Foot Pain in Morning: શું સવારે પથારીમાંથી ઊઠીને જમીન પર પહેલું પગલું ભરતાં જ તમારી એડી કે પગના તળિયામાં સોય ભોંકાતી હોય એવો તીવ્ર દુખાવો થાય છે? શરૂઆતનાં થોડાં પગલાં ભરવામાં તકલીફ પડે અને થોડું ચાલ્યા પછી દુખાવો ઓછો થઈ જાય છે? તો આ લક્ષણોને સામાન્ય થાક સમજીને અવગણશો નહીં. વારંવાર થતો આ દુખાવો પ્લાન્ટાર ફેસીઆઈટીસ સહિતની કેટલીક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનો સંકેત હોઈ શકે છે. સવારે ઊઠતાં જ પગના તળિયામાં દુખાવો થવો એક સામાન્ય સમસ્યા છે. ઘણા લોકો તેને વધુ ચાલવા, લાંબો સમય ઊભા રહેવા અથવા થાક સાથે જોડે છે. જોકે, દુખાવો વારંવાર થતો હોય, વધતો જાય અથવા ચાલવામાં મુશ્કેલી ઊભી કરતો હોય તો તેનું કારણ જાણવું જરૂરી છે.
પ્લાન્ટાર ફેસીઆઈટીસ હોઈ શકે છે મુખ્ય કારણ
સવારે એડી કે પગના તળિયામાં દુખાવો થવાનું સૌથી સામાન્ય કારણ પ્લાન્ટાર ફેસીઆઈટીસ (Plantar Fasciitis) હોઈ શકે છે. આ સ્થિતિમાં પગના તળિયે આવેલી જાડી પેશી, જે એડીના હાડકાને પગના આગળના ભાગ સાથે જોડે છે, તેમાં બળતરા અથવા તાણ સર્જાય છે. લાંબા સમય સુધી સૂઈ રહ્યા પછી કે બેઠા રહ્યા પછી જ્યારે વ્યક્તિ પહેલું પગલું ભરે છે, ત્યારે આ પેશી પર ખેંચાણ આવવાથી તીવ્ર દુખાવો થઈ શકે છે. શરૂઆતમાં દુખાવો વધુ હોય અને થોડું ચાલ્યા પછી ઘટે તે આ સમસ્યાનું સામાન્ય લક્ષણ છે. જોકે, લાંબો સમય ઊભા રહેવાથી અથવા વધુ ચાલવાથી ફરી દુખાવો વધી શકે છે.
હીલ સ્પર અથવા ખોટાં જૂતાં પણ જવાબદાર હોઈ શકે
એડીના હાડકાની નજીક વધારાની હાડકાની વૃદ્ધિ થાય તેને હીલ સ્પર (Heel Spur) કહેવામાં આવે છે. કેટલાક લોકોમાં તે દુખાવા સાથે સંકળાયેલી હોઈ શકે છે, પરંતુ હીલ સ્પર હોવાનો અર્થ હંમેશાં દુખાવો થાય જ એવું નથી. આ ઉપરાંત, પગને યોગ્ય ટેકો ન આપતાં જૂતાં પહેરવા, લાંબા સમય સુધી ઊભા રહેવું, પગ પર વધારે દબાણ આવવું અથવા શારીરિક પ્રવૃત્તિમાં અચાનક વધારો થવો પણ એડી અને પગના તળિયામાં દુખાવો વધારી શકે છે.
શું આ સંધિવા અથવા ચેતાની સમસ્યાની નિશાની છે?
જો પગના દુખાવા સાથે સોજો, લાલાશ અથવા સાંધામાં જકડન અનુભવાય, તો સંધિવા સહિતની અન્ય સમસ્યાઓની તપાસ કરાવવી જરૂરી બની શકે છે. બીજી તરફ, પગમાં દુખાવાની સાથે બળતરા, ઝણઝણાટી, કળતર અથવા સંવેદના ઓછી થતી હોય તો ચેતાને લગતી સમસ્યા હોઈ શકે છે. ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોમાં ચેતાને નુકસાન થવાને કારણે પણ પગમાં આવી તકલીફો થઈ શકે છે. માત્ર લક્ષણોના આધારે ચોક્કસ રોગ નક્કી કરી શકાય નહીં. જરૂર પડે તો ડૉક્ટર તપાસ કરીને દુખાવાનું સાચું કારણ જાણી શકે છે.
પગના દુખાવામાં રાહત મેળવવા શું કરવું?
યોગ્ય જૂતાં પહેરો: એડી અને પગના તળિયાને પૂરતો ટેકો આપતાં આરામદાયક જૂતાં પસંદ કરો.
સવારે હળવું સ્ટ્રેચિંગ કરો: પથારીમાંથી ઊઠતાં પહેલાં પગના અંગૂઠા અને પિંડીઓને હળવેથી ખેંચો.
ઠંડો શેક કરો: પગના તળિયા પર કપડામાં લપેટેલો ઠંડો પૅક થોડા સમય માટે લગાવવાથી રાહત મળી શકે છે.
પગ પર વધારે દબાણ ટાળો: દુખાવો વધે તેવી પ્રવૃત્તિઓ અને લાંબો સમય ઊભા રહેવાનું ટાળો.
જો દુખાવો સતત રહે, વધુ તીવ્ર બને, પગમાં સોજો આવે અથવા ચાલવામાં મુશ્કેલી પડે તો ડૉક્ટરની સલાહ લો. ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોમાં પગમાં ઘા, સંવેદના ઓછી થવી અથવા અસામાન્ય દુખાવો થાય તો પણ વહેલી તકે તપાસ કરાવવી જોઈએ.
