Essential Health Checks After 40: આજના ભાગદોડ ભરેલા યુગમાં અનિયમિત દિનચર્યા, બિનઆરોગ્યપ્રદ ખાણી-પીણી, માનસિક તણાવ અને વધતું વજન લોકોના સ્વાસ્થ્ય પર ભારે પડી રહ્યા છે. બદલાયેલી જીવનશૈલીના કારણે હવે યુવાવર્ગમાં પણ ગંભીર હૃદય રોગ અને હાર્ટ એટેકના કિસ્સાઓ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યા છે. ખાસ કરીને હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ જેવી સમસ્યાઓ શરીરમાં કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણો વગર ચૂપચાપ ઘર કરી લે છે, અને જ્યારે પરિસ્થિતિ ગંભીર બને ત્યારે જ તેની ગંભીરતા સમજાય છે. આ જ કારણ છે કે સ્વાસ્થ્ય વિશેષજ્ઞો 40 વર્ષની ઉંમર વટાવી ચૂકેલા દરેક વ્યક્તિને પોતાના હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે વિશેષ જાગ્રત રહેવાની સલાહ આપે છે.
બ્લડ પ્રેશરનું નિયમિત ચેકઅપ (બ્લડ પ્રેશર ટેસ્ટ)
હાઈ બ્લડ પ્રેશરને હૃદય રોગનું સૌથી મોટું અને પ્રમુખ કારણ માનવામાં આવે છે. તબીબી ભાષામાં તેને 'સાયલન્ટ કિલર' કહેવામાં આવે છે કારણ કે સામાન્ય રીતે બ્લડ પ્રેશર વધવા પર શરીર પર કોઈ બાહ્ય કે મોટા લક્ષણો દેખાતા નથી. ચાલીસ (૪૦) વર્ષથી વધુ ઉંમરના પ્રત્યેક નાગરિકે વર્ષમાં ઓછામાં ઓછું એક વખત પોતાનું બ્લડ પ્રેશર અવશ્ય માપવું જોઈએ. જે લોકો વધુ પડતા માનસિક તણાવ કે વ્યસ્ત જીવનશૈલી જીવે છે અથવા અગાઉથી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ ધરાવે છે, તેઓએ ડૉક્ટરની સલાહ લઈને દર ત્રણ મહિને બ્લડ પ્રેશર ચેક કરાવવું જોઈએ. સમયસર બીપી નિયંત્રિત રાખવાથી હૃદયની નસો પર અચાનક આવતું દબાણ ટાળી શકાય છે.
કોલેસ્ટ્રોલ જાણવા માટે લિપિડ પ્રોફાઇલ ટેસ્ટ
હૃદયની તંદુરસ્તી ચકાસવા માટે બીજો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ટેસ્ટ લિપિડ પ્રોફાઇલ છે, જે લોહીમાં રહેલી ચરબી અને કોલેસ્ટ્રોલનું સચોટ પ્રમાણ માપે છે. આ રક્ત પરીક્ષણ દ્વારા કુલ કોલેસ્ટ્રોલ, એલડીએલ (ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ), એચડીએલ (સારું કોલેસ્ટ્રોલ) અને ટ્રાઇગ્લિસરાઇડ્સનું સ્તર જાણી શકાય છે. નિષ્ણાતો ભારપૂર્વક ચેતવણી આપે છે કે એલડીએલ એટલે કે ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલના વધેલા સ્તરને ક્યારેય નજરઅંદાજ ન કરવું જોઈએ. આ ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ સમય જતાં હૃદયની રક્તવાહિનીઓ કે ધમનીઓમાં જમા થઈને બ્લોકેજ પેદા કરે છે, જે આગળ જતા હાર્ટ એટેકનું જોખમ વધારે છે.
ડાયાબિટીસથી બચવા માટે બ્લડ સુગર ટેસ્ટ
હૃદયના જોખમને ટાળવા માટે ત્રીજી આવશ્યક તપાસ બ્લડ સુગર ટેસ્ટ છે. ડાયાબિટીસ અને હૃદય રોગ વચ્ચે સીધો અને ગાઢ સંબંધ રહેલો છે. નિયમિત સુગર ટેસ્ટ કરાવવાથી વ્યક્તિને સમયસર ખબર પડી જાય છે કે તે ડાયાબિટીસથી પીડિત છે કે પ્રિડાયાબિટીસની સ્થિતિમાં છે. પ્રિડાયાબિટીસ એવો તબક્કો છે જ્યાં બ્લડ સુગર સામાન્ય કરતા વધારે હોય છે પરંતુ તે સંપૂર્ણ ડાયાબિટીસમાં ફેરફાર પામ્યું હોતું નથી. જો આ પ્રારંભિક અવસ્થામાં જ રોગ પકડાઈ જાય, તો યોગ્ય આહાર શૈલી, નિયમિત કસરત અને વજન નિયંત્રણ દ્વારા તેને ટાઇપ-૨ ડાયાબિટીસમાં બદલાતા અટકાવી શકાય છે.
પારિવારિક ઇતિહાસ અને ખરાબ આદતોથી સાવધાન
જે વ્યક્તિઓના પરિવારમાં અગાઉ હૃદય રોગનો ઇતિહાસ રહી ચૂક્યો હોય, જેમ કે માતા-પિતા કે નજીકના સગાને હાર્ટની સમસ્યા હોય, તેમણે સામાન્ય લોકો કરતાં વધુ સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે. આનુવંશિક કારણો ઉપરાંત ધૂમ્રપાન કે તમાકુનું સેવન, પૂરતી ઊંઘ ન લેવી, દારૂની ટેવ અને અસંતુલિત ભોજન હૃદયના સ્વાસ્થ્યને ઝડપથી નુકસાન પહોંચાડે છે. ડૉક્ટરોનું માનવું છે કે મેડિકલ ટેસ્ટ કરાવવાથી ભવિષ્યના જોખમો સંપૂર્ણ નાબૂદ થઈ જતા નથી, પરંતુ શરીરમાં છુપાયેલા જોખમી પરિબળો સમયસર ઓળખી શકાય છે, જેથી ગંભીર બીમારી ફેલાતા પહેલા જ યોગ્ય નિવારક પગલાં ભરી શકાય.
