Russia Earthquake, Japan Issues Wrong Alert: રશિયાના દૂર પૂર્વમાં આવેલા કામચાટકા દ્વીપકલ્પમાં 16 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ 7.0ની તીવ્રતાનો શક્તિશાળી ભૂકંપ આવ્યો હતો. ભૂકંપનું કેન્દ્ર વિલ્યુચિન્સ્ક શહેરથી આશરે 123 કિલોમીટર દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં નોંધાયું હતું. યુરોપિયન-મેડિટેરેનિયન સિસ્મોલોજિકલ સેન્ટર (EMSC)ના પ્રાથમિક આંકડા મુજબ, ભૂકંપનું કેન્દ્ર જમીનથી લગભગ 140 કિલોમીટર ઊંડે હતું. આ ઘટનાને પગલે જાપાનમાં પણ ભૂકંપ અંગેની ચેતવણી જારી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ ત્યાં 9.9ની તીવ્રતાનો આંકડો ખોટી રીતે દર્શાવાયો હતો. રાહતની વાત એ છે કે પ્રાથમિક અહેવાલો અનુસાર, રશિયામાં આ ભૂકંપ બાદ સુનામીની ચેતવણી જાહેર કરવામાં આવી નહોતી અને જાનમાલના મોટા નુકસાનની પણ તાત્કાલિક પુષ્ટિ થઈ નહોતી.
ભૂકંપનું કેન્દ્ર 140 કિલોમીટર ઊંડે, તીવ્રતા અંગે અલગ-અલગ આંકડા
EMSCના પ્રાથમિક અહેવાલમાં ભૂકંપની તીવ્રતા 7.0 નોંધવામાં આવી હતી, જ્યારે અન્ય સિસ્મિક આંકડાઓમાં 6.9ની તીવ્રતા પણ દર્શાવવામાં આવી હતી. ભૂકંપનું કેન્દ્ર જમીનની અંદર ઘણું ઊંડે હોવાથી તેની અસરનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે વધુ માહિતી જરૂરી હતી. સ્થાનિક સમય પ્રમાણે બપોરે 3:35 વાગ્યે ભૂકંપ નોંધાયો હતો, જ્યારે ભારતીય સમય પ્રમાણે તે સવારે આશરે 9:05 વાગ્યે આવ્યો હતો. અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય સુનામી ચેતવણી કેન્દ્રે આ ઘટના બાદ સુનામીનું જોખમ ન હોવાનું જણાવ્યું હતું. જોકે, શરૂઆતના અહેવાલોમાં નુકસાનની વિગતો ઉપલબ્ધ ન હોવાથી પરિસ્થિતિ અંગેની સત્તાવાર માહિતી પર નજર રાખવી જરૂરી હતી.
જાપાનમાં 9.9ની તીવ્રતાની ચેતવણી, થોડી જ વારમાં પાછી ખેંચાઈ
રશિયાના કામચાટકા નજીક આવેલા ભૂકંપ બાદ જાપાનમાં પણ ચેતવણીને લઈને ભારે ગૂંચવણ ઊભી થઈ હતી. જાપાનની હવામાન વિજ્ઞાન એજન્સી (JMA) દ્વારા શરૂઆતમાં 9.9ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવવાની શક્યતા દર્શાવતી ચેતવણી જાહેર કરવામાં આવી હતી. આ ચેતવણીમાં જાપાનના ઉત્તર, પૂર્વ અને મધ્ય વિસ્તારોમાં જોરદાર આંચકા અનુભવાઈ શકે તેવી આગાહી કરવામાં આવી હતી. જોકે, ત્યારબાદ આ ચેતવણી પાછી ખેંચી લેવામાં આવી હતી. અહેવાલો અનુસાર, વાસ્તવિક ભૂકંપની તીવ્રતા 6.9 હતી અને પ્રાથમિક ચેતવણીમાં દર્શાવાયેલો 9.9નો આંકડો ખોટો હતો. આ ઘટનાએ ભૂકંપની આગોતરી ચેતવણી આપતી વ્યવસ્થામાં ચોકસાઈ કેટલી મહત્ત્વની છે તે ફરી દર્શાવ્યું હતું.
જાપાનમાં ભૂકંપની અસર કેટલી રહી?
