Kiren Rijiju Congress fake AI video: અરુણાચલ પ્રદેશના કેટલાક વિસ્તારો પર ચીને કબજો કર્યો હોવાનો દાવો કરતો એક કથિત AI-જનરેટેડ વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતાં વિવાદ ઊભો થયો છે. કેન્દ્રીય મંત્રી કિરેન રિજિજુએ આ મામલે કોંગ્રેસ પર નિશાન સાધતાં આરોપ લગાવ્યો છે કે પાર્ટી નકલી વીડિયો ફેલાવીને દુશ્મનના પ્રચારને સમર્થન આપી રહી છે. તેમણે કોંગ્રેસ પાસે દેશની માફી માગવાની માંગ કરી છે. બીજી તરફ, ભારતીય સેનાના ફેક્ટ-ચેક હેન્ડલે વીડિયોને ડિજિટલી બદલાયેલો અને ભ્રામક ગણાવ્યો છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
વિવાદની શરૂઆત સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોસ્ટ કરાયેલા એક વીડિયો બાદ થઈ હતી. અહેવાલ મુજબ, આ વીડિયો બિહારના એક કોંગ્રેસી નેતા દ્વારા પોસ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો. વીડિયોમાં એક વરિષ્ઠ સૈન્ય અધિકારીને ટાંકીને દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ચીને અરુણાચલ પ્રદેશના કેટલાક વિસ્તારો પર કબજો કરી લીધો છે અને ભારતીય સેનાને જરૂરી પુરવઠો મળવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. આ દાવાને પગલે રાજકીય વિવાદ ઊભો થયો હતો. જોકે, ભારતીય સેનાના ફેક્ટ-ચેક હેન્ડલે વીડિયોમાં દર્શાવવામાં આવેલા નિવેદનોને બનાવટી ગણાવીને તેનો ઇનકાર કર્યો છે.
કિરેન રિજિજુએ કોંગ્રેસ પાસે માફીની માંગ કરી
અરુણાચલ પ્રદેશનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા કેન્દ્રીય મંત્રી કિરેન રિજિજુએ કોંગ્રેસ પર આકરા પ્રહાર કર્યા હતા. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે નકલી AI વીડિયો દ્વારા સેનાની છબી ખરાબ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. રિજિજુએ આ કૃત્યને દેશના હિત વિરુદ્ધ ગણાવ્યું અને કોંગ્રેસે રાષ્ટ્ર સમક્ષ માફી માગવી જોઈએ તેવી માંગ કરી. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે શું કોંગ્રેસ દેશના દુશ્મનોના પ્રચારને ખુલ્લેઆમ સમર્થન આપી રહી છે અને શું પાર્ટી આ મામલે માફી માગશે નહીં. રિજિજુએ આ ઘટનાને ગંભીર ગણાવી હતી, જોકે તેમના આરોપો અંગે કોંગ્રેસનો પક્ષ અહીં ઉપલબ્ધ માહિતીમાં સામેલ નથી.
ભારતીય સેનાએ વીડિયોને ગણાવ્યો બનાવટી
‘ઇન્ડિયન આર્મી ફેક્ટ ચેક’ના X હેન્ડલ પર જણાવાયું હતું કે ડિજિટલી બદલાયેલો વીડિયો ફેલાવવામાં આવી રહ્યો છે, જેમાં ખોટી રીતે લેફ્ટનન્ટ જનરલ ગિરીશ કાલિયાને નિવેદન સાથે સાંકળવામાં આવ્યા છે. વીડિયોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ચીને અરુણાચલ પ્રદેશના એસ્ફિલા, લોંગજુ અને ટાક્સિંગ વિસ્તારો પર કબજો કરી લીધો છે. તેમાં ભારતીય સેનાને જરૂરી પુરવઠો ન મળતો હોવાનો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો હતો. સેનાના ફેક્ટ-ચેક મુજબ, વીડિયોમાં બનાવટી નિવેદનોને વરિષ્ઠ અધિકારીના કથિત ખુલાસા તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
મૂળ વીડિયો 27 ઓક્ટોબર, 2023નો હોવાનું જણાવાયું
સેનાના જણાવ્યા અનુસાર, વાયરલ વીડિયોમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલું મૂળ ફૂટેજ 27 ઓક્ટોબર, 2023ના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીરના કુપવાડામાં યોજાયેલી પ્રેસ બ્રીફિંગનું છે. આ બ્રીફિંગનું આયોજન તે સમયે 28મી ઇન્ફન્ટ્રી ડિવિઝનના જનરલ ઓફિસર કમાન્ડિંગ મેજર જનરલ ગિરીશ કાલિયાએ કર્યું હતું. સેનાએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે મૂળ બ્રીફિંગમાં ચીન દ્વારા અરુણાચલ પ્રદેશના વિસ્તારો પર કબજો કરવામાં આવ્યો હોવાનો કે ભારતીય સેનાને પુરવઠો ન મળતો હોવાનો કોઈ ઉલ્લેખ નહોતો. આથી, મૂળ ફૂટેજને ડિજિટલી બદલીને તેમાં ખોટી માહિતી ઉમેરવામાં આવી હોવાનો સેનાનો દાવો છે.
સરહદે ચીની સૈનિકો સાથે અથડામણ અંગે અગાઉ પણ નિવેદન
અહેવાલ મુજબ, ગયા અઠવાડિયે ઇન્ડો-તિબેટીયન બોર્ડર પોલીસ (ITBP)ના ડિરેક્ટર જનરલ શત્રુઘ્ન કપૂરે જણાવ્યું હતું કે અરુણાચલ પ્રદેશની સરહદે કેટલાક સ્થળોએ ચીની સૈનિકો સાથે સામસામે અથડામણ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. આ નિવેદનને લઈને પણ ચર્ચા થઈ હતી. જોકે, સરહદ પરની સ્થિતિ અંગેના વાસ્તવિક અહેવાલો અને સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાતા દાવાઓ વચ્ચે તફાવત સમજવો જરૂરી છે. ખાસ કરીને સેનાના અધિકારીઓનાં નામે ફરતા વીડિયો અથવા નિવેદનોને સાચા માનતાં પહેલાં સત્તાવાર સ્ત્રોતો દ્વારા તેની ચકાસણી કરવી જોઈએ.
