Pakistan LPG Crisis: પાકિસ્તાનમાં LPG ગેસની અછત વચ્ચે સિલિન્ડરના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર, 12 કિલોના LPG સિલિન્ડરની કિંમત થોડા જ દિવસોમાં 4,500 પાકિસ્તાની રૂપિયાથી વધીને 7,000 રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં તો ભાવ 8,200 રૂપિયા સુધી વસૂલવામાં આવી રહ્યો છે. ઈરાનથી ગેસનો પુરવઠો અટકવો અને અન્ય દેશોમાંથી થતી આયાત પ્રભાવિત થવાને કારણે સામાન્ય લોકો પર મોંઘવારીનો બોજ વધ્યો છે.
ઈરાનથી સપ્લાય અટકતાં પાકિસ્તાનમાં ગેસની કટોકટી
પાકિસ્તાન પોતાની LPGની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે. અહેવાલ મુજબ, દેશની કુલ LPG જરૂરિયાતનો આશરે 50 ટકા હિસ્સો ઈરાનથી આવે છે. જોકે, બંને દેશો વચ્ચેની બે મહત્ત્વપૂર્ણ સરહદી ચોકીઓ 17 ઑક્ટોબરથી બંધ હોવાને કારણે પુરવઠામાં વિક્ષેપ સર્જાયો છે. રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ, સરહદ બંધ કરવા પાછળ બંને દેશોએ અલગ-અલગ કારણો આપ્યાં છે. પાકિસ્તાને સુરક્ષા સંબંધિત ચિંતાઓ અને તસ્કરી રોકવાના હેતુનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, જ્યારે ઈરાને ટેકનિકલ કારણો દર્શાવ્યાં છે. ઈરાનથી આવતો ગેસ અટકતાં પાકિસ્તાનના બજારમાં LPGની ઉપલબ્ધતા પર અસર પડી છે. પરિણામે સિલિન્ડરના ભાવમાં ઝડપથી વધારો થયો છે અને ગ્રાહકોને ઊંચી કિંમતે ગેસ ખરીદવાની ફરજ પડી રહી છે.
ઓમાન અને ઇરાકથી થતી આયાત પણ પ્રભાવિત
પાકિસ્તાન પોતાની LPGની જરૂરિયાતનો આશરે 70 ટકા હિસ્સો વિદેશોમાંથી આયાત કરે છે. ઈરાન ઉપરાંત ઇરાક અને ઓમાન પણ ગેસના પુરવઠાના મહત્ત્વના સ્ત્રોત છે. પાકિસ્તાનના પેટ્રોલિયમ મંત્રી અલી પરવેઝ મલિકના જણાવ્યા અનુસાર, દેશમાં દરરોજ આશરે 6,500થી 7,000 ટન LPGની જરૂરિયાત રહે છે. તેમાંથી 2,000થી 2,500 ટન ગેસ સ્થાનિક સ્તરે ઉપલબ્ધ થાય છે, જ્યારે બાકીની જરૂરિયાત આયાતથી પૂરી કરવામાં આવે છે. અહેવાલમાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વિસ્તારમાં ઈરાન સાથેના સંઘર્ષને કારણે ઊભા થયેલા વિક્ષેપની પણ આયાત પર અસર થતી હોવાનું જણાવાયું છે. આવા સંજોગોમાં એકથી વધુ સપ્લાય રૂટ પ્રભાવિત થતાં પાકિસ્તાનમાં ગેસની ઉપલબ્ધતા અંગે ચિંતા વધી છે.
