National Film Awards 2026: ભારતીય સિનેમા ક્ષેત્રના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોના 72 વર્ષના ઇતિહાસમાં પહેલીવાર બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. અત્યાર સુધી હંમેશા દેશની રાજધાની નવી દિલ્હી ખાતે આયોજિત થતો આ ભવ્ય સમારોહ આ વર્ષે ગુજરાતના નર્મદા જિલ્લામાં આવેલા એકતા નગર (કેવડિયા) ખાતે યોજાવા જઈ રહ્યો છે. આગામી 22-23 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન યોજાનારા આ સમારોહમાં ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ વિજેતાઓને એવોર્ડ એનાયત કરશે. વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા 'સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી'ના સાંનિધ્યમાં આ સમારોહનું આયોજન કરીને તેને દેશની એકતા અને પર્યટન સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ નિર્ણય સામે મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં ભારે વિરોધનો સૂર ઊઠ્યો છે.
રાજ ઠાકરેના કેન્દ્ર સરકાર અને ભાજપ નેતૃત્વ પર પ્રહારો
મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના (MNS)ના વડા રાજ ઠાકરેએ પોતાના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ પર આ નિર્ણય સામે ભારે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. તેમણે આક્ષેપ કર્યો છે કે, પહેલા દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈનું મહત્ત્વ ઓછું કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો અને હવે ધીમે-ધીમે દેશની રાજધાની દિલ્હીનું મહત્ત્વ પણ ઘટાડવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. ભાજપ નેતૃત્વ પર નિશાન સાધતા તેમણે લખ્યું કે, જ્યારે તમે કંઈક નવું બનાવી શકતા નથી ત્યારે જૂની શાનદાર પરંપરાઓ, નામ અને સ્થાનો બદલીને ભ્રામક ઇતિહાસ બનાવવાનો પ્રયાસ કરો છો. તેમણે અમેરિકાના ઓસ્કર એવોર્ડ્સનું ઉદાહરણ આપતા કહ્યું કે, ત્યાં ગમે તે પ્રમુખ આવે પરંતુ ઓસ્કર હંમેશા લોસ એન્જલસમાં જ યોજાય છે.
"માત્ર ગુજરાત જ કેમ?" - રાજ ઠાકરેના તીખા સવાલો
રાજ ઠાકરેએ સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે, જો એવોર્ડ સમારોહનું સ્થળ દિલ્હીથી બદલવું જ હતું, તો ભારતીય સિનેમાના પિતૃમહ દાદાસાહેબ ફાળકેની ભૂમિ એવા મહારાષ્ટ્રમાં કેમ ન યોજાયો? આ સિવાય તમિલનાડુ, કેરળ, આંધ્રપ્રદેશ કે તેલંગાણા જેવા દક્ષિણ ભારતીય રાજ્યોમાં મોટા પાયે ફિલ્મોનું નિર્માણ થાય છે, તો ત્યાં આ કાર્યક્રમ શા માટે ન રાખવામાં આવ્યો? તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે અગાઉ ગિફ્ટ સિટી, કોમનવેલ્થ ગેમ્સ અને 2023 ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ ફાઇનલ જેવા મોટા પ્રોજેક્ટ્સ અને ઇવેન્ટ્સ પણ ગુજરાતમાં લઈ જવામાં આવ્યા છે. તેમણે આશંકા વ્યક્ત કરી હતી કે, શાસક નેતાઓને કદાચ પોતાનો પ્રભાવ ભવિષ્યમાં માત્ર ગુજરાત પૂરતો મર્યાદિત રહી જવાનો ડર છે, તેથી જ તમામ બાબતોનું કેન્દ્ર ગુજરાતને બનાવવામાં આવી રહ્યું છે.
સંજય રાઉતની સેલેબ્સને બહિષ્કાર કરવા અપીલ
આ મુદ્દે શિવસેના (ઉદ્ધવ બાળાસાહેબ ઠાકરે) ના સાંસદ સંજય રાઉતે પણ કેન્દ્ર સરકારની આકરા શબ્દોમાં ટીકા કરી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર એ કોઈ પ્રાદેશિક કે કોઈ એક રાજ્યનો કાર્યક્રમ નથી પરંતુ દેશનો સર્વોચ્ચ સિનેમા એવોર્ડ છે, તેથી તેને પરંપરાગત રીતે નવી દિલ્હીમાં જ આયોજિત કરવો જોઈતો હતો. રાઉતે મનોરંજન જગતના તમામ કલાકારો, ટેકનિશિયનો અને સેલેબ્રિટીઝને અપીલ કરી છે કે તેઓ આ વિરોધમાં જોડાવા માટે ગુજરાતમાં આયોજિત થનારા આ સમારોહનો બહિષ્કાર કરે.
એકતા નગરની પસંદગી પાછળનું કારણ અને એવોર્ડ વિજેતાઓ
એકતા નગર ખાતે એવોર્ડ સમારોહ આયોજિત કરવા પાછળનો મુખ્ય હેતુ કેવડિયાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિઝિટર્સ માટે વધુ આકર્ષક બનાવવાનો અને રાષ્ટ્રીય એકતાનો સંદેશ આપવાનો છે. નોંધનીય છે કે 72મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોમાં આનંદ એલ. રાયની ડોક્યુમેન્ટરી ‘સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી-એકતાનું પ્રતીક’ને પણ સન્માનિત કરવામાં આવી છે. આ વર્ષના પ્રમુખ વિજેતાઓમાં 'આર્ટિકલ 370'ને સર્વશ્રેષ્ઠ ફીચર ફિલ્મ, યામી ગૌતમને સર્વશ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી, તથા કાર્તિક આર્યન ('ચંદુ ચેમ્પિયન') અને મમ્મૂટી ('બ્રહ્મયુગમ')ને સંયુક્ત રીતે સર્વશ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો પુરસ્કાર મળ્યો છે. આ ઉપરાંત પ્રાદેશિક સિનેમા કેટેગરીમાં ગુજરાતી ફિલ્મ 'મારણ'ને પણ શ્રેષ્ઠ ગુજરાતી ફિલ્મનો નેશનલ એવોર્ડ પ્રાપ્ત થયો છે.
દિલ્હી બહાર નેશનલ એવોર્ડ્સ અને સંસ્કૃતિ મંત્રાલયનો અભિગમ
માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયના સુત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કેન્દ્ર સરકાર હવે દેશના વિભિન્ન સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક સ્થળો પર આવા રાષ્ટ્રીય સ્તરના કાર્યક્રમો યોજીને 'ડેસ્ટિનેશન આર્ટ એન્ડ કલ્ચર'ને પ્રોત્સાહન આપવા માંગે છે. ભૂતકાળમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ મહોત્સવ (IFFI) ને કાયમી ધોરણે દિલ્હીથી ગોવા ખસેડવામાં આવ્યો હતો, જે બાદ ગોવા વૈશ્વિક સિનેમાનું કેન્દ્ર બન્યું છે. તેવી જ રીતે, કેવડિયા જેવા વિકસિત પર્યટન સ્થળ પર આ સમારોહ યોજવાથી સ્થાનિક આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ અને સાંસ્કૃતિક પર્યટનને મોટો વેગ મળશે તેવું મંત્રાલયનું માનવું છે. જોકે, દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવનની સુસજ્જ સુવિધાઓથી દૂર જઈને ગુજરાતમાં આયોજન કરવાના નિર્ણયે રાજકીય વર્તુળોમાં નવો વિવાદ છેડી દીધો છે.
