No More Aadhaar Photocopies: યુનિક આઈડેન્ટિફિકેશન ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા’ (UIDAI) દ્વારા દેશમાં ઓળખ ચકાસણીની પ્રક્રિયાને વધુ સરળ, સુરક્ષિત અને સંપૂર્ણપણે પેપરલેસ બનાવવા માટે એક ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. હવે દેશના નાગરિકોએ હોટલમાં ચેક-ઇન કરતી વખતે, હોસ્પિટલમાં દાખલ થતી વખતે કે અન્ય કોઈ સંસ્થામાં પોતાની ઓળખ આપવા માટે આધાર કાર્ડની ભૌતિક ફોટોકોપી આપવાની અનિવાર્ય ઝંઝટમાંથી કાયમ માટે છુટકારો મળવા જઈ રહ્યો છે. UIDAI દ્વારા લગભગ 300 થી વધુ નવી સંસ્થાઓ અને કંપનીઓને પોતાની ‘ઓફલાઈન વેરિફિકેશન સિસ્ટમ’ સાથે સત્તાવાર રીતે જોડી દેવામાં આવી છે, જેનાથી હવે દસ્તાવેજોની લેવડદેવડ ડિજિટલ માધ્યમથી સુરક્ષિત રીતે થઈ શકશે.
કાગળના ફોર્મ અને ઝંઝટભર્યા દસ્તાવેજોનો યુગ થયો પુરો
આ નવી પહેલ અંતર્ગત હોસ્પિટાલિટી (હોટલ અને પ્રવાસન), હેલ્થકેર (હોસ્પિટલો અને ક્લિનિક્સ), શિક્ષણ સંસ્થાઓ, રિયલ એસ્ટેટ, ઇવેન્ટ્સ તેમજ ગિગ ઇકોનોમી (જેવી કે ફૂડ ડિલિવરી અને રાઇડ-શેરિંગ સેવાઓ) જેવા મહત્ત્વના ક્ષેત્રોની 300 થી વધુ સંસ્થાઓને “ઓફલાઇન વેરિફિકેશન સીકિંગ એન્ટિટીઝ” (OVSEs) તરીકે સામેલ કરવામાં આવી છે. આ સંસ્થાઓ હવે ગ્રાહકો કે દર્દીઓ પાસેથી કાગળના ફોર્મ કે આધાર કાર્ડની ઝંઝટભરી ઝેરોક્ષ કોપીઓ એકત્રિત કરવાને બદલે સીધી ડિજિટલ અને સંમતિ-આધારિત પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરશે. આનાથી ફોર્મ ભરવામાં બગડતો કિંમતી સમય તો બચશે જ, સાથે જ કાગળોના ખોટા ઉપયોગ કે દસ્તાવેજ ચોરીનું જોખમ પણ નહિવત થઈ જશે.
પેપરલેસ વેરિફિકેશન પ્રક્રિયા કેવી રીતે કામ કરશે?
આ સમગ્ર અત્યાધુનિક ડિજિટલ પ્રક્રિયા ‘આધાર એપ’ (Aadhaar App) દ્વારા ખૂબ જ સરળતાથી પાર પાડવામાં આવશે. જ્યારે પણ તમે કોઈ સેવા પ્રદાતા કે સંસ્થાનો ઉપયોગ કરો છો, ત્યારે તમે એપની મદદથી જાતે નક્કી કરી શકો છો કે તમારે સામેવાળી વ્યક્તિ સાથે કઈ વિગતો શેર કરવી છે. આમાં સૌથી મોટો સુરક્ષા ફાયદો એ છે કે તમારો 12 અંકનો ખાનગી આધાર નંબર વેરિફિકેશન કરતી સંસ્થાને ક્યારેય મોકલવામાં આવતો નથી. વળી, ચકાસણી કરતી આ સંસ્થાઓને સીધા UIDAIના કેન્દ્રીય ડેટાબેઝ સાથે જોડાવવાની જરૂર પણ પડતી નથી, જેના કારણે ડેટા લીક થવાની શક્યતાઓ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ જાય છે.
આધાર એપની લોકપ્રિયતા અને મજબૂત સુરક્ષા કવચ
વર્તમાન સમયમાં દેશભરમાં આધાર એપ લોકપ્રિયતાના નવા શિખરો સર કરી રહી છે અને અત્યાર સુધીમાં તેના 7.5 કરોડથી વધુ ડાઉનલોડ્સ થઈ ચૂક્યા છે. લાખો નાગરિકો આધાર કેન્દ્રની લાંબી લાઇનોમાં ઊભા રહેવા વગર ઘરે બેઠા જ પોતાના મોબાઈલ નંબર અને અન્ય વિગતો અપડેટ કરી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, નાગરિકોની સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવા માટે લાખોની સંખ્યામાં લોકો ‘બાયોમેટ્રિક લોક/અનલોક’ ફીચર્સનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, જેથી ફિંગરપ્રિન્ટ કે આઈરિસ (આંખની પુતળી) સ્કેનનો કોઈ દુરુપયોગ ન કરી શકે.
ડેટા સુરક્ષા કાયદા (DPDP Act) સાથે સંપૂર્ણ સુસંગતતા
UIDAI દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે આ નવીનતમ ડિજિટલ સુવિધા ભારત સરકારના ‘ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શન (DPDP) એક્ટ’ના તમામ નિયમો અને જોગવાઈઓનું સંપૂર્ણપણે પાલન કરે છે. આ કાયદા હેઠળ કોઈપણ સંસ્થા તમારી વ્યક્તિગત માહિતી તમારી સ્પષ્ટ અને સભાન સંમતિ વગર એકત્રિત કરી શકતી નથી. આ પદ્ધતિ ‘ડેટા મિનિમાઈઝેશન’ એટલે કે માત્ર જરૂર પૂરતી જ માહિતી લેવાના સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે, જે ડિજિટલ યુગમાં સામાન્ય જનતાના હિતોનું સુરક્ષિત રક્ષણ કરે છે.