સરકારી ભાવ કરતાં પણ ઊંચી કિંમતે વેચાઈ રહ્યા છે સિલિન્ડર
પાકિસ્તાનના ઓઇલ એન્ડ ગેસ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી (OGRA)એ 11.8 કિલોના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરનો ભાવ 3,296 પાકિસ્તાની રૂપિયા નક્કી કર્યો હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. તેમ છતાં, બજારમાં ગ્રાહકોને આના કરતાં ઘણો ઊંચો ભાવ ચૂકવવો પડી રહ્યો છે. પાકિસ્તાન LPG એસોસિએશનના અધ્યક્ષ ઇરફાન ખોખરના જણાવ્યા પ્રમાણે, વિવિધ વિસ્તારોમાં સિલિન્ડરના ભાવ આ પ્રમાણે છે:
બલૂચિસ્તાન: 12 કિલોના સિલિન્ડરનો ભાવ આશરે 7,000 રૂપિયા
લાહોર: આશરે 7,500 રૂપિયા
સ્કાર્દૂ: આશરે 8,200 રૂપિયા
આ ભાવ સરકારી દર કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. ગેસની અછતને કારણે ઘરેલુ ગ્રાહકો અને નાના વ્યવસાયોને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
સરકારે કહ્યું, 2થી 3 દિવસમાં ભાવમાં સુધારો થઈ શકે છે
પાકિસ્તાનના પેટ્રોલિયમ મંત્રી અલી પરવેઝ મલિકે જણાવ્યું છે કે સરકાર પોતે LPGની આયાત કરીને બજારમાં પુરવઠો વધારવાનો પ્રયાસ કરશે. તેમણે આગામી બે-ત્રણ દિવસમાં ભાવમાં સુધારો શરૂ થવાની આશા વ્યક્ત કરી હતી. જિયો ન્યૂઝના એક કાર્યક્રમમાં મંત્રીએ LPGની કિંમત પ્રતિ કિલો 400થી 425 પાકિસ્તાની રૂપિયાની વચ્ચે હોવી જોઈએ તેમ જણાવ્યું હતું. સાથે જ, વધુ ભાવ વસૂલતા વેપારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની ચેતવણી પણ આપી હતી. મલિકે દાવો કર્યો હતો કે બજારભાવ અને સ્થાનિક LPGના ભાવ વચ્ચેના તફાવતને કારણે આશરે 30 અબજ પાકિસ્તાની રૂપિયાનો તફાવત ઊભો થઈ રહ્યો છે. તેમણે એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે કેટલાક લોકો કોર્ટમાંથી સ્ટે ઓર્ડર મેળવીને ઊંચા ભાવ વસૂલી રહ્યા છે. આ મામલે વડાપ્રધાને એટર્ની જનરલને સંબંધિત કેસોમાં કાનૂની કાર્યવાહી કરવા જણાવ્યું હોવાનું પણ તેમણે કહ્યું હતું.
સરહદ પર ફસાયેલા સેંકડો ટ્રક
ઈરાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સરહદી ચોકીઓ બંધ થવાથી LPG ટેન્કર સહિતના અનેક ટ્રક બંને તરફ ફસાયેલા હોવાના અહેવાલ છે. આ વિક્ષેપની અસર માત્ર ગેસના પુરવઠા સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર પર પણ પડી રહી છે. અહેવાલ મુજબ, 1,000થી વધુ પાકિસ્તાની કન્ટેનરોમાં બટાકા, કેળાં અને ચોખા સહિતનો માલ ભરેલો છે, જે ઈરાન મોકલવાનો હતો. સરહદ બંધ હોવાથી આ માલની હેરફેર અટકી છે. ટ્રકચાલકોએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ ઘણા દિવસોથી સરહદ ખુલવાની રાહ જોઈ રહ્યા છે અને તેમને મૂળભૂત સુવિધાઓ મેળવવામાં પણ મુશ્કેલી પડી રહી છે. ચાલક અબ્દુલ ગની બલોચના જણાવ્યા અનુસાર, તેઓ એક અઠવાડિયાથી વધુ સમયથી ત્યાં ફસાયેલા છે.
હવે પુરવઠો ક્યારે સામાન્ય થશે?
પાકિસ્તાનમાં LPGના ભાવમાં થયેલો વધારો સરહદી વિક્ષેપ અને આયાત પરની નિર્ભરતાને કારણે સર્જાયેલી મુશ્કેલીઓ તરફ ધ્યાન દોરે છે. સરકાર દ્વારા આયાત વધારવાની અને ઊંચા ભાવ વસૂલતા લોકો સામે પગલાં લેવાની વાત કરવામાં આવી છે. હવે સરહદો ફરી ક્યારે ખુલશે, આયાતનો પુરવઠો ક્યારે સામાન્ય થશે અને બજારમાં સિલિન્ડરના ભાવમાં કેટલો ઘટાડો આવશે તેના પર ગ્રાહકોની નજર છે.
