Steve Witkoff Vladimir Putin talks: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ખાસ દૂત સ્ટીવ વિટકોફની રશિયા મુલાકાતે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં નવી ચર્ચા જગાવી છે. યુક્રેન યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે શાંતિ કરારની શક્યતાઓ તપાસવા વિટકોફ રશિયાના સેન્ટ પીટર્સબર્ગ પહોંચ્યા હતા, જ્યાં તેમની રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે મુલાકાત યોજાવાની હતી. જોકે, આ મુલાકાતનો સમય પણ એટલો જ ચર્ચાસ્પદ બન્યો છે. એક તરફ યુક્રેન યુદ્ધનો અંત લાવવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ અમેરિકામાં ડીઝલના વધતા ભાવ અને 3 નવેમ્બરે યોજાનારી મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર માટે પડકાર બની રહ્યાં છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલ ઊભો થયો છે કે આ મુલાકાત શાંતિ કરાર તરફનું પગલું છે કે પછી અમેરિકાના આર્થિક અને રાજકીય દબાણ વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક પહેલ?
રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકી સાથે ચર્ચા કરી
રશિયા પહોંચતાં પહેલાં વિટકોફે નોર્વેના ઓસ્લોમાં યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકી સાથે ચર્ચા કરી હતી. આ બેઠકમાં યુક્રેનની સુરક્ષા માટે લાંબા ગાળાની ગેરંટી, યુદ્ધ બાદ દેશના પુનર્નિર્માણ અને યુરોપની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને લગતા મુદ્દાઓ પર વાતચીત થઈ હોવાનું જણાવાયું હતું. અમેરિકાના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ચર્ચામાં કેટલાક નવા પ્રસ્તાવો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. હવે આ ચર્ચાઓનાં પરિણામો રશિયા સમક્ષ રજૂ કરીને બંને પક્ષો વચ્ચે સમજૂતીની શક્યતાઓ તપાસવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. રશિયન સમાચાર એજન્સી TASSના અહેવાલ મુજબ, પુતિન અને વિટકોફ વચ્ચે બુધવારે મુલાકાત યોજાવાની હતી. સેન્ટ પીટર્સબર્ગના પુલકોવો એરપોર્ટ પર ક્રેમલિનના પ્રતિનિધિ કિરીલ દિમિત્રીવે વિટકોફનું સ્વાગત કર્યું હતું.
રશિયા સાથે ડીઝલ સપ્લાય કરારની જાહેરાત કરી
આ મુલાકાતની પાછળ અમેરિકાની ઊર્જા સંબંધિત મુશ્કેલીઓ પણ ચર્ચાનો વિષય બની છે. અહેવાલ અનુસાર, 9 ઓક્ટોબરે ટ્રમ્પે રશિયા સાથે ડીઝલ સપ્લાય કરારની જાહેરાત કરી હતી, જેનો હેતુ ઇંધણના ભાવ પરના દબાણને ઘટાડવાનો હોવાનું જણાવાયું હતું. અમેરિકામાં 3 નવેમ્બરની મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ પહેલાં મોંઘવારી અને ઇંધણના ભાવ મતદારો માટે મહત્ત્વના મુદ્દા બની શકે છે. જોકે, રશિયા સાથેનો ડીઝલ સપ્લાય કરાર અમેરિકામાં ઇંધણના ભાવને કેટલી રાહત આપશે તે અંગે હજુ સ્પષ્ટતા જરૂરી છે. આ ઉપરાંત, રશિયા સામેના પ્રતિબંધો અને યુક્રેન યુદ્ધ અંગેની અમેરિકાની નીતિ વચ્ચે ઊર્જા ક્ષેત્રે સહકારના પ્રયાસો રાજદ્વારી રીતે પણ મહત્ત્વ ધરાવે છે. તેમ છતાં, વિટકોફની મુલાકાત માત્ર ડીઝલ સંકટ અથવા ચૂંટણીને કારણે જ યોજાઈ હોવાનું નિશ્ચિતપણે કહી શકાય નહીં.
યુક્રેન પોતાના પ્રદેશો છોડવાની માંગણીઓનો વિરોધ કરતું આવ્યું
શાંતિ કરારની સૌથી મોટી અડચણ યુક્રેનના પ્રદેશો અને તેની સુરક્ષાને લગતી માંગણીઓ છે. યુક્રેન અને તેના યુરોપિયન સાથી દેશો ઇચ્છે છે કે કોઈપણ સમજૂતીમાં ભવિષ્યમાં રશિયા તરફથી હુમલાની શક્યતા ઘટાડવા માટે મજબૂત સુરક્ષા ગેરંટી સામેલ હોય. બીજી તરફ, રશિયાએ પૂર્વીય ડોનબાસ પ્રદેશ પર નિયંત્રણ સહિતની પ્રાદેશિક માંગણીઓ રજૂ કરી છે. યુક્રેન પોતાના પ્રદેશો છોડવાની માંગણીઓનો વિરોધ કરતું આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, યુક્રેનની સૈન્ય ક્ષમતા અને નાટોમાં જોડાવાની તેની મહત્વાકાંક્ષા અંગે પણ બંને પક્ષોના વલણમાં મોટો તફાવત છે. આ મતભેદો વચ્ચે શાંતિ કરાર સુધી પહોંચવું સરળ નહીં હોય અને કોઈપણ સમજૂતી માટે બંને પક્ષોની સંમતિ જરૂરી રહેશે.
યુક્રેન યુદ્ધને સમાપ્ત કરવાની દિશામાં નવી રાજદ્વારી તક ઊભી
હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર પુતિન અને વિટકોફ વચ્ચેની ચર્ચાના પરિણામો પર છે. જો આ મુલાકાતમાં કોઈ નક્કર પ્રગતિ થાય તો યુક્રેન યુદ્ધને સમાપ્ત કરવાની દિશામાં નવી રાજદ્વારી તક ઊભી થઈ શકે છે. બીજી તરફ, જો પ્રદેશો અને સુરક્ષાની ગેરંટી જેવા મુદ્દાઓ પર સમજૂતી નહીં થાય તો વાટાઘાટો આગળ વધારવી મુશ્કેલ બની શકે છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર માટે એકસાથે યુદ્ધનો અંત લાવવાનો પ્રયાસ, ઊર્જાના ભાવ પર નિયંત્રણ અને સ્થાનિક રાજકીય દબાણનો સામનો કરવાનો પડકાર છે. જોકે, આ મુલાકાતથી ખરેખર શાંતિનો માર્ગ ખુલશે કે નહીં તેનો જવાબ પુતિનના વલણ અને વાટાઘાટોના સત્તાવાર પરિણામો સામે આવ્યા બાદ જ મળી શકશે.
