Itchy Eyes and Crusty Eyelids: સવારે ઊઠ્યા પછી આંખનાં પોપચાં એકબીજા સાથે ચોંટી ગયેલાં જોવા મળે, પાંપણની કિનારીઓ પર સૂકા પોપડા જામેલા હોય અથવા આંખોમાં લાલાશ, ખંજવાળ અને બળતરા થતી હોય તો તેને સામાન્ય સમસ્યા માનીને અવગણવી નહીં. ધૂળ કે થાકને કારણે આવું થતું હોવાનું માનીને ઘણા લોકો આંખો ધોઈ લે છે, પરંતુ આ લક્ષણો આંખની અન્ય સમસ્યાઓનો સંકેત પણ હોઈ શકે છે. સમયસર કારણ ઓળખીને યોગ્ય સારવાર કરાવવી જરૂરી છે.
આંખોમાં ખંજવાળ, લાલાશ અને બળતરા થવાનાં કારણો:
બ્લેફેરિટિસ (પોપચાંની બળતરા)
આંખનાં પોપચાંની કિનારીઓ પર થતી બળતરાને બ્લેફેરિટિસ કહેવામાં આવે છે. પાંપણના મૂળ પાસે આવેલી તેલની નાની ગ્રંથિઓ અવરોધિત થવાથી અથવા બેક્ટેરિયાની વૃદ્ધિને કારણે આ સમસ્યા થઈ શકે છે. તેના કારણે પોપચાં પર સોજો, લાલાશ અને ખોડા જેવા સૂકા પોપડા જોવા મળે છે. ખોડો અથવા રોસેસિયા જેવી ત્વચાની સમસ્યા ધરાવતા લોકોમાં તેનું જોખમ વધારે હોઈ શકે છે.એલર્જી
ધૂળ, પરાગરજ, પાલતુ પ્રાણીઓના વાળ અને સૌંદર્ય પ્રસાધનોને કારણે આંખોમાં એલર્જી થઈ શકે છે. તેમાં આંખોમાં વધારે ખંજવાળ આવવી, પાણી નીકળવું, લાલાશ અને બળતરા જેવા લક્ષણો જોવા મળી શકે છે.ડ્રાય આઈ એટલે કે આંખોમાં શુષ્કતા
મોબાઇલ, કમ્પ્યુટર અને અન્ય ડિજિટલ સ્ક્રીનનો લાંબા સમય સુધી ઉપયોગ કરતી વખતે આંખો ઝબકાવવાનું પ્રમાણ ઘટી શકે છે. તેના કારણે આંખોમાં શુષ્કતા, બળતરા અને લાલાશ થઈ શકે છે.કન્જક્ટિવાઇટિસ (નેત્રસ્તર દાહ)
આંખના બહારના પારદર્શક પડ અને પોપચાની અંદરની સપાટી પરના પડમાં બળતરા થાય તેને કન્જક્ટિવાઇટિસ કહેવામાં આવે છે. તેના કારણે આંખો લાલ થવી, પાણી આવવું, ખંજવાળ અથવા આંખમાંથી ચીકણો સ્રાવ નીકળવા જેવાં લક્ષણો જોવા મળી શકે છે.
આંખોમાં ખંજવાળ અને પોપડા થાય તો ઘરે શું કરવું?
હળવી તકલીફમાં કેટલીક સાવચેતીથી રાહત મળી શકે છે.
સ્વચ્છ કપડાને હૂંફાળા પાણીમાં પલાળીને બંધ પોપચાં પર 5થી 10 મિનિટ રાખો.
પોપચાંની કિનારીઓને સ્વચ્છ કપડાથી હળવા હાથે સાફ કરો. આંખમાં પાણી કે સાબુ ન જાય તેનું ધ્યાન રાખો.
આંખોને વારંવાર ઘસવાનું ટાળો, કારણ કે તેનાથી બળતરા વધી શકે છે અને ચેપ ફેલાવાનો ખતરો રહે છે.
તકલીફ દૂર થાય ત્યાં સુધી આંખનો મેકઅપ અને કોન્ટેક્ટ લેન્સનો ઉપયોગ ટાળો.
