Supreme Court On Nepal social media ban: COVID-19 રોગચાળા પછી, બાળકો મોબાઇલ ફોન અને સોશિયલ મીડિયાના વ્યસની બની ગયા છે, જેના કારણે તેમના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને શિક્ષણ પર નકારાત્મક અસર પડી રહી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે 14થી 18 વર્ષની વયના બાળકો દ્વારા સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરતી જાહેર હિતની અરજીને ફગાવી દીધી છે. સોમવારે અરજીની સુનાવણી કરતા કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે, આવા નિર્ણયો નીતિ વિષયક બાબતો છે, જે સરકારનો અધિકાર છે, ન્યાયતંત્રનો નહીં.
સુપ્રીમ કોર્ટનું નિવેદન
સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈએ અરજદારને પૂછ્યું, "શું તમે જાણો છો કે નેપાળમાં જ્યારે આવા પ્રતિબંધનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો ત્યારે શું થયું?" કોર્ટે પછી કહ્યું, "આભાર, અમે આ અરજી પર સુનાવણી કરી રહ્યા નથી."
અરજદારની માંગ શું હતી?
અરજદારે દલીલ કરી હતી કે, કોવિડ-19 મહામારી પછી બાળકો મોબાઇલ ફોન અને સોશિયલ મીડિયાના વ્યસની બની ગયા છે, જે તેમની માનસિક સ્થિતિ અને શિક્ષણ પર નકારાત્મક અસર કરી રહ્યા છે. તેમણે એવી પણ દલીલ કરી હતી કે યુરોપ, ઓસ્ટ્રેલિયા, ચીન અને આરબ દેશોમાં પહેલાથી જ સગીરો દ્વારા સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધો છે, પરંતુ ભારતમાં આવા કોઈ નિયમો ઘડવામાં આવ્યા નથી. અરજીમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે, સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ બાળકોની એકાગ્રતા, માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને સામાજિક વર્તન પર નકારાત્મક અસર કરી રહ્યા છે તથા માતાપિતાના નિયંત્રણો પણ બાળકોનું સંપૂર્ણ રક્ષણ કરી રહ્યા નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટનું વલણ
જોકે, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, સગીરો દ્વારા સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવો એ એક નીતિગત નિર્ણય છે, જે કેન્દ્ર સરકાર અને સંબંધિત સંસ્થાઓ દ્વારા લેવો જોઈએ, કોર્ટ દ્વારા નહીં. "નેપાળ" પર CJI ગવઈની ટિપ્પણીએ સૂચવ્યું હતું કે, આવા પ્રતિબંધોના વ્યવહારિક અને સામાજિક પરિણામો પર વિચાર કરવાની જરૂર છે. કોર્ટે કોઈ પણ નિર્દેશ જારી કર્યા વિના અરજીનો નિકાલ કર્યો.
કોર્ટનું શું માનવું છે?
સુપ્રીમ કોર્ટનું આ વલણ સ્પષ્ટ કરે છે કે, કોર્ટ કિશોરોના સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગને નિયંત્રિત કરવામાં દખલ કરવાના પક્ષમાં નથી. કોર્ટ માને છે કે, આ મુદ્દો નીતિ અને સમાજ બંનેને સંડોવતો એક જટિલ મુદ્દો છે, જેનો નિર્ણય કાયદાકીય અને કારોબારી સંસ્થાઓ દ્વારા લેવો જોઈએ.








