Nepal Flood Dead Bodies Found In UP Gandak River: નેપાળમાં તાજેતરમાં આવેલા ફ્લેશ ફ્લડ (અચાનક આવેલ પૂર) બાદ સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર અને ભયાનક બની ગઈ છે. મધ્ય અને દક્ષિણ નેપાળમાં ભોટે કોશી, ત્રિશૂલી અને નારાયણી નદીના 200 કિલોમીટર લાંબા માર્ગ પર સ્થિત તમામ હોસ્પિટલોના શબઘરો (Mortuaries) સંપૂર્ણપણે ભરાઈ ગયા છે અને તેમની સંગ્રહ ક્ષમતા જવાબી ગઈ છે. પૂરના પાણી ઓસરતાં નદી કિનારેથી સતત મળતા મૃતદેહોના કારણે પ્રશાસનને એક જિલ્લામાંથી બીજા જિલ્લામાં શબ મોકલવાની મજબૂરી ઊભી થઈ છે. પરિસ્થિતિ એટલી વિકટ છે કે સરકારી મકાનો અને કોમ્યુનિટી હોલને અસ્થાયી શબઘરમાં ફેરવવા પડ્યા છે.
ભારતીય સીમા સુધી પહોંચી પૂરની ભયાનક અસર
નેપાળમાં બનેલી આ દુર્ઘટનાની અસર સરહદ પાર કરીને ભારત સુધી પહોંચી ગઈ છે. ઉત્તર પ્રદેશના મહારાજગંજ અને કુશીનગર જિલ્લામાંથી પસાર થતી ગંડક નદીમાંથી શુક્રવારે સવાર સુધીમાં 7 અજ્ઞાત મૃતદેહો મળી આવ્યા છે. નેપાળ સરહદને અડીને આવેલા મહારાજગંજ જિલ્લામાં સશસ્ત્ર સીમા બલ (SSB) ના જવાનોએ મોટરબોટની મદદથી 3 મહિલાઓ અને 1 પુરુષનો શબ બહાર કાઢ્યો હતો. જ્યારે પડોશી જિલ્લા કુશીનગરમાં ગંડક નદીના છિતૌની તટબંધ નજીકથી અન્ય 3 શબ મળી આવ્યા હતા. નેપાળના ગૃહ મંત્રાલયે રસુવા, નુવાકોટ, ધાદિંગ, ગોરખા, ચિતવન અને નવલપરાસી પ્રશાસન સાથે સંકલન સાધીને શવોની ઓળખ અને સુરક્ષા માટે સેના અને સશસ્ત્ર દળોની તૈનાતી વધારી દીધી છે.
ચિતવનમાં સૌથી વધુ 221 શબ મળ્યા
ભારતીય સરહદ નજીક નારાયણી નદી પર સ્થિત ચિતવન જિલ્લો આ હોનારતનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર બન્યો છે. શુક્રવાર સુધીમાં એકલા ચિતવનમાંથી જ 221 મૃતદેહો મળી આવ્યા છે. ચિતવનની હોસ્પિટલોના શબઘરોમાં માત્ર 30થી 50 શબ રાખવાની ક્ષમતા હતી, જેને પગલે ભરતપુરમાં એક ખાલી સરકારી ઇમારતને અસ્થાયી શબ-મેનેજમેન્ટ સેન્ટરમાં ફેરવવામાં આવી છે, જ્યાં 250 જેટલા શબ રાખી શકાય તેમ છે. શબને કોહવાઈ જતા અટકાવવા માટે એર કન્ડીશનર (AC) અને ડ્રાય આઈસ (Dry Ice) નો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
પોખરા અને અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ જગ્યાની ભારે અછત
નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં વધુ શવો મળી રહ્યા હોવાથી ધાદિંગ અને ગોરખા જિલ્લાઓએ મૃતદેહોને કાઠમંડુ અને પોખરા શિફ્ટ કર્યા છે. તે જ રીતે પૂર્વ નવલપરાસીએ પણ શવોને પોખરા, પાલ્પા, બુટવલ અને ભૈરહવા તરફ મોકલ્યા છે. કાવસોતી સ્થિત એક કોમ્યુનિટી હોલને અસ્થાયી મોર્ચ્યુરીમાં ફેરવવામાં આવ્યો છે. પોખરા એકેડેમી ઓફ હેલ્થ સાયન્સિસના તબીબોના જણાવ્યા મુજબ, સામાન્ય 2થી 6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાનમાં શવોને માત્ર 10થી 14 દિવસ જ સુરક્ષિત રાખી શકાય છે. આનાથી વધુ સમય માટે સબ-ઝીરો (માઈનસ તાપમાન) સુવિધાઓની જરૂર પડે છે, જે નેપાળના આ દુર્ગમ વિસ્તારોમાં ઉપલબ્ધ નથી.
નેપાળ ફ્લેશ ફ્લડ અને નદી પ્રણાલી અંગે વિશેષ માહિતી
ભોટે કોશી-ત્રિશૂલી-નારાયણી નદી તંત્ર: નેપાળથી નીકળતી આ હિમાલયી નદીઓ અત્યંત તીવ્ર પ્રવાહ ધરાવે છે. નેપાળમાં તેને નારાયણી કહેવામાં આવે છે, જે ભારતની સીમા (બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશ) માં પ્રવેશતાં જ 'ગંડક નદી' તરીકે ઓળખાય છે. આથી જ નેપાળના પૂરના શબ વહીને ભારત તરફ આવે છે.
ફ્લેશ ફ્લડ (Flash Floods)નું કારણ: હિમાલય ક્ષેત્રમાં અતિશય વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ (Cloudbursts) અને ગ્લેશિયર લેક આઉટબર્સ્ટ ફ્લડ (GLOF) ને કારણે પહાડી નદીઓમાં અચાનક પૂર આવે છે, જે સ્થાનિક લોકોને બચવાનો કે સલામત સ્થળે ખસવાનો સમય પણ આપતું નથી.
ડીએનએ અને ફોરેન્સિક પડકારો: વિકૃત થઈ ગયેલા શવોની ઓળખ કરવી પ્રશાસન માટે મોટો પડકાર છે. નેપાળ સરકાર દ્વારા ભારતીય દૂતાવાસ અને સ્થાનિક પ્રશાસન સાથે ડીએનએ સેમ્પલિંગ (DNA Sampling) અને ક્રોસ-બોર્ડર પ્રોટોકોલ દ્વારા શવોની ઓળખ કરવાની કાર્યવાહી તેજ કરવામાં આવી છે.
