Sabarmati Express fire conspiracy Rakesh Asthana: કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને પૂર્વ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીના નવા પુસ્તક 'Belonging: A Journey of Love'માં કરવામાં આવેલી એક ટિપ્પણીને કારણે દેશના રાજકારણમાં નવો વિવાદ ઊભો થયો છે. આ પુસ્તકમાં વર્ષ 2002ના ગોધરા સાબરમતી એક્સપ્રેસ અગ્નિકાંડનો ઉલ્લેખ કરતાં સોનિયા ગાંધીએ લખ્યું છે કે, ટ્રેનમાં આગ લાગવાનું કારણ શું હતું તે અંગે વિવાદ છે. હવે તેમની આ ટિપ્પણી સામે સાબરમતી એક્સપ્રેસ અગ્નિકાંડની તપાસ કરનાર ગુજરાત પોલીસની SITનું નેતૃત્વ કરી ચૂકેલા પૂર્વ IPS અધિકારી રાકેશ અસ્થાનાએ આકરા સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તેમણે સ્પષ્ટ દાવો કર્યો છે કે, ટ્રેનમાં આગ કોઈ અકસ્માત નહોતો, પરંતુ દેશને અસ્થિર કરવાના મોટા ષડયંત્રના ભાગરૂપે ઇરાદાપૂર્વક લગાવવામાં આવી હતી અને તપાસમાં તેના તાર પાકિસ્તાન સુધી જોડાયેલા હોવાનું સામે આવ્યું હતું.
અયોધ્યામાં સાધુના વેશમાં બોમ્બ વિસ્ફોટ કરવાનું પણ હતું ષડયંત્ર: અસ્થાના
રાકેશ અસ્થાનાએ તપાસના તથ્યો રજૂ કરતાં જણાવ્યું હતું કે, તે સમયે કેન્દ્રીય ગુપ્તચર વિભાગ (IB) તરફથી ચોક્કસ ઇનપુટ મળ્યા હતા કે અયોધ્યામાં મોટો બોમ્બ વિસ્ફોટ થઈ શકે છે. આ ષડયંત્ર હેઠળ સાધુના વેશમાં આવીને કમંડળમાં બોમ્બ રાખી વિસ્ફોટ કરવાની તેમજ દેશના અન્ય સંવેદનશીલ સ્થળોએ ધડાકા કરવાની યોજના ઘડવામાં આવી હતી. અસ્થાનાએ દાવો કર્યો હતો કે, આવી આતંકી પ્રવૃત્તિઓ પાછળ પાકિસ્તાનની જાસૂસી સંસ્થા ISI ની ભૂમિકા રહેતી હતી અને આ જ ષડયંત્રના ભાગરૂપે અયોધ્યાથી પરત ફરી રહેલા કારસેવકોથી ભરેલી સાબરમતી એક્સપ્રેસની બોગીને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી.
પાકિસ્તાનથી અનેક ફોન આવ્યા હતા
તપાસની વિગતો આપતા અસ્થાનાએ જણાવ્યું કે, ગોધરાના અમન ગેસ્ટ હાઉસના માલિક અબ્દુલ રઝાક કુરકુરની ભૂમિકા પણ તપાસ દરમિયાન સામે આવી હતી. તેની સઘન તપાસ કરતાં પાકિસ્તાનથી અનેક ફોન કોલ્સ આવ્યા હોવાનું બહાર આવ્યું હતું, તેમજ આ વિસ્તારમાં હિઝબુલ મુજાહિદ્દીનના આતંકીઓની અવરજવર અંગે પણ નક્કર માહિતી મળી હતી. તેમણે ઉમેર્યું કે કારસેવકોને નિશાન બનાવવાની અને તેમના પ્રવાસના રૂટ પર હુમલા કરવાની પૂર્વતૈયારી કરવામાં આવી હતી, જેના હેઠળ સાબરમતી એક્સપ્રેસને ટાર્ગેટ કરાઈ હતી.
તત્કાલીન CM નરેન્દ્ર મોદી તરફથી તપાસમાં કોઈ દબાણ કે દખલગીરી નહોતી
તપાસ દરમિયાન તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી તરફથી કોઈ દબાણ હતું કે કેમ તેવા પ્રશ્નના જવાબમાં રાકેશ અસ્થાનાએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે તેમના પર કોઈ પણ પ્રકારનું દબાણ નહોતું. ઘટનાસ્થળ મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતો વિસ્તાર હોવાથી તપાસમાં અનેક મુસ્લિમ પોલીસ અધિકારીઓએ પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી અને કેટલાક અધિકારીઓએ વેશ બદલીને પુરાવા એકત્ર કર્યા હતા. મુખ્યમંત્રી અને ગૃહમંત્રી સહિત કોઈપણ તરફથી દખલગીરી વિના પોલીસને નિષ્પક્ષ તપાસની સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા આપવામાં આવી હતી.
કારસેવકો સ્ટવ લઈને જતા હતા તે બેનર્જી કમિશનનો દાવો પણ ફગાવ્યો
રાકેશ અસ્થાનાએ જસ્ટિસ યુ.સી. બેનર્જી કમિશનના તે રિપોર્ટને પણ નકારી કાઢ્યો હતો, જેમાં દાવો કરાયો હતો કે કારસેવકો ટ્રેનમાં સ્ટવ લઈને મુસાફરી કરતા હતા અને તેનાથી આગ લાગી હતી. અસ્થાનાએ યાદ અપાવ્યું કે એક પીડિતે બેનર્જી કમિશનના રિપોર્ટને ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો અને હાઈકોર્ટે તે રિપોર્ટને ગેરબંધારણીય ગણાવી રદ કર્યો હતો. આ ઉપરાંત, સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા નિયુક્ત સમિતિએ પણ આગ બહારથી જ્વલનશીલ પદાર્થ છાંટીને ઇરાદાપૂર્વક લગાવવામાં આવી હોવાના પુરાવાઓને માન્ય રાખ્યા હતા.
વિશેષ અને વધારાની માહિતી
નાણાવટી-મહેતા કમિશનનો અહેવાલ: ગુજરાત સરકાર દ્વારા રચાયેલા જસ્ટિસ નાણાવટી અને જસ્ટિસ અક્ષય મહેતા કમિશને પણ વર્ષ 2008માં રજૂ કરેલા પોતાના રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટ તારણ આપ્યું હતું કે 27 ફેબ્રુઆરી, 2002ના રોજ ગોધરા સ્ટેશન નજીક સાબરમતી એક્સપ્રેસના S-6 કોચમાં લાગેલી આગ અકસ્માત નહીં, પરંતુ પૂર્વનિયોજિત કાવતરાનો ભાગ હતી.
અદાલતનો ચુકાદો: આ કેસમાં વિશેષ SIT કોર્ટ અને ત્યારબાદ ગુજરાત હાઈકોર્ટે પણ ષડયંત્રની થિયરીને માન્ય રાખીને મુખ્ય દોષિતોને આજીવન કેદની સજા ફટકારી હતી.
