Air Conditioner Side Effects: ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીથી બચવા માટે આજે એર કંડિશનર (AC) મોજશોખ નહીં પણ જરૂરિયાત બની ગયું છે. ઓફિસ હોય કે ઘર, લોકો પોતાનો મોટાભાગનો સમય એસીવાળા રૂમમાં વિતાવવાનું પસંદ કરે છે. પરંતુ, તાજેતરના એક ચોંકાવનારા મેડિકલ રિપોર્ટમાં નિષ્ણાત ડોક્ટરોએ ચેતવણી આપી છે કે એસીમાંથી નીકળતી કૃત્રિમ ઠંડી હવા આપણા શ્વસનતંત્ર પર સીધો હુમલો કરી રહી છે. આ હવા માત્ર ત્વચાને જ નહીં, પરંતુ આપણા ફેફસાંના કુદરતી ભેજને પણ શોષી લે છે, જેના કારણે લાંબા ગાળે ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ વધી જાય છે.
શ્વસન માર્ગમાં શુષ્કતા અને કુદરતી સુરક્ષા કવચનો નાશ
ડોક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, એસીનો સૌથી મોટો ગેરફાયદો એ છે કે તે રૂમની હવામાંથી ભેજને સંપૂર્ણપણે ખેંચી લે છે. જ્યારે આપણે આ સૂકી હવા શ્વાસમાં લઈએ છીએ, ત્યારે આપણા નાક અને ગળામાં રહેલું 'મ્યુકસ મેમ્બ્રેન' સુકાઈ જાય છે. આ મ્યુકસ હકીકતમાં શરીરનું સુરક્ષા કવચ છે જે આપણને ધૂળ અને જંતુઓથી બચાવે છે. જ્યારે આ પડ સુકાઈ જાય છે, ત્યારે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે છે અને શરદી, ફ્લૂ, ગળામાં દુખાવો તેમજ સાઇનસાઇટિસ જેવી સમસ્યાઓ સામાન્ય બની જાય છે. યોગ્ય વેન્ટિલેશન વગર સતત એસીમાં રહેવાથી સમય જતાં ફેફસાંની કાર્યક્ષમતામાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
અસ્થમાના દર્દીઓ માટે 'રેડ એલર્ટ'
જે લોકો પહેલેથી જ અસ્થમા અથવા બ્રોન્કાઇટિસ જેવી બીમારીઓથી પીડાય છે, તેમના માટે એસીનો વધુ પડતો ઉપયોગ જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. ઠંડી હવાના સીધા સંપર્કથી વાયુમાર્ગ સંકુચિત થઈ જાય છે, જેને તબીબી ભાષામાં 'બ્રોન્કોસ્પેઝમ' કહેવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, જો એસીની સમયસર સર્વિસ કરવામાં ન આવે, તો તેના ફિલ્ટરમાં જામેલી ફૂગ અને ધૂળના કણો શ્વાસ વાટે ફેફસાંમાં પહોંચે છે, જે ગંભીર એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ પેદા કરી શકે છે.
'સિક બિલ્ડિંગ સિન્ડ્રોમ' અને ઓક્સિજનની અછત
ઘણા લોકો એસીમાં બેઠા પછી થાક, સુસ્તી કે માથાનો દુખાવો અનુભવે છે. આ સ્થિતિને 'સિક બિલ્ડિંગ સિન્ડ્રોમ' (Sick Building Syndrome) કહેવામાં આવે છે. બંધ રૂમમાં તાજી હવાનું પરિભ્રમણ ન હોવાને કારણે ઓક્સિજનનું સ્તર ઘટે છે અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું પ્રમાણ વધે છે, જે મગજ પર દબાણ લાવે છે અને વ્યક્તિને અંદર હોવા છતાં બેચેની અનુભવાય છે.
એસીના જોખમથી બચવા માટેના નિષ્ણાત ઉપાયો
ડોક્ટરોએ એસીનો સુરક્ષિત ઉપયોગ કરવા માટે કેટલીક મહત્વની માર્ગદર્શિકા આપી છે:
આદર્શ તાપમાન: એસીનું તાપમાન હંમેશા 24°C થી 26°C ની વચ્ચે જ રાખો. 16 કે 18 ડિગ્રી જેટલું નીચું તાપમાન શરીરના મેટાબોલિઝમ પર નકારાત્મક અસર કરે છે.
હાઇડ્રેશન: એસી શરીરનું પાણી શોષી લે છે, તેથી ડિહાઇડ્રેશનથી બચવા માટે દર કલાકે થોડું-થોડું પાણી પીતા રહો.
વેન્ટિલેશન: દિવસમાં ઓછામાં ઓછું એકવાર બારી-બારણાં ખોલો જેથી તાજી હવા અને સૂર્યપ્રકાશ રૂમમાં પ્રવેશી શકે. આનાથી હાનિકારક બેક્ટેરિયાનો નાશ થાય છે.
સર્વિસિંગ: દર 15 દિવસે એસીના ફિલ્ટરને જાતે સાફ કરો અને નિયમિત પ્રોફેશનલ સર્વિસ કરાવો જેથી ફૂગ જામી ન જાય.
તાપમાનમાં અચાનક ફેરફાર ટાળો: ઠંડા રૂમમાંથી સીધા તડકામાં ન નીકળો. બહાર જવાની 10 મિનિટ પહેલા એસી બંધ કરી દો જેથી શરીર બહારના તાપમાન સાથે અનુકૂલન સાધી શકે.
