Home RO Water Quality Check Tips: આજના આધુનિક સમયમાં દરેક ઘરમાં પીવાના પાણીને બેક્ટેરિયા અને અશુદ્ધિઓથી મુક્ત કરવા માટે RO (રિવર્સ ઓસ્મોસિસ) સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. RO પ્યુરિફાયર પાણીમાં રહેલા વધારાના લવણો, ભારે ધાતુઓ અને હાનિકારક તત્વોને દૂર કરીને તેને સ્વાસ્થ્યપ્રદ બનાવે છે. પરંતુ સમય જતાં RO ના ફિલ્ટર અને મેમ્બ્રેન ઘસાઈ જાય છે અથવા ખરાબ થઈ જાય છે. જ્યારે RO ની કાર્યક્ષમતા ઘટે છે, ત્યારે આપણને લાગે છે કે આપણે શુદ્ધ પાણી પી રહ્યા છીએ, પણ વાસ્તવમાં તે પાણી પૂર્ણપણે શુદ્ધ હોતું નથી. યોગ્ય સમયે આ બાબત પ્રત્યે ધ્યાન ન આપવામાં આવે તો દૂષિત પાણીથી સ્વાસ્થ્ય સંબંધી અસંખ્ય સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે. તેથી, RO વોટર યોગ્ય રીતે ફિલ્ટર થાય છે કે નહીં તે સમયાંતરે ચકાસવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
પાણીના સ્વાદ અને ગંધ પરથી અશુદ્ધિઓની ઓળખ
RO પ્યુરિફાયર યોગ્ય રીતે કામ કરે છે કે નહીં તે જાણવાની સૌથી પહેલી અને સૌથી સરળ રીત છે પાણીનો સ્વાદ અને તેની ગંધ. સામાન્ય રીતે RO નું શુદ્ધ પાણી સ્વાદહીન અને ગંધહીન હોય છે. જો તમને RO માંથી આવતા પાણીનો સ્વાદ સહેજ ખારો, કડવો કે અજીબ લાગે અથવા પાણીમાંથી કોઈ ધાતુ (મેટાલિક) કે કેમિકલ જેવી દુર્ગંધ આવતી હોય, તો સમજી લેવું કે RO નું ફિલ્ટર કે મેમ્બ્રેન ખરાબ થઈ ગયું છે. મેમ્બ્રેન નકામી થવાથી પાણીમાં ભળેલા મિનરલ્સ અને કેમિકલ્સ બહાર નથી નીકળી શકતા, જેના કારણે પાણીનો સ્વાદ અને ગંધ બદલાઈ જાય છે.
પાણીની પારદર્શિતા અને તળિયે જમા થતા અશુદ્ધ કણો
જો RO સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે તંદુરસ્ત હોય તો તેના દ્વારા ફિલ્ટર થયેલું પાણી એકદમ સ્વચ્છ અને પારદર્શક દેખાય છે. પાણીની શુદ્ધતા ચકાસવા માટે કાચના એક સાફ ગ્લાસમાં RO નું પાણી ભરીને તેને કોઈપણ હલનચલન વગર 2 થી 3 કલાક માટે એક જગ્યાએ મૂકી રાખો. જો પાણીમાં અશુદ્ધિઓ કે માટીના સૂક્ષ્મ કણો રહી ગયા હશે, તો થોડા સમય પછી તે ગ્લાસના તળિયે જમા થયેલા જોવા મળશે. જો પાણી એકદમ સ્પષ્ટ રહે તો જ તેને શુદ્ધ માનવું, અન્યથા RO ના પ્યુરિફિકેશન ફિલ્ટરને બદલવાનો સમય આવી ગયો છે.
પાણીને ઉકાળીને ક્ષાર અને અશુદ્ધિઓ ચકાસવાની રીત
પાણીમાં ક્ષારનું પ્રમાણ વધારે છે કે નહીં તે જાણવા માટે 'બોઈલ ટેસ્ટ' (ઉકાળવાની પદ્ધતિ) ખૂબ જ અસરકારક સાબિત થાય છે. થોડું RO પાણી લઈને તેને કોઈ સ્વચ્છ પાત્રમાં મધ્યમ તાપમાને સારી રીતે ઉકાળો. પાણી સંપૂર્ણપણે વરાળ બનીને ઊડી જાય અથવા ઓછું થઈ જાય ત્યારે પાત્રના તળિયે અને કિનારીઓ પર ધ્યાનથી જુઓ. જો ત્યાં સફેદ રંગના થર કે ક્ષાર જમા થયેલો દેખાય, તો એ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે RO સિસ્ટમ ક્ષાર (TDS) ને યોગ્ય રીતે ફિલ્ટર કરી શકતી નથી અને તે પાણી પીવા માટે યોગ્ય નથી.
સાદા નળના પાણી અને RO ના પાણીની સરખામણી
RO ના પાણીની ગુણવત્તા સમજવા માટે તમે સરખામણીની રીત પણ અપનાવી શકો છો. આ માટે બે એકસરખા કાચના ગ્લાસ લો; એક ગ્લાસમાં સીધું નળનું પાણી ભરો અને બીજા ગ્લાસમાં RO થી ફિલ્ટર થયેલું પાણી ભરો. હવે બંને પાણીની ગંધ સુંઘીને અને તેનાથી કોગળા કરીને સ્વાદની તુલના કરો. જો RO નું પાણી નળના પાણી જેવું જ ભારે લાગે અથવા સ્વાદમાં કોઈ મોટો તફાવત ન અનુભવાય, તો RO યોગ્ય રીતે ફિલ્ટર કરતું નથી તે સાબિત થાય છે. શુદ્ધ RO પાણી નળના પાણી કરતા ઘણું હલકું અને સ્વચ્છ હોવું જોઈએ.
વેસ્ટ વોટર (રિજેક્ટ વોટર) ના ફ્લો પર નજર રાખો
RO પ્યુરિફિકેશન પ્રક્રિયા દરમિયાન અશુદ્ધ પાણી 'રિજેક્ટ વોટર' (વેસ્ટ પાઇપ) દ્વારા બહાર નીકળે છે. RO ની સ્થિતિ જાણવા માટે આ વેસ્ટ વોટરના વહાવ પર ખાસ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. જો સામાન્ય દિવસોની સરખામણીએ વેસ્ટ પાઇપમાંથી પાણી ખૂબ જ વધારે પ્રમાણમાં બહાર નીકળવા લાગે અથવા તો પાણી વહેવાનું સાવ ઓછું કે બંધ થઈ જાય, તો RO માં ટેકનિકલ ખામી હોઈ શકે છે. આવા સમયે મશીન પાણી શુદ્ધ કર્યા વગર જ સીધું બહાર કાઢે છે અથવા બ્લોકેજને કારણે અશુદ્ધ પાણી જ પીવાના ટેન્કમાં મોકલે છે. તેથી, ફ્લોમાં ફેરફાર દેખાય તો તરત જ ટેકનિશિયનનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
