India Russia Relations: વૈશ્વિક રાજકારણમાં રશિયા સાથેના સંબંધોને લઈને પશ્ચિમી દેશો દ્વારા ભારત પર સતત દબાણ લાવવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે, પરંતુ ભારતે ફરી એકવાર પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે. મ્યુનિક લીડર્સ મીટિંગ દરમિયાન ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે પશ્ચિમી દેશોને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સંભળાવી દીધું હતું કે ભારતની વિદેશ નીતિ કોઈ અન્ય દેશ કે જૂથના દબાણમાં આવીને નક્કી થતી નથી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ભારત પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતો, સુરક્ષા અને ઐતિહાસિક અનુભવોને આધારે જ તમામ નિર્ણયો લે છે.
1950ના દશકથી શરૂ થયેલી અતૂટ મિત્રતા
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે ભારત અને રશિયા વચ્ચેના ઐતિહાસિક સંબંધોને વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે, ભારત અને રશિયાના દ્વિપક્ષીય સંબંધો ખૂબ જૂના અને મજબૂત પાયા પર ટકેલા છે. 1950ના દશકથી લઈને અત્યાર સુધી જ્યારે પણ ભારત પર મુશ્કેલ સમય આવ્યો છે, ત્યારે સોવિયત સંઘ (હાલનું રશિયા) હંમેશા ભારતની પડખે અડીખમ ઊભું રહ્યું છે. આવા આંતરરાષ્ટ્રીય સાથ અને સહકારને ભારત ક્યારેય ભૂલી શકે નહીં અને તેથી જ રશિયા સાથેના સંબંધોનું ભારત માટે ખાસ મહત્વ છે.
સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ અને રાષ્ટ્રીય હિત જ સર્વોપરી
જયશંકરે ચર્ચા દરમિયાન સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતની વિદેશ નીતિ સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર છે. ભારત પશ્ચિમી ભૌગોલિક-રાજકીય જૂથોના એજન્ડા પ્રમાણે પોતાની નીતિઓ બદલતું નથી. દેશના નાગરિકોનું હિત, આર્થિક પ્રગતિ અને વ્યૂહાત્મક સુરક્ષા ભારત માટે સૌથી વધુ મહત્વ ધરાવે છે. વૈશ્વિક મંચ પર ભારત પોતાના નિર્ણય પોતે જ લે છે અને ભવિષ્યમાં પણ દેશના હિતમાં જ તમામ નીતિગત નિર્ણયો લેવામાં આવશે.
યુક્રેન વિવાદ: યુદ્ધ નહીં, પરંતુ શાંતિપૂર્ણ વાતચીત જ ઉકેલ
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને સંઘર્ષ અંગે વાત કરતા વિદેશ મંત્રીએ ભારતનો શાંતિપ્રિય દ્રષ્ટિકોણ પુનઃવ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે કોઈ પણ સમસ્યા કે યુદ્ધનો કાયમી ઉકેલ રણમેદાનમાં શસ્ત્રોથી નથી આવી શકતો. સંઘર્ષને અટકાવવા માટે બંને પક્ષો વચ્ચે વાતચીત, કૂટનીતિ અને શાંતિપૂર્ણ ચર્ચા જ એકમાત્ર રસ્તો છે. ભારત શરૂઆતથી જ શાંતિનો પક્ષધર રહ્યું છે અને આ વિવાદનો ઉકેલ પણ ડિપ્લોમસીથી જ આવવો જોઈએ.
વૈશ્વિક મંચ પર ભારતનું વધતું કદ અને મજબૂત સંદેશ
એસ. જયશંકરના આ નિવેદને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એક નવો સંદેશ આપ્યો છે કે આજનું ભારત પોતાના વૈશ્વિક સંબંધો સંતુલિત રાખવામાં સક્ષમ છે. એક તરફ ભારત પશ્ચિમી દેશો સાથે આર્થિક અને તકનીકી ક્ષેત્રે મજબૂત ભાગીદારી જાળવી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ પોતાના જૂના અને વિશ્વાસુ મિત્ર રશિયા સાથેના સંબંધોને પણ મહત્વ આપી રહ્યું છે. વૈશ્વિક દબાણ સામે ઝૂક્યા વિના રાષ્ટ્રીય હિતોને પ્રાધાન્ય આપવાની ભારતની આ નીતિની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નોંધ લેવાઈ રહી છે.








