Punishment for a hit and run case: ગુરુગ્રામના હિટ એન્ડ રન કેસમાં આરોપી કલ્યાણ બંસલની રાજસ્થાનના દૌસામાંથી ધરપકડ થયા બાદ હિટ એન્ડ રન અંગેના કાયદાને લઈને ફરી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. પીડિત સિયાની બાઈકમાં લાગેલા કેમેરાના ફૂટેજના આધારે પોલીસે કેસમાં હત્યાના પ્રયાસ સહિતની ગંભીર કલમો લગાવી હોવાનું સામે આવ્યું છે. અકસ્માત બાદ કારચાલક રોકાયો ન હોવાનો અને પીડિતાને થોડે દૂર સુધી રસ્તા પર ઢસડવામાં આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. ત્યારે સમજીએ કે હિટ એન્ડ રન શું છે અને આવા કેસમાં કઈ કાનૂની જોગવાઈઓ લાગુ થઈ શકે છે.
સામાન્ય રીતે હિટ એન્ડ રન કહેવામાં આવે છે
સરળ ભાષામાં કહીએ તો અકસ્માત સર્જ્યા બાદ વાહનચાલક ઘાયલ વ્યક્તિની મદદ કર્યા વગર અથવા જરૂરી માહિતી પોલીસને આપ્યા વગર ઘટનાસ્થળેથી ભાગી જાય તેને સામાન્ય રીતે હિટ એન્ડ રન કહેવામાં આવે છે. 1 જુલાઈ 2024થી ભારતમાં ભારતીય ન્યાય સંહિતા એટલે કે BNS લાગુ થઈ છે અને તેણે ભારતીય દંડ સંહિતાનું સ્થાન લીધું છે. હિટ એન્ડ રન સાથે જોડાયેલા મૃત્યુના કેસમાં BNSની કલમ 106 મહત્વની બની શકે છે, જોકે ચોક્કસ કલમો અકસ્માતના સંજોગો, ડ્રાઇવરની બેદરકારી, ઈજાની ગંભીરતા અને અન્ય હકીકતો પર આધાર રાખે છે.
મહત્તમ પાંચ વર્ષની કેદ અને દંડની જોગવાઈ
જો બેદરકારીપૂર્વક અથવા બેફામ ડ્રાઇવિંગના કારણે કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય તો BNSની કલમ 106(1) હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આવા કેસમાં કાયદા મુજબ મહત્તમ પાંચ વર્ષની કેદ અને દંડની જોગવાઈ છે. બીજી તરફ, અકસ્માત બાદ ઘટનાની જાણ કર્યા વગર સ્થળ પરથી ભાગી જવાના કિસ્સા માટે કલમ 106(2)માં વધુ કડક જોગવાઈ દર્શાવવામાં આવી છે, જેમાં 10 વર્ષ સુધીની કેદ અને દંડની જોગવાઈ છે. જોકે, આ જોગવાઈના અમલ અને ચોક્કસ કેસમાં તેની લાગુ પડતી સ્થિતિ અંગે કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને સંબંધિત સરકારી સૂચનાઓ મહત્વપૂર્ણ રહે છે. તેથી દરેક હિટ એન્ડ રન કેસમાં આપમેળે 10 વર્ષની સજા થાય એવું માનવું યોગ્ય નથી.
કેસમાં કલમ 187 હેઠળ પણ કાર્યવાહી થઈ શકે
આ ઉપરાંત, જાહેર રસ્તા પર બેદરકારીપૂર્વક વાહન ચલાવીને અન્ય લોકોના જીવનને જોખમમાં મૂકવાના કિસ્સામાં BNSની કલમ 281 સહિતની જોગવાઈઓ લાગુ થઈ શકે છે. અકસ્માત બાદ ડ્રાઇવરની ફરજ અંગે Motor Vehicles Actની કલમ 134માં પણ ઘાયલ વ્યક્તિને તબીબી મદદ પહોંચાડવા અને પોલીસને જરૂરી માહિતી આપવાની જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવી છે. આવા કેસમાં કલમ 187 હેઠળ પણ કાર્યવાહી થઈ શકે છે. મૃત્યુ કે ગંભીર ઈજાના કિસ્સામાં વળતર માટે Motor Vehicles Actની અન્ય જોગવાઈઓ પણ લાગુ પડી શકે છે. જામીનનો પ્રશ્ન કઈ કલમો લગાવવામાં આવી છે અને કેસની હકીકતો શું છે તેના પર આધાર રાખે છે. તેથી કોઈ ચોક્કસ હિટ એન્ડ રન કેસમાં અંતિમ કાનૂની સ્થિતિ જાણવા માટે વકીલની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