જાપાનમાં જાહેર કરવામાં આવેલી ચેતવણીને કારણે અનેક વિસ્તારોમાં લોકોને સંભવિત જોખમ અંગે સાવચેત રહેવાની સૂચના મળી હતી. જોકે, જાપાન ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, હોક્કાઇડો પ્રાંતના હાકોડાટે શહેરમાં હળવા આંચકા અનુભવાયા હતા. જાપાનની એજન્સીએ થોડા સમય બાદ ચેતવણી રદ કરી હતી અને આ ઘટનાને પગલે સુનામીની કોઈ ચેતવણી કે સલાહ જાહેર કરવામાં આવી નહોતી. અહીં નોંધવું જરૂરી છે કે 9.9ની તીવ્રતાનો આંકડો વાસ્તવિક ભૂકંપની તીવ્રતા નહોતો, પરંતુ ખોટી રીતે જાહેર થયેલી પ્રાથમિક ચેતવણીનો ભાગ હતો.
કામચાટકામાં વારંવાર કેમ આવે છે ભૂકંપ?
રશિયાનું કામચાટકા દ્વીપકલ્પ પ્રશાંત મહાસાગરની આસપાસ આવેલા ‘રિંગ ઑફ ફાયર’ તરીકે ઓળખાતા વિસ્તારમાં આવે છે. આ વિસ્તાર પૃથ્વીની ટેક્ટોનિક પ્લેટોની હિલચાલને કારણે ભૂકંપ અને જ્વાળામુખીની પ્રવૃત્તિ માટે જાણીતો છે. અહીં પૃથ્વીની સપાટી નીચે રહેલી પ્લેટો એકબીજાની નજીક આવે છે અને એક પ્લેટ બીજી પ્લેટની નીચે સરકે છે. આ પ્રક્રિયાને સબડક્શન કહેવામાં આવે છે. લાંબા સમય સુધી એકઠો થતો દબાણ અચાનક મુક્ત થાય ત્યારે ભૂકંપ સર્જાય છે. કામચાટકા નજીકનો કુરિલ-કામચાટકા સબડક્શન ઝોન પણ આ પ્રકારની ભૂગર્ભીય પ્રવૃત્તિ માટે જાણીતો છે. આ જ કારણ છે કે આ વિસ્તારને ભૂકંપની દૃષ્ટિએ સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે.
ગયા વર્ષે પણ આવ્યો હતો 8.8ની તીવ્રતાનો મોટો ભૂકંપ
કામચાટકા વિસ્તાર અગાઉ પણ શક્તિશાળી ભૂકંપને કારણે સમાચારમાં રહ્યો છે. જુલાઈ 2025માં આ વિસ્તારના દરિયાકાંઠા નજીક 8.8ની તીવ્રતાનો મોટો ભૂકંપ આવ્યો હતો. આ ઘટનાને પગલે પ્રશાંત મહાસાગરના અનેક દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો માટે સુનામી સંબંધિત ચેતવણીઓ જાહેર કરવામાં આવી હતી. આ અગાઉની ઘટના દર્શાવે છે કે કામચાટકા અને તેની આસપાસના દરિયાઈ વિસ્તારોમાં મોટા ભૂકંપ સર્જાવાની શક્યતા રહે છે. જોકે, અગાઉ આવેલા ભૂકંપ અને 16 ઑક્ટોબર, 2026ના તાજેતરના ભૂકંપ વચ્ચે સીધો સંબંધ હોવાનું માનવા માટે અહીં કોઈ પુષ્ટિ થયેલી માહિતી ઉપલબ્ધ નથી.
સુનામીનું જોખમ ન હોવા છતાં સાવચેતી જરૂરી
ભૂકંપ બાદ સુનામીની ચેતવણી જાહેર ન થવી રાહતની વાત છે, પરંતુ દરેક ભૂકંપની અસર એકસરખી હોતી નથી. તેની તીવ્રતા, કેન્દ્રની ઊંડાઈ, સ્થળથી અંતર અને ભૂગર્ભીય સ્થિતિ જેવા પરિબળો નુકસાન પર અસર કરે છે. ખાસ કરીને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ભૂકંપ બાદ સુનામીનું જોખમ છે કે નહીં તે જાણવા માટે સંબંધિત સત્તાવાર એજન્સીઓની સૂચનાઓનું પાલન કરવું જરૂરી છે. કામચાટકાની આ ઘટનામાં પ્રાથમિક અહેવાલો મુજબ સુનામીનું જોખમ ન હોવાનું જણાવાયું હતું અને જાનમાલના મોટા નુકસાનની તાત્કાલિક પુષ્ટિ થઈ નહોતી. તેમ છતાં, ઘટનાની અંતિમ અસર અંગે વધુ સત્તાવાર માહિતી સામે આવે ત્યારે જ સમગ્ર પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
