Bismillah cest le tenebre: ફ્રાન્સમાં હાઇસ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન ‘બિસ્મિલ્લાહ, સે લે તેનેબ્ર’ (Bismillah, c'est les ténèbres) શબ્દસમૂહ સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. સ્નેપચેટના એક કથિત પ્રાઇવેટ મેસેજથી શરૂ થયેલી આ ચર્ચામાં અંડરકવર પોલીસની શંકા, યુવાનોની ભાષાની મજાક અને પર્યાવરણ કાર્યકર્તા ગ્રેટા થનબર્ગનો ઉલ્લેખ પણ જોડાયો છે. આખરે આ વિચિત્ર શબ્દસમૂહનો અર્થ શું છે અને તે વાયરલ કેવી રીતે થયો?
શું છે ‘બિસ્મિલ્લાહ, સે લે તેનેબ્ર’ની કહાની?
ફ્રાન્સમાં ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં હાઇસ્કૂલોને બ્લોક કરવા અને પોતાની માંગણીઓના સમર્થનમાં વિરોધ પ્રદર્શનો યોજવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી હતી. આ આયોજન માટે કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ સ્નેપચેટ જેવા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા. આ દરમિયાન એક પ્રાઇવેટ ગ્રુપ ચેટનો કથિત સ્ક્રીનશોટ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો. વિદ્યાર્થીઓને શંકા હતી કે તેમના ગ્રુપમાં કોઈ અંડરકવર પોલીસ અધિકારી ઘૂસી આવ્યો હતો અને તે તેમની યોજનાઓ વિશે માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો.
સ્નેપચેટના મેસેજમાં શું લખ્યું હતું?
વાયરલ થયેલા સ્ક્રીનશોટ મુજબ, ‘મમાદૌ’ (Mamadou) નામના એક યુઝરે ગ્રુપમાં પ્રવેશીને લખ્યું હતું: “હાય, બિસ્મિલ્લાહ, સે લે તેનેબ્ર, ભાઈ, આ બ્લોકેડ ક્યારે છે?” આ મેસેજમાં વપરાયેલા શબ્દો અને વાત કરવાની શૈલીને કારણે વિદ્યાર્થીઓને શંકા ગઈ હતી. તેમના મતે, આ ભાષા યુવાનોની સામાન્ય બોલચાલ જેવી લાગતી નહોતી. તેથી કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ આશંકા વ્યક્ત કરી કે મેસેજ મોકલનાર વ્યક્તિ યુવાનોની ભાષાની નકલ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહેલો કોઈ વયસ્ક અથવા પોલીસ અધિકારી હોઈ શકે છે. જોકે, આ એકાઉન્ટ ખરેખર પોલીસ સાથે સંકળાયેલું હતું કે નહીં તેની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી.
‘બિસ્મિલ્લાહ, સે લે તેનેબ્ર’નો અસલી અર્થ શું છે?
આ શબ્દસમૂહમાં અરબી અને ફ્રેન્ચ ભાષાના શબ્દો ભેગા કરવામાં આવ્યા છે. તેના કારણે આ વાક્ય સોશિયલ મીડિયા પર મજાક અને મીમ્સનું કારણ બન્યું છે. બિસ્મિલ્લાહ (Bismillah): અરબી ભાષાના આ શબ્દનો પરંપરાગત અર્થ ‘ઈશ્વરના નામે’ થાય છે. ઇસ્લામિક પરંપરામાં કોઈ કાર્ય શરૂ કરતાં પહેલાં આ શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જોકે, અહીં તેનો ઉપયોગ કયા ચોક્કસ અર્થમાં થયો હતો તે સંદર્ભ પર આધાર રાખે છે.
- સે લે તેનેબ્ર (C'est les ténèbres): આ ફ્રેન્ચ શબ્દસમૂહનો આશય ‘આ અંધકાર છે’ એવો થાય છે. ફ્રેન્ચમાં વધુ પ્રમાણભૂત વ્યાકરણરૂપ ‘Ce sont les ténèbres’ છે, જ્યારે ‘C'est les ténèbres’ બોલચાલમાં જોવા મળી શકે છે. ‘Ténèbres’ શબ્દનો ઉપયોગ અંધકાર અથવા ઘોર અંધકારના અર્થમાં થાય છે.
