દેશ-વિદેશ

દવા કંપનીઓની અયોગ્ય માર્કેટિંગ પ્રેક્ટિસ પર લાગશે બ્રેક, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને આપ્યો કમિટી રચવાનો હુકમ

8 ઑક્ટોબર, 2026•
GVGujaratvandan team
દવા કંપનીઓની અયોગ્ય માર્કેટિંગ પ્રેક્ટિસ પર લાગશે બ્રેક, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને આપ્યો કમિટી રચવાનો હુકમ

Supreme Court Pharma Marketing Practices: સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપતાં કેન્દ્ર સરકારને એક વિશેષ કમિટીની રચના કરવાનો સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યો છે. આ કમિટી ફાર્માસ્યુટિકલ (દવા) બનાવતી કંપનીઓ દ્વારા કરવામાં આવતી અનૈતિક અને ગેરવાજબી માર્કેટિંગ પદ્ધતિઓ પર સંપૂર્ણપણે રોક લગાવવા માટે વિવિધ સુચનો પર વિચાર-વિમર્શ કરશે અને સરકારને કાનૂની સુધારાઓ અંગેની પોતાની ભલામણો સુપ્રત કરશે. જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ અને જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાની ખંડપીઠે PIL પર મહત્વનો હુકમ આપ્યો છે.

અનૈતિક માર્કેટિંગ પર કાનૂની અંકુશ અને ગાઇડલાઇન્સ માગતી અરજી
સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં માગ કરવામાં આવી હતી કે જ્યાં સુધી દેશમાં દવા કંપનીઓના અનૈતિક વેચાણ અને પ્રોમોશનને નિયંત્રિત કરતો કોઈ કડક અને અસરકારક સંસદીય કાયદો ન બને, ત્યાં સુધી સર્વોચ્ચ અદાલતે પોતે આ ક્ષેત્રને રેગ્યુલેટ કરવા માટે વ્યાપક માર્ગદર્શિકા (ગાઇડલાઇન્સ) નક્કી કરવી જોઈએ. અરજીમાં દાવો કરાયો હતો કે દવા કંપનીઓ પોતાના નફા માટે ડોક્ટરોને મોંઘી ભેટસોગાદો, વિદેશ પ્રવાસો અને પ્રોત્સાહનો આપીને દર્દીઓને મોંઘી બ્રાન્ડેડ દવાઓ લખવા માટે પ્રેરિત કરે છે, જેનાથી સામાન્ય નાગરિકો પર આર્થિક બોજ વધે છે.

કેન્દ્ર સરકારે કોર્ટ પાસે બે મહિનાનો સમય માગ્યો હતો
આ મામલે અગાઉ 8 સપ્ટેમ્બરના રોજ યોજાયેલી સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને વિગતવાર માહિતી આપતાં જણાવ્યું હતું કે, તેણે ફાર્મા ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા લાવવા અને કાનૂની માળખું તૈયાર કરવા માટે ત્રણ સભ્યોની એક ઉચ્ચ સ્તરીય પેનલની રચના કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. કેન્દ્ર સરકારે કોર્ટ સમક્ષ બે મહિનાનો સમય માગ્યો હતો જેથી આ સમિતિ પોતાનો સઘન અહેવાલ તૈયાર કરીને મંજૂરી અર્થે અદાલત સમક્ષ રજૂ કરી શકે. કેન્દ્ર સરકારે પણ સ્વીકાર્યું હતું કે, દવા ઉદ્યોગમાં અનૈતિક પ્રવૃત્તિઓ અટકાવવા માટે વર્તમાન વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત અને કાનૂની રીતે સક્ષમ બનાવવી અત્યંત જરૂરી છે.

યુનિફોર્મ કોડ ફોર ફાર્માસ્યુટિકલ માર્કેટિંગ પ્રેક્ટિસીસ
કેન્દ્ર સરકારે અદાલતને વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, સમિતિનો આખરી રિપોર્ટ ન આવે અને તેના પર આખરી નિર્ણય ન લેવાય ત્યાં સુધી માર્ચ 2024માં જાહેર કરવામાં આવેલો 'યુનિફોર્મ કોડ ફોર ફાર્માસ્યુટિકલ માર્કેટિંગ પ્રેક્ટિસીસ' જ આ સમગ્ર ક્ષેત્ર માટે લાગુ રહેશે. આ કોડ હેઠળ દવા કંપનીઓ દ્વારા ડોક્ટરો અને તબીબી સંગઠનોને આપવામાં આવતી ભેટ, કોન્ફરન્સ સ્પોન્સરશિપ અને સેમ્પલ વિતરણ પર અમુક સ્વૈચ્છિક અને વહીવટી નિયંત્રણો લાદવામાં આવ્યા છે પરંતુ, તેને કાનૂની પીઠબળ આપવા માટે નવો કાયદો બનાવવો જરૂરી બન્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટની આગામી સુનાવણી 29 જાન્યુઆરીના રોજ નિર્ધારિત
જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ અને જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાની પીઠે આદેશ આપતાં નોંધ્યું હતું કે, "અમે ભારત સરકારને એક સમિતિ ગઠિત કરવાનો નિર્દેશ આપીએ છીએ, જે તમામ હિતધારકોના સુચનો પર વિચાર કરીને સરકારને પોતાની સત્તાવાર ભલામણો સોંપશે." સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવનારા કમ્પ્લાયન્સ એફિડેવિટ (અનુપાલન એફિડેવિટ)ની સમીક્ષા કરવા માટે આ કેસની આગામી સુનાવણી 29 જાન્યુઆરીના રોજ નિર્ધારિત કરી છે.

