Nepal Flash Floods Bhote Koshi River: નેપાળમાં અચાનક આવેલી વિનાશક પૂરની દુર્ઘટનામાં સેંકડો લોકો ગુમ થઈ ગયા છે. અત્યાર સુધીમાં 175થી વધુ લોકોના મૃતદેહ મળી આવ્યા છે અને આખા ને આખા ગામો તણાઈ ગયા છે. નેપાળની બચાવ ટુકડીઓ ગુમ થયેલા લોકોને શોધવા માટે દિવસ-રાત કામ કરી રહી છે. પ્રત્યક્ષદર્શીઓના જણાવ્યા મુજબ, નેપાળના ત્રણ જિલ્લાઓમાંથી પસાર થતી ભોટે કોશી (Bhote Koshi) નદીમાં આ પૂર કોઈપણ પૂર્વ ચેતવણી વગર અચાનક જ આવી પહોંચ્યું હતું.
ગ્લેશિયર તૂટવાથી નદીમાં આવ્યું ઘોડાપૂર
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, તિબેટ તરફ ગ્લેશિયર તૂટી પડવાના કારણે ભોટે કોશી નદીની સહાયક નદી 'લ્હેન્ડે' નો પ્રવાહ રોકાઈ ગયો હતો. આ કારણે પાણીનું સ્તર અચાનક અતિશય વધી ગયું હતું અને પૂરના પાણી સૌથી પહેલા તિબેટ સરહદ નજીક આવેલા રસુવાગઢી પાસેના તિમુરે વિસ્તાર સાથે અથડાયા હતા. ગણતરીની મિનિટોમાં જ આ પૂર નીચેની તરફ વહીને નેપાળના રસુવા, નુવાકોટ અને ધાદિંગ જિલ્લાઓની અનેક વસાહતોને પોતાની સાથે બહાવી ગયું હતું.
'માત્ર ગણતરીની સેકન્ડોમાં પત્ની અને દીકરો તણાઈ ગયા'
નુવાકોટના ત્રિશૂલી બજારમાં કાપડની દુકાન ચલાવતા એક સ્થાનિક વેપારીએ પોતાની દર્દનાક આપવીતી જણાવતાં કહ્યું હતું કે, "સવારે પ્રશાસનના લોકો આવ્યા અને કહ્યું કે તિબેટ તરફ ભોટે કોશી નદી પર બનાવેલો ડેમ/ગ્લેશિયર તૂટી ગયો છે અને ભારે માત્રામાં પાણી આવી રહ્યું છે. અમને ઊંચાણવાળા વિસ્તારમાં ભાગવા કહ્યું પરંતુ, સમય એટલો ઓછો હતો કે મોટાભાગના લોકો સુરક્ષિત સ્થળે પહોંચી શક્યા નહીં. મારી નજર સામે જ મારી પત્ની અને 18 વર્ષનો દીકરો પૂરના પૂરમાં તણાઈ ગયા."
જમીન ધ્રૂજી અને ધુમાડાના ગોટા દેખાયા
રસુવામાં કસ્ટમ્સના મુખ્ય અધિકારી રાજેન્દ્ર ઢુંગાનાએ જણાવ્યું કે, તેમને અચાનક જમીન ધ્રૂજતી હોય તેવો અનુભવ થયો હતો. જ્યારે તેઓ બહાર દોડ્યા ત્યારે તેમણે ઉપરની તરફથી પાણીનો એક વિશાળ રેલો અને તેની પાછળ ધુમાડા અને ધૂળની ડમરીઓ જેવો ગોટો તિમુરે બજાર તરફ આવતો જોયો. જીવ બચાવવા માટે તેઓ નજીકના જંગલ તરફ ભાગ્યા હતા. આ પૂર એટલું ભયાનક હતું કે કસ્ટમ ચેકપોઇન્ટ પર લાઈનમાં ઉભેલા 300થી વધુ ટ્રક અને વાહનો ક્ષણભરમાં તણાઈ ગયા હતા.
રાહત અને બચાવ કાર્યમાં કાદવ બન્યો મોટો પડકાર
હાલમાં ઘરો, રસ્તાઓ, પુલો અને જાહેરમાં અનેક મીટર ઊંડો કાદવ (Mud) જમા થઈ ગયો છે, જેના કારણે સર્ચ અને રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન અત્યંત મુશ્કેલ બની ગયું છે. નેપાળ સરકારના અધિકૃત આંકડા મુજબ આ હોનારતમાં ઓછામાં ઓછા 175 લોકોના મોત થયા છે જ્યારે 823 જેટલા લોકો સાથે હજુ સુધી કોઈ સંપર્ક થઈ શક્યો નથી.
નેપાળમાં ગ્લેશિયર પૂર (GLOF) અંગે વિશેષ માહિતી
GLOF (Glacial Lake Outburst Flood): હિમાલયન ક્ષેત્રમાં ગ્લોબલ વોર્મિંગના કારણે હિમનદીઓ (Glaciers) ઝડપથી પીગળી રહી છે. જ્યારે ગ્લેશિયર તૂટે છે અથવા તેની તળાવની પાળ તૂટે છે ત્યારે તેને 'ગ્લેશિયલ લેક આઉટબર્સ્ટ ફ્લડ' કહેવામાં આવે છે. આ પ્રકારનું પૂર વિના ચેતવણીએ અત્યંત તીવ્ર ઝડપે આવે છે.
તિબેટ-નેપાળ સરહદનું ભૌગોલિક મહત્વ: રસુવાગઢી વિસ્તાર તિબેટ (ચીન) અને નેપાળ વચ્ચેનો મુખ્ય વેપારી માર્ગ છે. અહીંથી દરરોજ સેંકડો માલવાહક કન્ટેનરો પસાર થાય છે, જેના કારણે આ વિસ્તારમાં મોટું આર્થિક અને માનવ નુકસાન થયું છે.
ભારત પર સંભવિત અસર: ભોટે કોશી અને ત્રિશૂલી નદીઓ આગળ જઈને ગંડક (કોશી) નદી પ્રણાલીમાં મળે છે, જે નેપાળથી વહીને ભારતના બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશમાં પ્રવેશે છે. તેથી આ પ્રકારના પૂરા હોનારતથી બિહારના સરહદી વિસ્તારોમાં પણ પૂરનું જોખમ વધી જાય છે.