ટુવાલ અને ઓશીકાનાં કવર સ્વચ્છ રાખો તથા અન્ય લોકો સાથે વહેંચવાનું ટાળો.
આ લક્ષણો દેખાય તો ડૉક્ટરને મળવામાં વિલંબ ન કરો
આંખોની કેટલીક સમસ્યાઓમાં તાત્કાલિક તપાસ જરૂરી બની શકે છે. નીચેના લક્ષણો દેખાય તો આંખના નિષ્ણાતનો સંપર્ક કરો:
ઘરેલુ સંભાળ છતાં એક અઠવાડિયામાં રાહત ન મળે અથવા સમસ્યા વધે.
આંખમાં તીવ્ર દુખાવો થાય.
દૃષ્ટિ ઝાંખી થાય અથવા પ્રકાશ પ્રત્યે અસામાન્ય સંવેદનશીલતા અનુભવાય.
આંખમાંથી જાડો પીળો કે લીલો સ્રાવ નીકળે.
પોપચાં પર વધારે સોજો આવે અથવા સોજો ગાલ તરફ ફેલાય.
આંખમાં ઈજા થાય અથવા કોઈ વિદેશી કણ પ્રવેશે.
કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરતા હો અને આંખમાં લાલાશ સાથે દુખાવો થાય.
વારંવાર આ જ સમસ્યા થતી રહે.
ખાસ ધ્યાન રાખો: આંખમાં તીવ્ર દુખાવો, અચાનક દૃષ્ટિ ઘટવી અથવા ઈજા પછી લાલાશ થાય તો એક અઠવાડિયા સુધી રાહ ન જુઓ. તાત્કાલિક તબીબી તપાસ કરાવો.
આંખોની સમસ્યા અટકાવવા માટેની સરળ ટિપ્સ
સ્ક્રીનનો ઉપયોગ કરતી વખતે 20-20-20 નિયમ અપનાવો. દર 20 મિનિટે 20 સેકન્ડ માટે આશરે 20 ફૂટ દૂર આવેલી વસ્તુ જુઓ.
સ્ક્રીન સામે બેઠા હો ત્યારે નિયમિત રીતે આંખો ઝબકાવવાનું ધ્યાન રાખો.
ચહેરો અને પોપચાં સ્વચ્છ રાખો.
સૂતા પહેલાં આંખનો મેકઅપ દૂર કરો અને કોન્ટેક્ટ લેન્સ નિર્ધારિત સૂચના મુજબ કાઢી નાખો.
આંખોને ઘસવાનું ટાળો અને ધૂળવાળા વાતાવરણમાં રક્ષણાત્મક ચશ્માં પહેરો.
આંખોમાં કોઈ પણ પ્રકારનાં ટીપાંનો ઉપયોગ ડૉક્ટરની સલાહ વિના ન કરો.
ડૉક્ટરની સલાહ વિના સ્ટીરોઈડ આઈ ડ્રોપ્સ ન વાપરો
આંખોની લાલાશ દૂર કરવા માટે પોતાની રીતે દવા લેવી જોખમી બની શકે છે. ખાસ કરીને સ્ટીરોઈડ ધરાવતાં આઈ ડ્રોપ્સનો ખોટો ઉપયોગ આંખનું દબાણ વધારી શકે છે, મોતિયાનું જોખમ વધારી શકે છે અને કેટલાક ચેપને વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે. તેથી જૂના પ્રિસ્ક્રિપ્શન અથવા અન્ય વ્યક્તિની સલાહના આધારે આંખમાં ટીપાં નાખવાનું ટાળો. આંખોમાં ખંજવાળ, લાલાશ અને પોપચાં પર પોપડા પડવા પાછળ અલગ-અલગ કારણો હોઈ શકે છે. યોગ્ય કારણ જાણવા માટે તપાસ જરૂરી છે. જો લક્ષણો સતત રહે, વારંવાર થાય અથવા વધુ ગંભીર બને, તો નેત્ર ચિકિત્સકનો સંપર્ક કરો.
