UPI Tax Controversy: 2,000 રૂપિયાથી વધુના કેટલાક UPI મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR લાગુ કરવાના નિર્ણયને લઈને સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે રાજકીય વિવાદ શરૂ થયો છે. લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ આ નિર્ણયને ‘UPI ટેક્સ’ ગણાવી સરકારની ટીકા કરી છે અને તેના માટે અમેરિકી દબાણનો આરોપ લગાવ્યો છે. જોકે, કેન્દ્ર સરકારે આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે અને કહ્યું છે કે UPI સંબંધિત નિર્ણય સ્વતંત્ર રીતે લેવામાં આવ્યો છે.
ચિદમ્બરમ અને મનીષ તિવારીના નામનો હવાલો
આ વિવાદ વચ્ચે સરકારી સૂત્રો અને ભાજપ તરફથી સંસદીય સમિતિની ચર્ચાનો હવાલો આપવામાં આવી રહ્યો છે. દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે નાણાકીય બાબતોની સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ UPI માટે તબક્કાવાર MDR વ્યવસ્થાની ભલામણ કરી હતી. આ સંદર્ભમાં કોંગ્રેસના સાંસદો પી. ચિદમ્બરમ, મનીષ તિવારી સહિતના સભ્યોની સમિતિમાં હાજરીનો ઉલ્લેખ કરીને સરકાર તરફથી કોંગ્રેસના વલણ પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.
15 ઓક્ટોબરથી UPIના નવા નિયમો
NPCIના નવા માળખા મુજબ, 15 ઓક્ટોબર 2026થી 2,000 રૂપિયાથી વધુના પાત્ર P2M એટલે કે ગ્રાહકથી વેપારીને કરવામાં આવતા UPI વ્યવહારો પર 0.4 ટકા MDR લાગુ થશે. આ ચાર્જ વેપારી પાસેથી લેવામાં આવશે અને પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન તેની મહત્તમ મર્યાદા 300 રૂપિયા રહેશે. 75,000 રૂપિયા કે તેથી વધુના વ્યવહારમાં પણ MDR 300 રૂપિયાથી વધુ નહીં હોય. બીજી તરફ P2P એટલે કે વ્યક્તિથી વ્યક્તિ વચ્ચેના UPI વ્યવહારો પર કોઈ ચાર્જ નહીં લાગે.
નાના વેપારીઓ અને ગ્રાહકોને રાહતનો દાવો
સરકારના જણાવ્યા મુજબ, નાના વેપારીઓ માટેની કેટલીક કેટેગરીને MDRમાંથી રાહત આપવામાં આવી છે અને 2,000 રૂપિયા સુધીના મર્ચન્ટ UPI પેમેન્ટ પણ ચાર્જમુક્ત રહેશે. નાણાં મંત્રાલયે બેંકોને વેપારીઓ પાસેથી વસૂલવામાં આવતા MDRનો ખર્ચ ગ્રાહકો પર ન નાખવા સૂચના આપી છે. સરકારનું કહેવું છે કે MDR કોઈ સરકારી ટેક્સ નથી, પરંતુ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમ સાથે જોડાયેલા ભાગીદારો વચ્ચે વહેંચાતી ફી છે, જે UPI સિસ્ટમની લાંબા ગાળાની જાળવણી અને વિસ્તરણ માટે છે.
UPI મુદ્દે સરકાર-વિપક્ષ વચ્ચે ટકરાવ
એક તરફ કોંગ્રેસ અને અન્ય વિપક્ષી નેતાઓ નવા MDRને લઈને સરકાર પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે, જ્યારે સરકાર વિદેશી દબાણના આરોપોને ફગાવી રહી છે. સરકારના સૂત્રોએ MDRના નિર્ણયમાં કોઈ ફેરફાર અથવા રોલબેકનો વિચાર ન હોવાનું પણ જણાવ્યું છે. આમ, UPIના નવા ચાર્જને લઈને નીતિગત મુદ્દો હવે સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચેના રાજકીય વિવાદનું કેન્દ્ર બન્યો છે.
