કે દિવસમાં એક વખત મીઠાઈ ખાવાથી તરત જ ફેટી લીવર થઈ જાય એવું નથી. સમસ્યા ત્યારે ઊભી થઈ શકે છે જ્યારે લાંબા સમય સુધી વધુ પડતી ખાંડ અને કેલરીનું સેવન જીવનશૈલીનો ભાગ બની જાય. તેથી તહેવારો દરમિયાન મીઠાઈનો આનંદ માણતી વખતે પ્રમાણનું ધ્યાન રાખવું, સંતુલિત આહાર લેવો અને નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ જાળવી રાખવી લીવર સહિત સમગ્ર સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે.