દર્દીઓના હિત અને આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા માટે ક્રાંતિકારી કદમ
ઉલ્લેખનીય છે કે, અગાઉ સુપ્રીમ કોર્ટે મધ્યસ્થી ડાયાબિટીસ અને તાવની દવાઓ બનાવતી જાણીતી ફાર્મા કંપનીઓના કિસ્સામાં સખત વલણ અપનાવ્યું હતું. તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, ફાર્મા કંપનીઓ દ્વારા ડોક્ટરોને આપવામાં આવતી મિલિયનો ડોલરની ફ્રીબીઝનો બધો જ ખર્ચ આખરે દવાઓની કિંમતોમાં ઉમેરી દેવામાં આવે છે, જેનાથી બજારમાં જેનરિક દવાઓના બદલે મોંઘી બ્રાન્ડેડ દવાઓનું વેચાણ વધે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના આ આદેશથી ભવિષ્યમાં ડોક્ટર-ફાર્મા નેક્સસ પર કાનૂની રોક લાગશે અને ગરીબ તથા મધ્યમ વર્ગના દર્દીઓને વાજબી દરે ગુણવત્તાયુક્ત દવાઓ ઉપલબ્ધ બનશે.

Tags:
PublicInterestLatestUpdateIndiaNewsGovernmentPolicyMedicalEthics
અમારા WhatsApp ચેનલ સાથે જોડાઓ
તાજા અપડેટ્સ મેળવો સીધા તમારા WhatsApp પર
Join Now

Videos

હે ગોળમટોળ લાલરંગવાળા 14 કિલોના મારા પ્રિય સિલિન્ડર તું ક્યાં છે.?

હે ગોળમટોળ લાલરંગવાળા 14 કિલોના મારા પ્રિય સિલિન્ડર તું ક્યા...

16 માર્ચ, 2026
'56 ઇંચની છાતી' અને ટ્રમ્પનો આદેશ: વ્હાઇટ હાઉસથી કેમ ચાલે છે ભારતનો વહીવટ? જુઓ સનસનીખેજ વિશ્લેષણ.

'56 ઇંચની છાતી' અને ટ્રમ્પનો આદેશ: વ્હાઇટ હાઉસથી કેમ ચાલે છે...

10 માર્ચ, 2026
નીતિશ કુમારની 'એક્ઝિટ' અને પુત્ર નિશાંતની 'એન્ટ્રી'! ભાજપે બિહારમાં કેવી રીતે રમી ‘માસ્ટર ગેમ’?

નીતિશ કુમારની 'એક્ઝિટ' અને પુત્ર નિશાંતની 'એન્ટ્રી'! ભાજપે બ...

10 માર્ચ, 2026
'કેજરીવાલ તો ગિયો...'? નીચલી કોર્ટના ચુકાદા પર આટલી ગર્જના કેમ? જાણો અંદરની વાત!

'કેજરીવાલ તો ગિયો...'? નીચલી કોર્ટના ચુકાદા પર આટલી ગર્જના ક...

10 માર્ચ, 2026
શિક્ષણ મંત્રીનું રાજીનામું માંગતા CJI? ન્યાયતંત્રને બદનામ કરવાના કાવતરાનો પર્દાફાશ!

શિક્ષણ મંત્રીનું રાજીનામું માંગતા CJI? ન્યાયતંત્રને બદનામ કર...

10 માર્ચ, 2026
શું પાવરફુલ મોદીની કોઈ 'દુખતી નસ' ટ્રમ્પના હાથમાં છે?

શું પાવરફુલ મોદીની કોઈ 'દુખતી નસ' ટ્રમ્પના હાથમાં છે?

26 ફેબ્રુઆરી, 2026
 ભારતના રાજનેતાઓની રાજનીતિ પણ 3 વસ્તુઓથી ચાલે છે રેવડી કલ્ચર... રેવડી કલ્ચર... ઔર રેવડી કલ્ચર...

ભારતના રાજનેતાઓની રાજનીતિ પણ 3 વસ્તુઓથી ચાલે છે રેવડી કલ્ચર...

26 ફેબ્રુઆરી, 2026