Center Govt Plans to Cap Trade Margin on Cancer Drugs: કેન્સરના દર્દીઓ અને તેમના પરિવારજનો માટે ખૂબ જ રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. મોંઘી કેન્સરની દવાઓના વધતા જતા ભાવોને નિયંત્રિત કરવા માટે કેન્દ્ર સરકાર હવે સખત પગલાં ભરવા જઈ રહી છે. સરકાર આ દવાઓ પરનું ટ્રેડ માર્જિન મહત્તમ 30 ટકા સુધી મર્યાદિત કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવેલા એક સરકારી સોગંદનામા મુજબ, આ મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણયથી કેન્સરની સારવારમાં વપરાતી દવાઓની મહત્તમ છૂટક કિંમત (MRP) માં સીધો 20 થી 70 ટકા સુધીનો મોટો ઘટાડો થઈ શકે છે. આ પગલાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દર્દીઓ પર પડતો આર્થિક બોજ ઘટાડવા અને કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીની સારવારને વધુ સરળ તથા સસ્તી બનાવવાનો છે.
એનપીપીએની બેઠકમાં લેવાયો નિર્ણય, નિષ્ણાત સમિતિની રચના
રસાયણો અને ખાતર મંત્રાલયના ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલા સોગંદનામામાં જણાવ્યા અનુસાર, ગત 8 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઈસિંગ ઓથોરિટી (NPPA) ની એક વિશેષ બેઠક મળી હતી, જેમાં આ મહત્ત્વપૂર્ણ દરખાસ્ત અંગે ચર્ચા કરી નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. આ બેઠક બાદ, સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય દ્વારા 9 ઓક્ટોબરના રોજ આરોગ્ય સેવાઓના મહાનિર્દેશકની અધ્યક્ષતામાં એક વિશેષ નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે. આ સમિતિને ખાસ કરીને કેન્સર સાથે જોડાયેલી તેવી દવાઓની યાદી તૈયાર કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે, જેના પર વેપાર માર્જિનની મર્યાદા લાગુ કરી શકાય. સમિતિને આગામી 10 થી 15 દિવસમાં પોતાનો સત્તાવાર અહેવાલ રજૂ કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.
દવાઓના પુરવઠા અને વેચાણ વચ્ચેના નફા પર રહેશે કાબૂ
સરકારના અંદાજ મુજબ, પ્રસ્તાવિત નવી વ્યવસ્થા અમલમાં આવ્યા બાદ કેન્સરની અનેક જીવનરક્ષક દવાઓની કિંમતોમાં 20 થી 70 ટકા સુધીનો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. આનાથી સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના દર્દીઓને સારવાર પાછળ થતા લાખો રૂપિયાના ખર્ચમાંથી મોટી રાહત મળવાની પૂરી આશા છે. ટ્રેડ માર્જિન નક્કી કરવાનો મૂળ હેતુ દવાઓની ખરીદી અને ગ્રાહક સુધી પહોંચાડવા વચ્ચેના અતિશય નફાના માર્જિનને કાબૂમાં રાખવાનો છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દવાનું વિતરણ અને પુરવઠો સુચારૂ રૂપે જળવાઈ રહે તે માટે ટ્રેડ ચેનલ માટે 30 ટકા સુધીનું વ્યાજબી માર્જિન પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યું છે, જેથી બજારમાં દવાની અછત પણ ન સર્જાય.
વર્ષ 2019માં પણ સફળ રહી હતી આવી જ એક પહેલ
કેન્દ્ર સરકારના સોગંદનામામાં ભૂતકાળમાં લેવાયેલા આવા જ એક સફળ પગલાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ ફેબ્રુઆરી 2019માં પણ એનપીપીએ દ્વારા 42 પસંદગીની બિન-શિડ્યુલ્ડ કેન્સર દવાઓ પર ટ્રેડ માર્જિન 30 ટકા સુધી મર્યાદિત કરવામાં આવ્યું હતું. સરકારના આઠ વર્ષ જૂના આ નિર્ણયથી બજારમાં ઉપલબ્ધ 526 બ્રાન્ડની મહત્તમ છૂટક કિંમતોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો હતો. ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ તરફથી મળેલા ડેટા અને આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, તે સમયે દર્દીઓને વાર્ષિક અંદાજે 2,984 કરોડ રૂપિયા જેટલી માતબર રકમની બચત થઈ હતી. આ જ સફળતાને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે હવે કેન્સરની તમામ મુખ્ય મોંઘી દવાઓ પર સમાન નીતિ લાગુ કરવાની તૈયારી દર્શાવી છે.
ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગના હિતો અને નાના ઉત્પાદકોનું પણ રાખવામાં આવ્યું છે ધ્યાન
નવી સિસ્ટમ બનાવતા કે લાગુ કરતા પહેલા સરકાર દ્વારા ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગના દિગ્ગજો, ગ્રાહક સુરક્ષા જૂથો અને અન્ય સંબંધિત હિસ્સેદારો સાથે વિસ્તૃત પરામર્શ કરવામાં આવ્યો છે. ચર્ચા દરમિયાન કેટલીક સંસ્થાઓએ નાના દવા ઉત્પાદકોના હિતો, રોજગારી પર થનારી અસર અને ગ્રામીણ કે દૂરના વિસ્તારોમાં દવાઓની ઉપલબ્ધતા વિશે કેટલીક ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી હતી. આ જ કારણોસર સરકારે એક પારદર્શક અભિગમ અપનાવીને નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરી છે, જે તમામ પાસાઓનો ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરી સાચી દવાઓની યાદી તૈયાર કરશે. સમિતિનો ફાઇનલ અહેવાલ આવ્યા બાદ NPPA દ્વારા આ દિશામાં આગળના નિર્ણયો અને સત્તાવાર સૂચનાઓ જાહેર કરવામાં આવશે.
દર્દીઓ માટે સારવાર બનશે સુલભ, ટૂંક સમયમાં જાહેર થશે યાદી
કેન્દ્ર સરકારનો આ ડગલું માત્ર કિંમતો ઘટાડવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દર્દીઓને સસ્તી અને ગુણવત્તાસભર કેન્સરની દવાઓ સરળતાથી ઉપલબ્ધ કરાવવાનો અને બજારમાં પારદર્શિતા વધારવાનો છે. હાલમાં સમગ્ર દેશના સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રની નજર નિષ્ણાત સમિતિના રિપોર્ટ પર ટકેલી છે. રિપોર્ટ સોંપાયા બાદ એનપીપીએ દ્વારા કઈ-કઈ નવી દવાઓને આ દાયરામાં લાવવામાં આવશે તેની સત્તાવાર યાદી જાહેર કરવામાં આવશે. આ નિર્ણયોથી લાખો કેન્સર પીડિતો અને તેમના સ્વજનોને મોટી આર્થિક રાહત મળશે અને તેઓ વિના સંકોચ પોતાની સારવાર કરાવી શકશે.
