PoK Protest: પાકિસ્તાનના કબજાવાળા જમ્મુ-કાશ્મીર (POK)માં પાકિસ્તાનના નિયંત્રણ વિરુદ્ધ ચાલી રહેલું આંદોલન વધુ ઉગ્ર બનતું દેખાઈ રહ્યું છે. 27 સપ્ટેમ્બરે LoCથી આશરે 7 કિલોમીટર દૂર આવેલા મંધોલ ગામમાં મોટી રેલી યોજાઈ હતી. આયોજકોના જણાવ્યા અનુસાર, તેમાં આશરે 25 હજાર લોકો એકત્ર થયા હતા. રેલીમાં LoC ખતમ કરવા, ફેન્સિંગ હટાવવા અને પૂંછ તથા મેંધરને જોડતા જૂના રસ્તા ફરી ખોલવાની માંગ ઉઠાવવામાં આવી હતી.
‘LoC ખતમ કરો, જૂના રસ્તા ખોલો’
જમ્મુ કાશ્મીર જોઈન્ટ અવામી એક્શન કમિટી (JKJAAC)ના નેતા સરદાર અમાન ખાને મંધોલની રેલીમાં પાકિસ્તાનના નિયંત્રણ સામે અનેક સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. અહેવાલ મુજબ, તેમણે હાજર લોકોને પૂછ્યું હતું કે શું LoC અને તેની ફેન્સિંગ હટાવવાની માંગ માટે વિરોધ કરવો જોઈએ અને શું જમ્મુ-કાશ્મીરના પૂંછ તથા મેંધર તરફ જતા જૂના રસ્તા ફરી ખોલવા જોઈએ. ભીડે આ માંગણીઓને સમર્થન આપ્યું હતું. અમાન ખાને જાહેરાત કરી હતી કે આગામી તબક્કામાં LoCની ફેન્સિંગ પાસે ધરણું યોજવાની માંગ કરવામાં આવશે. આંદોલનકારીઓનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાન સાથે જોડાયેલા હાલના માર્ગો અને સપ્લાય વ્યવસ્થાને કારણે સ્થાનિક લોકોને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
પાકિસ્તાન પર સપ્લાય રોકવાનો આક્ષેપ
રેલી દરમિયાન અમાન ખાને એવો આક્ષેપ કર્યો હતો કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી POKમાં રાશન પુરવઠાને અસર થઈ રહી છે. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે અગાઉ POKના લોકો મેંધર તરફથી જરૂરી સામાન ખરીદતા હતા, પરંતુ LoC પર ફેન્સિંગ અને નિયંત્રણ બાદ આ વ્યવસ્થા બદલાઈ ગઈ છે. આ દાવાઓ વિરોધી નેતાઓના આક્ષેપો તરીકે સામે આવ્યા છે અને તેમની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ અહેવાલોમાં થઈ નથી.
પાકિસ્તાની સેનાની ભૂમિકા પર પણ સવાલ
મંધોલની રેલીમાં પાકિસ્તાની સેનાની ભૂમિકા અંગે પણ અમાન ખાને ગંભીર આક્ષેપો કર્યા હતા. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે આંદોલન દરમિયાન સુરક્ષા દળો દ્વારા સ્થાનિકો પર દબાણ કરવામાં આવ્યું છે. જોકે, આ આક્ષેપો આંદોલનના નેતાઓના નિવેદનો છે અને તેને સ્વતંત્ર રીતે સાબિત થયેલા તથ્ય તરીકે રજૂ કરી શકાય નહીં. POKમાં અગાઉના વિરોધ દરમિયાન પોલીસ અને સુરક્ષા દળો સાથે હિંસક અથડામણો થઈ હોવાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે.
38 મુદ્દાની માંગ સાથે લાંબા સમયથી આંદોલન
POKમાં ચાલી રહેલું આંદોલન માત્ર LoC અથવા ભારત સાથેના માર્ગોના મુદ્દા પૂરતું સીમિત નથી. જોઈન્ટ અવામી એક્શન કમિટીના આંદોલન પાછળ વીજળીના દર, આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ પર સબસિડી, રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ અને પ્રદેશની સત્તા-વ્યવસ્થા સહિતની 38 મુદ્દાની માંગણીઓ પણ છે. 2023થી આ મુદ્દાઓને લઈને વિરોધની વિવિધ લહેરો જોવા મળી છે અને 2026માં ફરી આંદોલન ઉગ્ર બન્યું છે.
POKની ચૂંટણી બાદ પણ રાજકીય તણાવ યથાવત્
2026ની POK વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન પણ હિંસક અથડામણો અને વિરોધને કારણે કેટલાક મતવિસ્તારોમાં મતદાન મુલતવી રાખવામાં આવ્યું હતું. રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ 10 ઓગસ્ટ સુધી પાકિસ્તાન મુસ્લિમ લીગ-નવાઝ (PML-N)એ 53 સભ્યોની વિધાનસભામાં 25 બેઠકો જીતી હતી, જ્યારે સાત બેઠકો પર મતદાન મુલતવી રાખવામાં આવ્યું હતું. મંધોલની તાજેતરની રેલી બાદ હવે આંદોલનકારીઓએ LoCની ફેન્સિંગ નજીક વિરોધ કરવાની વાત કરી છે. તેથી POKમાં પાકિસ્તાનના નિયંત્રણ, સ્થાનિક અધિકારો અને ભારત સાથેના જૂના માર્ગોને લઈને ચાલી રહેલો વિવાદ આગામી દિવસોમાં વધુ ચર્ચામાં રહેવાની શક્યતા છે.
