Supreme Court ECI notice: મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર દ્વારા અન્ય બે ચૂંટણી કમિશનરોને નજરઅંદાજ કરીને મતદાર યાદીના સઘન સુધારણા કાર્યક્રમ અંગે એકતરફી નિર્ણયો લેવા સામે દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટે સુનાવણી હાથ ધરી છે. ભારતના સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે આ મામલે ભારતીય ચૂંટણી પંચ, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર અને બંને ચૂંટણી કમિશનરોને નોટિસ જારી કરીને જવાબ માગ્યો છે. આ તમામ પક્ષકારોએ આગામી સમયમાં સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ પોતાનો લેખિત જવાબ રજૂ કરવાનો રહેશે.
'માત્ર ન્યૂઝ રિપોર્ટના આધારે આદેશ ન આપી શકાય': સુપ્રીમ કોર્ટ
સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરતા જણાવ્યું હતું કે અરજીનો મુખ્ય આધાર સમાચાર અહેવાલો પર રહેલો છે. કોર્ટે કહ્યું કે, ન્યૂઝ રિપોર્ટ 100% સાચો હોઈ શકે છે, આંશિક રીતે સાચો હોઈ શકે છે અથવા તો સદ્દંતર ખોટો પણ હોઈ શકે છે. તેથી માત્ર અખબારી અહેવાલોના આધારે કોઈ વચગાળાનો આદેશ જારી કરી શકાય નહીં. કોર્ટે ઉમેર્યું કે, આગામી 10 દિવસમાં કંઈ એવું મોટું અઘટિત નથી બની જવાનું અને જો કંઈપણ ગેરકાયદેસર થયું હશે તો અદાલત પાસે તેને રદ્દ કરવાની તમામ સત્તાઓ સુરક્ષિત છે.
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને સસ્પેન્ડ કરવાનો અંતરિમ આદેશ આપવાનો ઇનકાર
ચીફ જસ્ટિસ ઓફ ઈન્ડિયા (CJI) સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમાલા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની ત્રણ સભ્યોની પીઠે આ મામલે સુનાવણી કરી હતી. શૈલેન્દ્ર મણિ ત્રિપાઠી, રાકેશ કુમાર સિંહ અને સુધાકર સિંહ દ્વારા દાખલ કરાયેલી ત્રણ અલગ-અલગ અરજીઓ પર એકસાથે સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને તાત્કાલિક અસરથી સસ્પેન્ડ કરવાની કે તેમની કામગીરી પર રોક લગાવવાની માંગણી કરતી અંતરિમ અરજી પર કોઈ આદેશ આપવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે.
ચૂંટણી પંચની કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને બહુમતીના નિર્ણયની દલીલ
સુનાવણી દરમિયાન અરજદાર પક્ષના વરિષ્ઠ વકીલ વિકાસ સિંહે ધારદાર દલીલો રજૂ કરતા કહ્યું હતું કે 'ધ ચીફ ઈલેક્શન કમિશનર એન્ડ અધર ઈલેક્શન કમિશનર્સ એક્ટ, 2023' અને બંધારણના અનુચ્છેદ 324 હેઠળ ચૂંટણી પંચ એક બહુ-સભ્ય સંસ્થા છે. પંચનો કોઈપણ નીતિ વિષયક કે મહત્ત્વનો નિર્ણય સર્વસંમતિથી અથવા બહુમતીથી જ લેવો પડે છે. કોઈપણ એક વ્યક્તિ કે મુખ્ય કમિશનર એકહથ્થુ રીતે નિર્ણય લઈ શકે નહીં. વકીલે કોર્ટ પાસે તમામ રેકોર્ડ અને ડિજિટલ લોગ સુરક્ષિત રાખવાનો આદેશ આપવા વિનંતી કરી હતી, જે અંગે અદાલતે આગામી અઠવાડિયે સુનાવણી રાખવાનું નક્કી કર્યું છે.
વધારાની માહિતી: શું છે SIR વિવાદ અને ચૂંટણી પંચનો કાયદો?
આ વિવાદ મતદાર યાદીઓની 'સ્પેશિયલ ઈન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) પ્રક્રિયા અને ઈલેક્ટોરલ રોલ ડેટાબેઝ સાથે સંકળાયેલો છે. આક્ષેપ છે કે ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધૂ અને વિવેક જોશીની સંમતિ કે જાણ વગર જુલાઈ 2026માં ફોર્મ-6માં ફેરફાર કરીને અગાઉના SIRમાં નામ હોવા અંગેના પ્રશ્નો ઉમેરવામાં આવ્યા હતા અને ERONet પોર્ટલ તેમજ ડેટાબેઝનું કેન્દ્રીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. ભારતીય બંધારણીય કાયદા મુજબ, 3 સભ્યોના ચૂંટણી પંચમાં દરેક કમિશનર પાસે સમાન મતાધિકાર હોય છે. આથી જ સુપ્રીમ કોર્ટ હવે એ બાબતની ચકાસણી કરી રહી છે કે શું નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરીને એકતરફી નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે કે કેમ.








