Jantar Mantar Protest Ban Delhi Police BNSS Section: દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આવેલું ઐતિહાસિક જંતર-મંતર હવે વિરોધ પ્રદર્શન કે આંદોલન માટેનું સ્થળ રહ્યું નથી. કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય અને દિલ્હી પોલીસ દ્વારા તેને જાહેર સભા અને ધરણાં માટેની અધિકૃત યાદીમાંથી સત્તાવાર રીતે હટાવી દેવામાં આવ્યું છે. તેમ છતાં જો કોઈ રાજકીય પક્ષ, સંસ્થા કે વકીલો-કાર્યકર્તાઓનું જૂથ ત્યાં પ્રદર્શન કરવાનો પ્રયાસ કરશે, તો કાનૂની નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ તેમની સામે બિન-જામીનપાત્ર ગુના હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને તેમને સરળતાથી જામીન પણ મળશે નહીં.
અગાઉની પરવાનગી પ્રક્રિયા અને હવે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ
જંતર-મંતરને પ્રતિબંધિત વિસ્તાર જાહેર કરતા પહેલા સુધી અહીં વિરોધ પ્રદર્શન કરવા માટે નવી દિલ્હી જિલ્લાના ડેપ્યુટી પોલીસ કમિશનર (DCP) પાસેથી અગાઉથી લેખિત એનઓસી (NOC) લેવી અનિવાર્ય હતી, જેમાં પ્રદર્શનકારીઓની સંખ્યા અને સમય મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવતી હતી. પરંતુ હવે જંતર-મંતરને જાહેર નિષેધાજ્ઞા હેઠળ લાવી દેવાતાં અહીં કોઈ પણ પ્રકારના ધરણાં, સૂત્રોચ્ચાર, પુતળા દહન કે રેલી યોજી શકાશે નહીં. લેખિત મંજૂરી વિના ભીડ એકઠી કરનારાઓ સામે પોલીસ દ્વારા તાત્કાલિક ધરપકડ અને દંડની કાર્યવાહી કરાશે.
BNSની કલમ-163 અને BNSની કલમ-223નો અમલ
દિલ્હી પોલીસ જંતર-મંતર અને તેની આસપાસના સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં નવી ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતાની કલમ 163 (જૂની CrPCની કલમ 144) અમલી રાખે છે. આ કલમ હેઠળ 5 કે તેથી વધુ લોકોના એકઠા થવા પર સખત પ્રતિબંધ હોય છે. જો પ્રદર્શનકારીઓ પોલીસનો આદેશ ન માને, તો ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ની કલમ 223 (જૂની IPC કલમ 188 - સરકારી આદેશનું ઉલ્લંઘન) હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવશે, જેમાં 1 મહિનાથી લઈને 6 મહિના સુધીની જેલ અથવા દંડ થઈ શકે છે.
ગેરકાયદે મંડળીની રચના અને સરકારી કર્મચારીની કામગીરીમાં અડચણ પર 5 વર્ષની કેદ
જો વિરોધ પ્રદર્શન હિંસક બને અથવા ટોળું સરકારી કામગીરીમાં દખલ કરે, તો તેને 'અનલોફુલ એસેમ્બલી' (ગેરકાયદેસર મંડળી) ઘોષિત કરાય છે. BNSની કલમ-189 હેઠળ 6 મહિનાથી 2 વર્ષ સુધીની કેદ અને જો પ્રદર્શનકારીઓ પાસે ઘાતક હથિયારો હોય કે તેઓ બેરિકેડ્સ તોડે તો BNSની કલમ-221 હેઠળ 3 મહિનાથી 5 વર્ષ સુધીની બિન-જામીનપાત્ર જેલની સજા થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, જાહેર સંપત્તિને નુકસાન નિવારણ અધિનિયમ (PDPP Act) હેઠળ બસો કે બેરિકેડ્સ તોડવા બદલ નુકસાનીની વસૂલાત પણ આયોજકો પાસેથી જ કરવામાં આવશે.
રામલીલા મેદાન અને બુરાડી નવો વિકલ્પ
દિલ્હી પોલીસના નિયમો મુજબ, પ્રથમ તબક્કે અટકાયત કરાયેલા લોકોને બસમાં ભરીને અન્ય સ્થળે (જેમ કે સ્ટેડિયમ કે પોલીસ લાઇન) લઈ જઈને છોડી મુકાય છે. પરંતુ જો મામલો ગંભીર હોય તો મુખ્ય આયોજકો સામે એફઆઈઆર (FIR) નોંધવામાં આવે છે અને ભવિષ્યમાં તે સંસ્થાને દિલ્હીના કોઈ પણ વિસ્તારમાં પ્રદર્શન કરવાની કાયમી મનાઈ હુકમ જારી કરી દેવાય છે. નાગરિકો માટે હવે રામલીલા મેદાન, બુરાડી ગ્રાઉન્ડ અને સબીડી (CBD) ગ્રાઉન્ડ ખાતે પૂર્વ મંજૂરી મેળવીને પ્રદર્શન કરવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો રખાયો છે.
