SIR Form 6: સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયા વચ્ચે મતદારોની નોંધણી માટેના ફોર્મ 6માં કરવામાં આવેલા ફેરફારોને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી છે. સોમવારે સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું કે ફોર્મ 6માં કરવામાં આવેલા કોઈપણ ફેરફારને તેણે મંજૂરી આપી નથી. સાથે જ કોર્ટે ચૂંટણી પંચ પાસેથી આ ફેરફારો કેવી રીતે અને કોના નિર્ણયથી કરવામાં આવ્યા તેનો રેકોર્ડ માગ્યો છે.
'ફોર્મ 6માં કોણે ફેરફાર કર્યા તે જોવા માંગીએ છીએ'
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે કહ્યું કે જ્યારે સંબંધિત રેકોર્ડ રજૂ કરવામાં આવશે ત્યારે કોર્ટ એ તપાસવા માંગશે કે ફોર્મ 6માં ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય કોણે લીધો હતો. CJI સૂર્યકાંતે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે, 'અમે ફોર્મ 6માં થયેલા ફેરફારોને મંજૂરી આપી નથી.' કોર્ટે એ પણ જાણવા માંગ્યું છે કે સંબંધિત નિર્ણય માત્ર મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે લીધો હતો કે પછી ચૂંટણી પંચે તેને બહુમતી અથવા સર્વસંમતિથી મંજૂરી આપી હતી.
ફોર્મ 6માં શું બદલાયું?
SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન ફોર્મ 6માં વધારાની માહિતી અને એક ઘોષણાનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હોવાનો મુદ્દો સામે આવ્યો છે. નવા મતદારોની નોંધણી માટે ઉપયોગમાં લેવાતા આ ફોર્મને જૂની મતદાર યાદી સાથે જોડવાની પ્રક્રિયા સાથે પણ આ વધારાની વિગતો સંબંધિત હોવાનું દલીલ કરવામાં આવ્યું છે. ચૂંટણી પંચ તરફથી તેને વધારાના જોડાણ તરીકે જોવામાં આવ્યું છે, જ્યારે અરજદારો તરફથી દલીલ કરવામાં આવી છે કે આ ફેરફારથી ફોર્મની પ્રક્રિયામાં જ મહત્વપૂર્ણ બદલાવ આવ્યો છે.
'ગેરકાયદેસર કામ થયું હશે તો પરિણામ ભોગવવા પડશે'
સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે કડક વલણ દર્શાવતા કહ્યું કે જો કોઈ ગેરકાયદેસર કાર્યવાહી કરવામાં આવી હશે તો તેના પરિણામો ભોગવવા પડશે. કોર્ટે સંકેત આપ્યો કે ચૂંટણી પંચનો જવાબ અને સંબંધિત રેકોર્ડ મળ્યા બાદ જો એવું જણાશે કે જરૂરી પ્રક્રિયા અથવા સર્વસંમતિ વિના કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો, તો કોર્ટ તે નિર્ણય પર પુનર્વિચાર કરી શકે છે અથવા તેને પાછો ખેંચવાનો આદેશ આપી શકે છે. કોર્ટે કહ્યું કે જો રેકોર્ડમાંથી સ્પષ્ટ થાય કે કેટલાક નિર્ણયો સર્વસંમતિ વિના લેવામાં આવ્યા હતા, તો તે નિર્ણયો પાછા ખેંચી શકાય છે.
મેનકા ગુરુસ્વામીએ ઉઠાવ્યા ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર સવાલ
સુનાવણી દરમિયાન વરિષ્ઠ વકીલ મેનકા ગુરુસ્વામીએ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને મુક્ત તથા નિષ્પક્ષ ચૂંટણીના વાતાવરણ અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે દલીલ કરી કે દેશમાં મુક્ત અને નિષ્પક્ષ ચૂંટણીના વાતાવરણમાં લોકો મોટા થયા છે, પરંતુ હાલની સ્થિતિ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થઈ રહ્યા છે. તેમણે દિલ્હી અને પશ્ચિમ બંગાળમાં SIRથી પ્રભાવિત મતદારોની સંખ્યાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે આ પ્રક્રિયાની અસર મોટી સંખ્યામાં મતદારોના મતાધિકાર સાથે જોડાયેલી છે.
CEC જ્ઞાનેશ કુમારને સસ્પેન્ડ કરવાની માંગ ફગાવી
આ જ કેસની સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને વચગાળાના આદેશથી સસ્પેન્ડ કરવાની માંગ સ્વીકારી નહોતી. પટનાના રહેવાસી રાકેશ કુમાર સિંહે અરજી દાખલ કરીને ચૂંટણી પંચની કામગીરીને પડકારી હતી. અરજીમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે અન્ય બે ચૂંટણી કમિશનરો—સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીની મંજૂરી વિના કેટલીક માર્ગદર્શિકા અને સોફ્ટવેરમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા. અરજીમાં CECને સસ્પેન્ડ કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી હતી.
'માત્ર અખબારી અહેવાલના આધારે આદેશ નહીં'
CJI સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમાલા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની બેન્ચે કહ્યું કે કોર્ટ એ જાણવા માંગે છે કે સંબંધિત નિર્ણયો જ્ઞાનેશ કુમારે એકલા લીધા હતા કે ચૂંટણી પંચ દ્વારા બહુમતી અથવા સર્વસંમતિથી લેવામાં આવ્યા હતા. અરજદાર તરફથી હાજર વકીલ વિકાસ સિંહે દલીલ કરી હતી કે ચૂંટણી પંચની પોતાની પ્રેસ રિલીઝ પણ આ મુદ્દા સાથે જોડાયેલી છે અને પંચે અહેવાલને નકાર્યો નથી. જોકે, CJIએ કહ્યું કે અહેવાલ સાચો કે ખોટો હોઈ શકે છે, પરંતુ માત્ર અખબારી અહેવાલના આધારે કોર્ટ કોઈ આદેશ આપી શકે નહીં. કોર્ટ હવે ચૂંટણી પંચના સત્તાવાર જવાબ અને સંબંધિત રેકોર્ડની રાહ જોશે.








