US Greenland Military Agreement: વૈશ્વિક ભૂ-રાજકારણમાં એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ડેનમાર્ક વચ્ચે ગ્રીનલેન્ડમાં અમેરિકી સૈન્યની હાજરી વધારવા માટે એક મોટી સમજૂતી થઈ ગઈ છે. ભૂતકાળમાં ટ્રમ્પે ગ્રીનલેન્ડને ખરીદવાની કે તેની પર નિયંત્રણ મેળવવાની વાતો કરી હતી, પરંતુ તાજેતરના કરાર મુજબ ગ્રીનલેન્ડનું સાર્વભૌમત્વ ડેનમાર્ક પાસે જ રહેશે. આ કરારથી બંને દેશો વચ્ચેના વિવાદોનો અંત આવ્યો છે અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાને નવી દિશા મળી છે.
સુરક્ષા અને સૈન્ય હાજરી પર અમેરિકાનું 'સ્થાયી નિયંત્રણ'
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર આ ઐતિહાસિક સમજૂતીની જાણકારી આપતા જણાવ્યું હતું કે આ કરારથી ગ્રીનલેન્ડની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર અમેરિકાને એક પ્રકારનું સ્થાયી નિયંત્રણ પ્રાપ્ત થશે. આ સાથે જ અમેરિકાની આર્કટિક ક્ષેત્રને લગતી તમામ સુરક્ષા ચિંતાઓનો પણ ઉકેલ આવી જશે. યુએસ પ્રશાસન વહેલી તકે ગ્રીનલેન્ડમાં પોતાના સૈન્ય બળ અને તૈનાતીમાં વધારો કરવા માટેની કાર્યવાહી શરૂ કરશે. અમેરિકી વિદેશ મંત્રાલયે પણ આ કરારને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં નવી શરૂઆત ગણાવી છે.
રશિયા અને ચીન સામે સુરક્ષા કવચ મજબૂત કરવાનો હેતુ
ઉત્તરીય ધ્રુવ (આર્કટિક ક્ષેત્ર)માં વધતા જતા વૈશ્વિક તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને આ ડીલ ખૂબ જ વ્યૂહાત્મક માનવામાં આવે છે. રશિયા અને ચીન જેવા દેશો આર્કટિક વિસ્તારમાં પોતાની સૈન્ય અને આર્થિક ગતિવિધિઓ સતત વધારી રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિમાં ગ્રીનલેન્ડમાં અમેરિકન સૈન્યની મજબૂત હાજરીથી ઉત્તર અમેરિકા ખંડ તેમજ એટલાન્ટિક ક્ષેત્રની સુરક્ષા વધુ સુદ્રઢ બનશે. નિષ્ણાતોના મતે આ સમજૂતી રશિયા-ચીનના વધતા પ્રભાવ સામે એક મજબૂત કવચ તરીકે કામ કરશે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં થશે હસ્તાક્ષર: સંસદની મંજૂરી જરૂરી
આ ઐતિહાસિક સમજૂતી પર સત્તાવાર રીતે આગામી સપ્તાહે યોજાનારી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UN General Assembly) દરમિયાન બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ દ્વારા હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે. જોકે, આ કરારનો આખરી અમલ કરવા માટે ડેનમાર્ક અને ગ્રીનલેન્ડની સંસદોની મંજૂરી મેળવવી પણ એટલી જ આવશ્યક રહેશે. ડેનમાર્ક પ્રશાસને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સ્થાનિક લોકોના હિતો અને સ્વાયત્તતાનું પૂરતું ધ્યાન રાખવામાં આવશે.
વૈશ્વિક રાજકારણ પર આ નિર્ણયની લાંબાગાળાની અસર
ગ્રીનલેન્ડ ભૌગોલિક અને વ્યુહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. ત્યાં અમેરિકન સૈન્યની વ્યાપક હાજરીથી માત્ર સ્થાનિક સુરક્ષા જ નહીં પરંતુ સમગ્ર આર્કટિક પ્રદેશમાં શક્તિનું સંતુલન અમેરિકા તરફ નમશે. વિશ્વભરના દેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના નિષ્ણાતો આ કરારના આગામી પરિણામો પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહ્યા છે.
