Air Pollution and Hair Care: હવાનું વધતું પ્રદૂષણ માત્ર ફેફસાં અને શ્વાસની તકલીફ પૂરતું મર્યાદિત નથી. હવામાં રહેલી ધૂળ, ધુમાડો અને PM2.5 તથા PM10 જેવા સૂક્ષ્મ કણો વાળ અને માથાની ત્વચા એટલે કે સ્કેલ્પ પર પણ જમા થઈ શકે છે. લાંબા સમય સુધી પ્રદૂષિત હવાના સંપર્કમાં રહેવાથી વાળની કુદરતી ચમક ઘટી શકે છે અને તે શુષ્ક, ખરબચડા તથા બેજાન દેખાવા લાગે છે.
PM2.5 અને PM10થી વાળને કેવી રીતે નુકસાન થઈ શકે?
હવામાં રહેલા સૂક્ષ્મ પ્રદૂષક કણો વાળની સપાટી પર જમા થાય છે. તેના કારણે વાળની બહારના રક્ષણાત્મક પડ પર અસર થઈ શકે છે અને વાળની ચમક ઓછી થવાની સાથે તે વધુ ખરબચડા બની શકે છે. આ ઉપરાંત, સ્કેલ્પ પર ધૂળ અને પ્રદૂષણ જમા થવાથી સંવેદનશીલ ત્વચા ધરાવતા લોકોમાં ખંજવાળ કે બળતરા જેવી તકલીફ વધી શકે છે. કેટલાક પ્રયોગોમાં પ્રદૂષક કણોની વાળના મૂળ સાથે જોડાયેલી કોશિકાઓ પર અસર પણ જોવા મળી છે.
1. વાળ અને સ્કેલ્પની યોગ્ય રીતે સફાઈ કરો
પ્રદૂષિત વાતાવરણમાં લાંબો સમય પસાર કર્યા પછી વાળ અને સ્કેલ્પની સફાઈ પર ખાસ ધ્યાન આપવું જોઈએ. તમારા વાળના પ્રકાર અને સ્કેલ્પની સ્થિતિને અનુકૂળ શેમ્પૂનો ઉપયોગ કરો. શેમ્પૂ મુખ્યત્વે માથાની ત્વચા પર લગાવી હળવા હાથે મસાજ કરો અને પછી પાણીથી સારી રીતે ધોઈ લો. જોકે, વારંવાર શેમ્પૂ કરવાથી વાળ વધુ શુષ્ક થઈ શકે છે, તેથી વાળમાં લાગેલી ધૂળ, પરસેવો અને તેલના પ્રમાણ પ્રમાણે સફાઈ કરવી જરૂરી છે.
2. ઘરની બહાર નીકળતી વખતે વાળ ઢાંકો
પ્રદૂષિત રસ્તાઓ પર મુસાફરી કરતી વખતે વાળને ખુલ્લા રાખવાને બદલે સ્વચ્છ સ્કાર્ફ, દુપટ્ટા કે કેપથી ઢાંકો. આ રીતે વાળ પર ધૂળ અને પ્રદૂષક કણો સીધા જમા થવાનું પ્રમાણ ઘટાડી શકાય છે. લાંબા વાળ હોય તો હળવી ચોટલી બાંધીને બહાર નીકળવું પણ સારો વિકલ્પ છે. જોકે, માથું ઢાંકવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતું કપડું સ્વચ્છ રાખવું જરૂરી છે.
3. હેર સીરમનો યોગ્ય ઉપયોગ કરો
વાળ શુષ્ક અને ખરબચડા થઈ રહ્યા હોય તો વાળના પ્રકારને અનુકૂળ હેર સીરમનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. સીરમ વાળની બહારની સપાટીને મુલાયમ બનાવવામાં, ગૂંચવણ ઘટાડવામાં અને ચમક જાળવવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. તેને સામાન્ય રીતે વાળની લંબાઈ અને છેડા પર લગાવવું જોઈએ. જોકે, હેર સીરમને પ્રદૂષણ સામે સંપૂર્ણ રક્ષણ આપતું ઉત્પાદન ન માનવું.
4. કન્ડિશનર અને હેર માસ્કથી વાળને ભેજ આપો
શેમ્પૂ કર્યા પછી કન્ડિશનર લગાવવાની ટેવ રાખો. તે વાળને મુલાયમ બનાવવામાં, ગૂંચવણ ઘટાડવામાં અને વાળને સંભાળવામાં સરળતા કરવામાં મદદ કરે છે. જો વાળ વધારે શુષ્ક હોય તો અઠવાડિયામાં એક વખત વાળને અનુકૂળ હાઇડ્રેટિંગ હેર માસ્કનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. કન્ડિશનર અને હેર માસ્કની પસંદગી વાળના પ્રકાર પ્રમાણે કરવી જોઈએ.
વાળ ખરવાની સમસ્યાને માત્ર પ્રદૂષણ સાથે ન જોડો
પ્રદૂષણ વાળ અને સ્કેલ્પના સ્વાસ્થ્યને અસર કરી શકે છે, પરંતુ વાળ ખરવા પાછળ આનુવંશિક કારણો, હોર્મોનમાં ફેરફાર, પોષણની ઊણપ અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓ પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે. તેથી સતત વાળ ખરતા હોય, સ્કેલ્પમાં લાંબા સમય સુધી ખંજવાળ કે બળતરા રહેતી હોય તો પોતાની રીતે ઉપચાર કરવાને બદલે ત્વચારોગ નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ.
નાની કાળજીથી વાળનું સ્વાસ્થ્ય જાળવો
વધતા પ્રદૂષણ વચ્ચે વાળની સંભાળ રાખવા માટે મોંઘાં ઉત્પાદનો કરતાં નિયમિત સફાઈ, બહાર નીકળતી વખતે વાળ ઢાંકવા અને યોગ્ય કન્ડિશનિંગ જેવી સરળ આદતો વધુ ઉપયોગી બની શકે છે. વાળના પ્રકાર પ્રમાણે યોગ્ય કાળજી રાખવાથી શુષ્કતા અને ખરબચડાપણું ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.








