"નવજાત શિશુને ક્યારે આપવું જોઈએ પાણી?", જાણીતા પિડિયાટ્રિશિયને વાલીઓને આપી મહત્વની સલાહ

When to give water to newborn baby: ઘરમાં નાનકડા બાળકના આગમનથી માતા-પિતા અને પરિવારના જીવનમાં અપાર ખુશીઓ આવે છે. પરંતુ આ ખુશીઓની સાથે નવજાત બાળકની સંભાળ રાખવાની મોટી જવાબદારી પણ આવે છે. શિશુ અત્યંત નાજુક હોય છે, તેથી તેના આહાર અને આરોગ્યને લઈને નવા માતા-પિતા ચિંતિત રહે તે સ્વાભાવિક છે. સામાન્ય રીતે જન્મથી લઈને 6 મહિના સુધી શિશુ માટે માત્ર માતાનું દૂધ જ સંપૂર્ણ આહાર માનવામાં આવે છે. પરંતુ નવા વાલીઓના મનમાં અવારનવાર એક પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે બાળકને તરસ લાગે ત્યારે પાણી ક્યારથી આપવું જોઈએ? આ અંગે જાણીતા પિડિયાટ્રિશિયન ડૉ. રવિ મલિકે સોશિયલ મીડિયા પર માહિતી શેર કરી છે.

6 મહિના સુધી બાળકને પાણીની એક પણ ટીપું ન આપો
ડૉ. રવિ મલિકના જણાવ્યા અનુસાર જન્મથી લઈને 6 મહિના સુધીના શિશુને પાણીની બિલકુલ જરૂર હોતી નથી. આ સમયગાળા દરમિયાન બાળકને માત્ર અને માત્ર માતાનું દૂધ જ આપવું જોઈએ. માતાના દૂધ ઉપરાંત પાણી કે અન્ય કોઈ પણ પ્રવાહી પદાર્થ આપવો હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે. જો કોઈ કારણોસર બાળકને ફોર્મ્યુલા મિલ્ક (Formula Milk) આપવામાં આવતું હોય, તો તેને બનાવતી વખતે પાણીનું ચોક્કસ પ્રમાણ ઉમેરવામાં આવે છે, તેથી ઉપરથી અલગથી પાણી પાવાની કોઈ જરૂર રહેતી નથી.

6 મહિના પહેલાં પાણી ન આપવાના મુખ્ય કારણો

દૂધમાં જ પાણીનું પૂરતું પ્રમાણ: માતાના દૂધમાં આશરે 80થી 90 ટકા ભાગ પાણીનો જ હોય છે. આ કુદરતી પાણી બાળકની તરસ બુઝાવવા અને તેને હાઇડ્રેટેડ રાખવા માટે પૂરતું છે.

ઈન્ફેક્શનનું જોખમ: નવજાત શિશુની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) ખૂબ જ નબળી હોય છે. બહારના પાણીમાં રહેલા બેક્ટેરિયા બાળકને ઝાડા-ઉલટી (ડાયરિયા), પીળિયા કે પેટના ગંભીર ઈન્ફેક્શનનું કારણ બની શકે છે.

વોટર ઈન્ટોક્સિકેશન (Water Intoxication): 6 મહિનાથી નાની ઉંમરના બાળકોની કિડની પૂર્ણપણે વિકસિત થયેલી હોતી નથી. આવી સ્થિતિમાં જો બાળકને વધારે પાણી પાવામાં આવે, તો તેના શરીરમાં સોડિયમનું સ્તર ઝડપથી ઘટી શકે છે, જેને 'વોટર ઈન્ટોક્સિકેશન' કહેવાય છે. આનાથી શિશુને આંચકી (Dora) આવી શકે છે.

શિશુના આહાર અને હાઇડ્રેશન અંગે વિશેષ માહિતી

6 મહિના પછી પાણી આપવાની શરૂઆત: જ્યારે બાળક 6 મહિનાનું થાય અને તેને ઉપરાહાર (Solid Food) આપવાનું શરૂ કરવામાં આવે ત્યારે જ તેને દિવસમાં થોડા થોડા પ્રમાણમાં ઉકાળેલું અને ઠંડું કરેલું ચોખ્ખું પાણી આપવું જોઈએ. શરૂઆતમાં દિવસમાં 2થી 4 ચમચી પાણી પૂરતું છે.

ઉનાળાની ઋતુમાં સંભાળ: ઘણીવાર વાલીઓને લાગે છે કે ગરમીની ઋતુમાં બાળકને તરસ લાગતી હશે, પરંતુ 6 મહિનાથી નાના શિશુ માટે ઉનાળામાં પણ માતાનું દૂધ જ હાઇડ્રેશનનો શ્રેષ્ઠ સ્ત્રોત છે. ગરમીમાં બાળકને વારંવાર સ્તનપાન (Breastfeeding) કરાવવું જોઈએ.

હાઇડ્રેશન ચકાસવાની રીત: બાળકને પૂરતું પાણી/દૂધ મળી રહ્યું છે કે નહીં તે જાણવા માટે બાળકના યુરિન (પેશાબ) ની ફ્રિકવન્સી ચેક કરો. જો બાળક દિવસમાં 6થી 8 વખત પેશાબ કરે છે, તો તેનો અર્થ એ છે કે તે સંપૂર્ણપણે હાઇડ્રેટેડ છે.