Wisdom Tooth: ડહાપણ દાઢ એટલે કે Wisdom Tooth કેટલાક લોકો માટે પરેશાનીનું કારણ બની શકે છે, જ્યારે ઘણા લોકોમાં તે આખી જિંદગી કોઈ ખાસ સમસ્યા ઊભી કરતી નથી. આવી સ્થિતિમાં ઘણીવાર સવાલ થાય છે કે ડહાપણ દાઢ કાઢી નાખવી જોઈએ કે પછી તેને એમ જ રહેવા દેવી જોઈએ. ડહાપણ દાઢ જડબાના સૌથી પાછળના ભાગમાં નીકળતા દાંતને કહેવામાં આવે છે. તબીબી ભાષામાં તેને થર્ડ મોલર્સ (Third Molars) કહે છે. સામાન્ય રીતે આ દાંત 17થી 25 વર્ષની ઉંમરની વચ્ચે નીકળે છે, જોકે દરેક વ્યક્તિમાં તેનો સમય અલગ હોઈ શકે છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, દરેક વ્યક્તિએ અકળ દાઢ કાઢવી જરૂરી નથી. જો દાંત સીધી સ્થિતિમાં નીકળ્યો હોય, જડબામાં પૂરતી જગ્યા હોય અને તેની યોગ્ય રીતે સફાઈ થઈ શકતી હોય, તો તેને કાઢવાની જરૂર પડતી નથી.
ડહાપણ દાઢનું કામ શું છે?
ડહાપણ દાઢ પણ અન્ય દાઢની જેમ ખોરાક ચાવવામાં મદદ કરે છે. ભૂતકાળમાં કઠણ અને ઓછું પ્રોસેસ્ડ ભોજન વધુ ખાવામાં આવતું હોવાથી પાછળના દાંતનું મહત્વ વધુ હોઈ શકે છે. સમય સાથે માનવ આહાર અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર થયો છે. પકાવેલા અને નરમ ખોરાકના વધતા ઉપયોગ સાથે માનવ જડબાના કદમાં પણ ફેરફાર થયો છે. પરિણામે કેટલાક લોકોના જડબામાં અકળ દાઢ માટે પૂરતી જગ્યા રહેતી નથી. જોકે અકળ દાઢ ન હોય તો સામાન્ય રીતે ખોરાક ચાવવાની પ્રક્રિયા પર કોઈ મોટી અસર પડતી નથી. તેથી માત્ર અકળ દાઢ છે એટલા માટે તેને કાઢી નાખવાની જરૂર નથી.
ક્યારે ડહાપણ દાઢ સમસ્યા ઊભી કરે છે?
જડબામાં પૂરતી જગ્યા ન હોય ત્યારે ડહાપણ દાઢ સંપૂર્ણ રીતે સીધી બહાર આવવાને બદલે અડધી બહાર આવી શકે છે, વાંકી દિશામાં વધી શકે છે અથવા પેઢાં અને હાડકાંમાં ફસાયેલી રહી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં દાંતની આસપાસ ખોરાકના કણો ફસાઈ શકે છે અને તેની યોગ્ય રીતે સફાઈ કરવી મુશ્કેલ બની શકે છે. તેના કારણે પેઢાંમાં વારંવાર સોજો અને દુખાવો થવાની સમસ્યા થઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સામાં અકળ દાઢને કારણે કેવિટી, મોઢું ખોલવામાં મુશ્કેલી, મોઢામાં દુર્ગંધ, ચેપ અથવા બાજુના દાંતને નુકસાન જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. કેટલીક ગંભીર સ્થિતિમાં સિસ્ટ જેવી સમસ્યા પણ ઊભી થઈ શકે છે.
આ લક્ષણો દેખાય તો ડેન્ટલ તપાસ કરાવો
ડહાપણ દાઢની આસપાસ વારંવાર દુખાવો થતો હોય, પેઢાંમાં સોજો આવતો હોય અથવા ચેપ થતો હોય તો ડેન્ટલ ચેકઅપ કરાવવો જરૂરી છે. આ ઉપરાંત શાણપણ દાઢમાં ગંભીર કેવિટી હોય, તે બાજુના દાંતને નુકસાન પહોંચાડતી હોય અથવા તેની સ્થિતિને કારણે તેને સાફ રાખવું મુશ્કેલ બનતું હોય તો તેને કાઢવાની જરૂર પડી શકે છે. મોઢું ખોલવામાં તકલીફ, સતત દુર્ગંધ, પેઢાંમાં સોજો અથવા વારંવાર ઇન્ફેક્શન જેવી સમસ્યાઓને અવગણવી જોઈએ નહીં.
દરેક ડહાપણ દાઢ કાઢવી જરૂરી નથી
ડહાપણ દાઢ ભવિષ્યમાં સમસ્યા કરી શકે છે એવી માત્ર આશંકાના આધારે દરેક વ્યક્તિમાં તેને પહેલેથી કાઢી નાખવી જરૂરી નથી. જો દાંત સ્વસ્થ હોય, સીધી સ્થિતિમાં હોય, તેની આસપાસ પૂરતી જગ્યા હોય અને તેને સરળતાથી સાફ કરી શકાય તો તેને રાખી શકાય છે. શાણપણ દાઢ કાઢવાનો નિર્ણય દાંતની સ્થિતિ, જડબામાં રહેલી જગ્યા અને મોઢાના એકંદર સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને લેવો જોઈએ.
OPG એક્સ-રે ક્યારે જરૂરી બની શકે?
ડહાપણ દાઢ જડબાની અંદર કઈ સ્થિતિમાં છે તે જાણવા માટે ડેન્ટલ તપાસ કરવામાં આવે છે. જરૂર પડે ત્યારે OPG એક્સ-રે દ્વારા દાંતની સ્થિતિ, તેની દિશા અને આસપાસના દાંત સાથેના સંબંધની તપાસ કરી શકાય છે. આ તપાસના આધારે દાંતને રાખવો કે કાઢવો તે અંગે યોગ્ય નિર્ણય લેવામાં મદદ મળી શકે છે.
ડહાપણ દાઢને લઈને શું કરવું?
જો ડહાપણ દાઢમાં કોઈ તકલીફ નથી તો તેને માત્ર ઉંમર અથવા ભવિષ્યમાં સમસ્યા થવાની આશંકાને કારણે કાઢવાની જરૂર નથી. નિયમિત ડેન્ટલ ચેકઅપ કરાવવાથી તેની સ્થિતિ પર નજર રાખી શકાય છે. બીજી તરફ, વારંવાર દુખાવો, સોજો, ઇન્ફેક્શન, કેવિટી અથવા બાજુના દાંતને નુકસાન જેવી સમસ્યા થતી હોય તો ડેન્ટલ નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે. શાણપણ દાઢ દરેક વ્યક્તિ માટે બિનજરૂરી દાંત નથી અને દરેક શાણપણ દાઢ કાઢવી પણ જરૂરી નથી. દાંતની સ્થિતિ, જડબામાં રહેલી જગ્યા અને કોઈ સમસ્યા છે કે નહીં તેના આધારે નિર્ણય લેવો વધુ યોગ્ય છે. સમયસર ડેન્ટલ તપાસ કરાવવાથી અનાવશ્યક સારવાર ટાળી શકાય છે અને જરૂરિયાત હોય ત્યારે યોગ્ય સારવાર સમયસર મળી શકે છે.
