Doomscrolling before bed: રાત્રે આરામ કરવા માટે ઘણા લોકો સોશિયલ મીડિયા પર સ્ક્રોલ કરવાનું શરૂ કરે છે, પરંતુ આ આદત તમારી ઊંઘને અસર કરી રહી છે. દિવસભરના થાક પછી જ્યારે આપણે સુઈએ છીએ, ત્યારે ઘણીવાર આપણી આંગળી આપોઆપ સ્માર્ટફોન તરફ વધી જાય છે. ફક્ત 5 મિનિટ કહીને આપણે કલાકો સુધી સોશિયલ મીડિયા અથવા ન્યૂઝ ફીડ સ્ક્રોલ કરતા રહી જઈએ છીએ અને આપણને ખબર પણ નથી પડતી. સાંભળવામાં એવું લાગી શકે કે આપણે પોતાને રિલેક્સ કરવા માટે ફની મીમ્સ જોઈ રહ્યા છીએ, પરંતુ હકીકતમાં આ આદત તમારા માનસિક આરોગ્ય અને ઊંઘને ગંભીર રીતે અસર કરી રહી છે. ચાલો સમજીએ કે રાત્રિના અંધકારમાં ડૂમ-સ્ક્રોલિંગ કેવી રીતે તમારી ઊંઘ બગાડી રહી છે?
બ્લૂ લાઇટનો પ્રભાવ
આપણું શરીર એક બાયોલોજિકલ ઘડિયાળ પ્રમાણે કામ કરે છે. સૂર્યાસ્ત પછી આપણું મગજ મેલાટોનિન હોર્મોન છોડવાનો સંકેત આપે છે, જે આપણને જણાવે છે કે હવે સૂવાનો સમય થયો છે, પરંતુ સ્માર્ટફોનની બ્લૂ લાઇટ આ પ્રક્રિયામાં ખલેલ પહોંચાડે છે અને મેલાટોનિનનું ઉત્પાદન ઘટી જાય છે. પરિણામે તમે બેડમાં ફર્યા કરો છો, પણ ઊંઘ આવતી નથી.
મગજ એલર્ટ મોડમાં રહે છે
ઊંઘ માટે મગજનું શાંત રહેવું જરૂરી છે, પરંતુ ડૂમ-સ્ક્રોલિંગ તેનાથી વિપરીત કામ કરે છે. જ્યારે તમે આક્રમક અથવા વિવાદાસ્પદ વીડિયો, રાજકીય ચર્ચાઓ અથવા દુઃખદ સમાચાર જુઓ છો, ત્યારે તમારું મગજ વધુ સતર્ક થઈ જાય છે. મગજ માહિતી પ્રોસેસ કરવામાં વ્યસ્ત થઈ જાય છે, જેના કારણે તે આરામ કરી શકતું નથી.
તણાવ અને કોર્ટીસોલનું વધવું
ડૂમ-સ્ક્રોલિંગ દરમિયાન આપણે ઘણીવાર નકારાત્મક સામગ્રી જોઈએ છીએ. યુદ્ધ, અકસ્માતો અથવા અન્ય લોકોની ચમકદાર જીવનશૈલી જોઈને આપણામાં અજાણતાં અસુરક્ષા અને ચિંતા ઉત્પન્ન થાય છે. આ કારણે શરીરમાં કોર્ટીસોલનું સ્તર વધી જાય છે. વધેલું કોર્ટીસોલ માત્ર ઊંઘમાં વિક્ષેપ જ નથી કરતું, પરંતુ ઊંઘની ગુણવત્તા પણ ખરાબ કરે છે, જેના કારણે સવારે ઉઠતાં તમે થાક અનુભવશો.
ડૂમ-સ્ક્રોલિંગની આદત કેવી રીતે છોડવી?
જો તમે પણ આ આદતનો શિકાર છો, તો કેટલાક નાના ફેરફારો તમારા જીવનમાં મોટો સુધારો લાવી શકે છે:
ડિજિટલ કર્ફ્યુ: સૂતા પહેલાં ઓછામાં ઓછા 1 કલાક પહેલા ફોનને પોતાની પાસેથી દૂર રાખો.
જૂની રીત અપનાવો: એલાર્મ માટે ફોનની જગ્યાએ સામાન્ય એલાર્મ ઘડિયાળનો ઉપયોગ કરો, જેથી ફોન બેડમાં ન આવે.
સ્ક્રીનની જગ્યાએ પુસ્તક: મોબાઇલની જગ્યાએ કોઈ સારું પુસ્તક વાંચો અથવા હળવું સંગીત સાંભળો.
નાઇટ મોડ સેટ કરો: જો ફોનનો ઉપયોગ કરવો જ પડે, તો બ્લૂ લાઇટ ફિલ્ટર અથવા નાઇટ મોડ ચાલુ રાખો.
