No Fine Up to 120 kmph Speed: એક્સપ્રેસવે પર વાહન ચલાવતા લોકોને સ્પીડિંગ મેમો અંગે રાહત મળવાની ચર્ચા શરૂ થઈ છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ એક કાર્યક્રમમાં જણાવ્યું હોવાનું અહેવાલોમાં કહેવાયું છે કે 120 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપ સુધી વાહનચાલકોને સ્પીડિંગ નોટિસ મોકલવી નહીં જોઈએ. તેમણે નિર્ધારિત ઝડપ કરતાં 20 ટકા વધુ ઝડપે વાહન ચલાવવાના કિસ્સામાં પણ નોટિસ ન મોકલવાની વાત કરી હોવાનો દાવો છે. જોકે, આ નિવેદનનો અર્થ એક્સપ્રેસવે પર 144 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે વાહન ચલાવવાની કાયદેસર છૂટ મળી ગઈ છે એવો નથી. લાગુ પડતી સત્તાવાર ઝડપમર્યાદા અને ટ્રાફિકના નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી છે.
120 kmphની ઝડપ અંગે ગડકરીએ શું કહ્યું?
અહેવાલ મુજબ, કન્ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન ઇન્ડસ્ટ્રી (CII)ના એક કાર્યક્રમમાં હાઇવે અને માર્ગ પરિવહનના ભવિષ્ય અંગે ચર્ચા દરમિયાન ગડકરીએ સ્પીડિંગ મેમો અને ટ્રાફિક નિયમોના અમલનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે દિલ્હી-મુંબઈ એક્સપ્રેસવે જેવા આધુનિક માર્ગો પર વાહનચાલકોને મળતી સ્પીડિંગ નોટિસ અંગે વાત કરતાં 120 kmph સુધીની ઝડપ માટે નોટિસ ન મોકલવાની સૂચના આપી હોવાનું જણાવાયું છે. અહેવાલમાં વધુમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે નિર્ધારિત ઝડપ કરતાં 20 ટકા વધુ ઝડપે વાહન ચલાવવાના કિસ્સામાં પણ રાહત આપવાની વાત કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ સૂચના કયા ચોક્કસ માર્ગો પર લાગુ પડશે, તેનો અમલ ક્યારે શરૂ થશે અને તેની સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા શું છે તે સ્પષ્ટ થયા વિના તેને દેશભરના તમામ એક્સપ્રેસવે માટે લાગુ નિયમ ગણવો યોગ્ય નથી.
શું 144 kmphની ઝડપે ચલાવશો તો મેમો નહીં ફાટે?
આ સમાચારનો સૌથી મહત્ત્વનો મુદ્દો એ છે કે સ્પીડિંગ મેમો ન મોકલવાની સૂચના અને કાયદેસર ઝડપમર્યાદા બે અલગ બાબતો છે. જો કોઈ માર્ગ પર વાહન માટે 120 kmphની ઝડપમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી હોય, તો તેનો અર્થ એ નથી કે 144 kmph સુધી વાહન ચલાવવાની આપમેળે મંજૂરી મળી ગઈ છે. ઝડપમર્યાદા સંબંધિત સત્તાવાર નિયમોમાં ફેરફાર અથવા સ્પષ્ટ છૂટ જાહેર ન થાય ત્યાં સુધી વાહનચાલકોએ માર્ગ પર દર્શાવેલી મર્યાદાનું પાલન કરવું જોઈએ. સ્પીડ કેમેરા અથવા ઓટોમેટિક ટ્રાફિક મોનિટરિંગ સિસ્ટમ દ્વારા નોટિસ મોકલવાની પ્રક્રિયા અંગે કોઈ વહીવટી સૂચના આપવામાં આવી હોય તો પણ તે દરેક પરિસ્થિતિમાં દંડથી સંપૂર્ણ મુક્તિની ખાતરી આપતી નથી.
