India’s Most Beautiful Restricted Places: કુદરતી સૌંદર્યની બાબતમાં ભારત દેશ વૈવિધ્યથી ભરેલો છે. પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, સરહદી સંવેદનશીલતા, પર્યાવરણનું રક્ષણ, સંવેદનશીલ સંશોધન અને દુર્લભ જનજાતિઓના રક્ષણ જેવા કારણોસર દેશની કેટલીક સુંદર અને રહસ્યમય જગ્યાઓ પર સામાન્ય લોકોના પ્રવેશ પર સંપૂર્ણ અથવા આંશિક પ્રતિબંધ છે. કેટલીક જગ્યાએ પ્રવેશ માટે ખાસ પરવાનગી જરૂરી છે, જ્યારે કેટલીક જગ્યાઓ સામાન્ય પ્રવાસીઓ માટે સંપૂર્ણપણે બંધ છે.
1. નોર્થ સેન્ટિનલ આઇલેન્ડ, અંડમાન
અંડમાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહમાં આવેલો નોર્થ સેન્ટિનલ આઇલેન્ડ દુનિયાની સૌથી રહસ્યમય જગ્યાઓમાં ગણાય છે. અહીં સેન્ટિનેલીઝ જનજાતિના લોકો રહે છે, જેઓ બહારની દુનિયા સાથે સંપર્કથી દૂર રહે છે. તેમની સંસ્કૃતિ, જીવનશૈલી અને સ્વાસ્થ્યના રક્ષણ માટે ભારત સરકારે આ ટાપુને Tribal Reserve જાહેર કર્યો છે. કાયદા હેઠળ બહારના લોકો માટે ટાપુમાં પ્રવેશ તેમજ તેની આસપાસના નિર્ધારિત દરિયાઈ વિસ્તારમાં પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ છે.
2. અક્સાઈ ચીન, લદ્દાખ
ઊંચા પર્વતો, સૂકા મેદાનો અને વિશાળ સરોવરો ધરાવતો અક્સાઈ ચીન વિસ્તાર કુદરતી રીતે ખૂબ જ અનોખો છે. જોકે, આ વિસ્તાર ભારત અને ચીન વચ્ચેનો અત્યંત સંવેદનશીલ અને વિવાદિત સરહદી વિસ્તાર છે. તેથી તે સામાન્ય પ્રવાસીઓ માટે ખુલ્લું પ્રવાસન સ્થળ નથી. લદ્દાખના સરહદી વિસ્તારોમાં સુરક્ષા અને વહીવટી નિયમો અનુસાર પ્રવેશ માટે વિશેષ નિયંત્રણો અને પરવાનગીની જરૂર પડી શકે છે.
3. પેંગોંગ તળાવનો પૂર્વીય ભાગ, લદ્દાખ
સ્ફટિક જેવા વાદળી પાણી માટે પ્રખ્યાત પેંગોંગ તળાવ જોવા દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં પ્રવાસીઓ લદ્દાખ પહોંચે છે. જોકે, તળાવનો મોટો ભાગ Line of Actual Control નજીક આવેલો છે અને તેનો પૂર્વીય ભાગ ચીનના નિયંત્રણ હેઠળ આવે છે. આ સંવેદનશીલ સરહદી વિસ્તાર સામાન્ય પ્રવાસીઓ માટે ખુલ્લો નથી. બીજી તરફ, ભારતીય નિયંત્રણ હેઠળના નિર્ધારિત વિસ્તારોમાં સ્થાનિક નિયમો અને જરૂરી પરવાનગી અનુસાર પ્રવાસ કરી શકાય છે.
4. બેરન આઇલેન્ડ, અંડમાન
બંગાળની ખાડીમાં આવેલું બેરન આઇલેન્ડ ભારત અને સમગ્ર દક્ષિણ એશિયાનો એકમાત્ર સક્રિય જ્વાળામુખી ધરાવતો ટાપુ છે. સમુદ્રની વચ્ચે આવેલો આ જ્વાળામુખી ખૂબ જ આકર્ષક દૃશ્ય સર્જે છે. જોકે, પ્રવાસીઓને ટાપુ પર ઉતરવાની મંજૂરી નથી. જરૂરી પરવાનગી અને નિયમો અનુસાર તેને દૂરથી બોટ અથવા જહાજમાંથી જોઈ શકાય છે.
5. લક્ષદ્વીપ — પરમિટ વિના પ્રવેશ નહીં
નીલા પાણી, સફેદ રેતી અને સમૃદ્ધ દરિયાઈ જૈવવિવિધતા માટે જાણીતું લક્ષદ્વીપ પ્રવાસીઓ માટે ખૂબ જ આકર્ષક સ્થળ છે. જોકે, અહીં પ્રવેશ માટે Lakshadweep Administrationનું Entry Permit ફરજિયાત છે. ભારતીય નાગરિકો જરૂરી પરમિટ મેળવ્યા બાદ લક્ષદ્વીપના ટાપુઓની મુલાકાત લઈ શકે છે, જ્યારે વિદેશી પ્રવાસીઓ માટે અલગ નિયમો લાગુ પડે છે. તેથી લક્ષદ્વીપને “સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત ટાપુઓ” તરીકે રજૂ કરવું યોગ્ય નથી.
6. ભાભા એટોમિક રિસર્ચ સેન્ટર (BARC), મુંબઈ
મુંબઈના ટ્રોમ્બે વિસ્તારમાં આવેલું ભાભા એટોમિક રિસર્ચ સેન્ટર ભારતનું મહત્વનું પરમાણુ સંશોધન કેન્દ્ર છે. અરબી સમુદ્રના કિનારે આવેલું આ વિશાળ પરિસર સામાન્ય પ્રવાસન સ્થળ નથી. પરમાણુ સંશોધન અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે સંકળાયેલી સંવેદનશીલતાને કારણે અહીં પ્રવેશ કડક રીતે નિયંત્રિત છે. માત્ર અધિકૃત વ્યક્તિઓ અને જરૂરી પરવાનગી ધરાવતા મુલાકાતીઓને જ નિર્ધારિત નિયમો હેઠળ પ્રવેશ મળી શકે છે.
7. Tso Lhamo તળાવ, સિક્કિમ
ઉત્તર સિક્કિમમાં આશરે 5,000 મીટરની ઊંચાઈએ આવેલું Tso Lhamo તળાવ ભારતના સૌથી ઊંચા તળાવોમાંનું એક છે. બરફથી ઘેરાયેલું આ તળાવ અત્યંત સુંદર અને દુર્ગમ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ચીન-તિબેટ સરહદ નજીક હોવાના કારણે આ વિસ્તાર વ્યૂહાત્મક રીતે સંવેદનશીલ છે. તેથી અહીં સામાન્ય પ્રવાસીઓ માટે પ્રવેશ ખુલ્લો નથી અને સરકારી પરવાનગી તથા સુરક્ષા નિયમોનું પાલન જરૂરી છે.
