Heavy Workouts and Heart Attack Risk: આજના સમયમાં ફિટ રહેવા માટે જિમ જવું અને હેવી વર્કઆઉટ કરવું એક ટ્રેન્ડ બની ગયો છે. નિષ્ણાતો અને યોગ્ય જિમ ટ્રેનરની દેખરેખ હેઠળ વ્યાયામ કરવો સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. પરંતુ, યોગ્ય માહિતી અને શારીરિક તૈયારી વિના અચાનક ખૂબ વધારે કે તીવ્ર કસરત શરૂ કરી દેવી તમારા શરીર માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી જિમમાં કસરત કરતી વખતે અથવા વર્કઆઉટ કર્યા બાદ અચાનક હાર્ટ એટેક આવવાની અને લોકોના મોત થવાની ઘટનાઓ ઝડપથી વધી રહી છે, જેને લઈને આરોગ્ય નિષ્ણાતો પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
અચાનક હેવી વર્કઆઉટ શરૂ કરવાની ભૂલ
જો તમે લાંબા સમયથી કોઈ શારીરિક પ્રવૃત્તિ કે વ્યાયામ કર્યો નથી અને અચાનક એક જ દિવસમાં ભારે રનિંગ, હાઈ-ઈન્ટેન્સિટી કસરત કે ખૂબ જ વજન ઉપાડવાનું શરૂ કરી દો છો, તો તે તમારા માટે અત્યંત જોખમી છે. અચાનક વધુ પડતો અતિશય શ્રમ કરવાથી તમારા હૃદયના ધબકારા અને બ્લડ પ્રેશર અચાનક ઝડપથી વધી જાય છે. આ અચાનક આવતા તણાવને કારણે હૃદય પર ભારે દબાણ આવે છે, જેનાથી હાર્ટ એટેકનો ખતરો અનેક ગણો વધી જાય છે. તેથી જે લોકોએ ક્યારેય કસરત નથી કરી, તેમણે શરૂઆતમાં ધીમે-ધીમે પોતાની ક્ષમતા મુજબ જ વ્યાયામ કરવો જોઈએ.
વોર્મ-અપ અને કૂલ-ડાઉનને અવગણવું
વર્કઆઉટ શરૂ કરતા પહેલા શરીરને તૈયાર કરવું ખૂબ જ જરૂરી હોય છે. વ્યાયામ પહેલાં યોગ્ય રીતે વોર્મ-અપ ન કરવાથી હૃદય અને શરીરના સ્નાયુઓ અચાનક આવનારા ભારે તણાવ માટે તૈયાર થઈ શકતા નથી. એ જ રીતે, ભારે કસરત કર્યા પછી અચાનક જ વ્યાયામ બંધ કરી દેવો પણ શરીર માટે નુકસાનકારક છે. કસરત પૂરી થયા પછી શરીર અને હૃદયની ગતિને સામાન્ય સ્થિતિમાં લાવવા માટે હળવી સ્ટ્રેચિંગ અને કૂલ-ડાઉન કરવું અત્યંત આવશ્યક છે.
વજન ઉપાડતી વખતે શ્વાસ રોકી રાખવો
જિમમાં ભારે વજન ઉપાડતી વખતે ઘણીવાર લોકો અજાણતાં જ શ્વાસ રોકી રાખવાની ભૂલ કરી બેસે છે. વર્કઆઉટ કરતી વખતે શ્વાસ રોકવાથી છાતીના ભાગમાં અને રક્તવાહિનીઓ પર અચાનક ભારે દબાણ ઊભું થાય છે. આ અચાનક વધતું દબાણ હૃદયના પમ્પિંગ કાર્યને પ્રભાવિત કરે છે અને રક્ત પરિભ્રમણમાં અડચણ ઊભી કરી શકે છે, જે હૃદય માટે અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. સાચી રીતે શ્વાસ લેવાની અને છોડવાની તકનીક શીખ્યા પછી જ વજન ઉપાડવું જોઈએ.
સ્વાસ્થ્યની સમસ્યા હોવા છતાં ડોક્ટરની સલાહ ન લેવી
જો કોઈ વ્યક્તિને પહેલાથી જ હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ કે હૃદય સંબંધિત કોઈ પણ નાની-મોટી બીમારી હોય, તો તેમણે ક્યારેય ડોક્ટરની સલાહ લીધા વિના તીવ્ર વર્કઆઉટ શરૂ ન કરવું જોઈએ. વધતી ઉંમરના લોકો અથવા જેમણે જીવનમાં અગાઉ ક્યારેય કસરત નથી કરી, તેમણે સીધા જિમમાં જઈને હેવી મશીનો વાપરવાને બદલે સવારના સમયે હળવું ચાલવું કે સાઇકલિંગ જેવી હળવી પ્રવૃત્તિઓથી શરૂઆત કરવી જોઈએ. પોતાના શરીરના સંકેતોને ઓળખીને કાળજીપૂર્વક કસરત કરવાથી જ સાચું સ્વાસ્થ્ય મેળવી શકાય છે.
શરીરના સંકેતોને અવગણીને કસરત ચાલુ રાખવી
વર્કઆઉટ દરમિયાન છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ચક્કર આવવા અથવા હૃદયના ધબકારા અસામાન્ય રીતે વધવા જેવા લક્ષણોને ક્યારેય અવગણવા નહીં. આવા સંકેતો મળવા છતાં કસરત ચાલુ રાખવાથી સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે. શરીર અસ્વસ્થતાનો સંકેત આપે ત્યારે તરત કસરત બંધ કરીને આરામ કરવો જોઈએ. લક્ષણો ગંભીર હોય અથવા ચાલુ રહે તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ લેવી જરૂરી છે.