AI આધારિત ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ પર ભાર
ગડકરીએ એડવાન્સ્ડ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (ATMS)માં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)ના ઉપયોગ પર પણ ભાર મૂક્યો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. આવી સિસ્ટમ હાઇવે પર ટ્રાફિકનું નિરીક્ષણ કરવા અને નિયમોના ઉલ્લંઘનને ઓળખવામાં મદદ કરી શકે છે. તેમાં લેન-શિસ્તનું ઉલ્લંઘન, વાહનોની અવરજવર અને અન્ય ટ્રાફિક સંબંધિત બાબતો પર નજર રાખવા માટે આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. દેશમાં એક્સપ્રેસવે અને હાઇવેનું નેટવર્ક વિસ્તરી રહ્યું છે ત્યારે ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન, માર્ગ સુરક્ષા અને નિયમોના અસરકારક અમલ માટે ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહ્યો છે.
E20 પેટ્રોલ અંગેની ટીકાઓ પર ગડકરીનો જવાબ
આ કાર્યક્રમ દરમિયાન ગડકરીએ E20 પેટ્રોલ અંગે થઈ રહેલી ટીકાઓ પર પણ પ્રતિક્રિયા આપી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. તેમણે આ ટીકાઓને ‘પેઇડ પ્રોપેગેન્ડા’ ગણાવી હોવાનો દાવો છે. E20 પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ અને 80 ટકા પેટ્રોલ હોય છે. ગડકરીએ દાવો કર્યો હતો કે દેશમાં મોટી સંખ્યામાં વાહનો આ ઇંધણનો ઉપયોગ કરી રહ્યાં છે અને તેના કારણે વાહનોને નુકસાન થયું હોવાના દાવા અંગે તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો. જોકે, E20 ઇંધણની વાહન પર થતી અસર વાહનના મોડેલ, એન્જિનની રચના અને ઉત્પાદકની ભલામણો પર આધારિત હોઈ શકે છે. તેથી તમામ વાહનો માટે એકસરખો નિષ્કર્ષ કાઢવો યોગ્ય નથી.
E100 ઇંધણ માટે પણ નિયમોમાં ફેરફાર
અહેવાલ મુજબ, આ નિવેદન સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ રૂલ્સ, 1989માં ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોને લગતા સુધારા બાદ આવ્યું હતું. આ સુધારાનો હેતુ યોગ્ય ટેક્નિકલ માપદંડો ધરાવતા વાહનોને 100 ટકા ઇથેનોલ એટલે કે E100 ઇંધણ પર ચલાવવાની મંજૂરી આપવાનો છે. ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોને અલગ-અલગ પ્રમાણમાં ઇથેનોલ મિશ્રિત ઇંધણનો ઉપયોગ કરી શકાય તે રીતે તૈયાર કરવામાં આવે છે. જોકે, સામાન્ય પેટ્રોલ વાહનમાં ઉત્પાદકની મંજૂરી વિના E100 જેવા ઇંધણનો ઉપયોગ કરવો યોગ્ય નથી.
વાહનચાલકોએ શું ધ્યાન રાખવું?
એક્સપ્રેસવે પર વાહન ચલાવતી વખતે નીચેની બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે:
- માર્ગ પર દર્શાવેલી સત્તાવાર ઝડપમર્યાદાનું પાલન કરો.
- હવામાન, ટ્રાફિક અને માર્ગની સ્થિતિ પ્રમાણે ઝડપ નિયંત્રિત રાખો.
- સ્પીડિંગ મેમો અંગેની અફવાઓને આધારે ઝડપ વધારશો નહીં.
- વાહનના ઉત્પાદક દ્વારા ભલામણ કરાયેલા ઇંધણનો જ ઉપયોગ કરો.
ગડકરીના નિવેદન અંગેના અહેવાલોને સ્પીડિંગના નિયમોમાં સત્તાવાર ફેરફાર તરીકે સમજતા પહેલાં સંબંધિત સરકારી આદેશ અથવા માર્ગદર્શિકાની પુષ્ટિ જરૂરી છે. જ્યાં સુધી લાગુ પડતી ઝડપમર્યાદામાં સત્તાવાર ફેરફાર ન થાય, ત્યાં સુધી તેને અવગણવી નહીં.