- બંને શબ્દોનો સંયુક્ત અર્થ: આ શબ્દોને ભેગા કરતાં આશરે “ઈશ્વરના નામે, આ તો અંધકાર છે” એવો અર્થ નીકળે છે. જોકે, આ વાક્ય કોઈ પરંપરાગત નારો છે કે નહીં અને મેસેજ મોકલનારનો ચોક્કસ આશય શું હતો, તે સ્પષ્ટ નથી.
વિદ્યાર્થીઓએ આ શબ્દસમૂહની મજાક કેમ ઉડાવી?
વિરોધ પ્રદર્શનમાં સામેલ કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ આ વાક્યને યુવાનોની બોલચાલની નકલ કરવાના પ્રયાસ તરીકે જોયું. તેમના મતે, મેસેજમાં વપરાયેલી ભાષા અસ્વાભાવિક અને બનાવટી લાગતી હતી. આથી અંડરકવર પોલીસની શંકા સાથે આ શબ્દસમૂહ મીમ્સ અને કટાક્ષનું સાધન બની ગયો. આ ઘટનાને યુવાનો અને વયસ્કો વચ્ચેના ભાષાકીય અંતર એટલે કે ‘જનરેશન ગેપ’ સાથે પણ જોડવામાં આવી રહી છે. યુવાનોની ભાષા, ઇન્ટરનેટ સ્લેંગ અને સોશિયલ મીડિયા પર વપરાતા શબ્દો ઝડપથી બદલાતા રહે છે. બહારની વ્યક્તિ જ્યારે આ ભાષાની નકલ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, ત્યારે તે ક્યારેક સ્વાભાવિક લાગવાને બદલે રમૂજી બની જાય છે.
ગ્રેટા થનબર્ગ સાથે શું છે કનેક્શન?
આ શબ્દસમૂહની ચર્ચા પર્યાવરણ કાર્યકર્તા ગ્રેટા થનબર્ગના ઉલ્લેખ સાથે પણ જોડાઈ છે. ઉપલબ્ધ વર્ણન મુજબ, તેમણે પણ આ શબ્દસમૂહનું પુનરાવર્તન કર્યું હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે, જેના પગલે તેની ચર્ચા ફ્રાન્સની બહાર પણ ફેલાઈ હોવાનું કહેવાય છે. જોકે, ગ્રેટા થનબર્ગે કયા પ્રસંગે અને કયા સંદર્ભમાં આ શબ્દો કહ્યા હતા તેની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ વિના આ દાવાને નિશ્ચિત હકીકત તરીકે રજૂ કરવો યોગ્ય નથી.
ફ્રાન્સની બહાર પણ પહોંચ્યો નારો?
આ શબ્દસમૂહ હવે ફ્રાન્સની બહાર બેલ્જિયમ અને ઇટલીના યુવા વિરોધ પ્રદર્શનો સાથે પણ જોડવામાં આવી રહ્યો છે. સોશિયલ મીડિયા પર મીમ્સ, સ્ક્રીનશોટ અને ટૂંકા વીડિયો દ્વારા કોઈ શબ્દ કે વાક્ય ઝડપથી લોકપ્રિય બની શકે છે. આ ઘટનાને પણ ડિજિટલ યુગમાં વિરોધની ભાષા અને ઇન્ટરનેટ સંસ્કૃતિ કેવી રીતે એકબીજા સાથે જોડાય છે તેના ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
પોલીસની પ્રતિક્રિયા શું છે?
આ કથિત સ્નેપચેટ મેસેજ અને અંડરકવર પોલીસ સાથેના તેના સંબંધ અંગે ફ્રાન્સની પોલીસ અથવા ગૃહ મંત્રાલયે સત્તાવાર રીતે શું કહ્યું છે તેની પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે કરી શકાતી નથી. તેથી આ એકાઉન્ટ પોલીસનું જ હતું એવો નિષ્કર્ષ કાઢવો યોગ્ય નહીં બને. એક વિચિત્ર મેસેજથી શરૂ થયેલી આ ચર્ચા ભાષા, યુવાનોની ઑનલાઇન સંસ્કૃતિ અને પોલીસ પરના અવિશ્વાસ જેવા મુદ્દાઓને લઈને વાયરલ થઈ છે. જોકે, તેની સાથે જોડાયેલા દાવાઓ અને સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાતી વાતો વચ્ચે તફાવત જાળવવો જરૂરી છે.
