Jaishankar America Visit: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર, સંરક્ષણ અને ટેક્નોલોજી સહિત અનેક ક્ષેત્રોમાં વ્યૂહાત્મક સહયોગ વધી રહ્યો છે. જોકે, સુરક્ષા, આતંકવાદ, વેપાર અને રશિયન ઊર્જા ખરીદી જેવા મુદ્દાઓ પર બંને દેશો વચ્ચે મતભેદો યથાવત્ છે. ન્યૂયોર્કમાં એશિયા સોસાયટીના કાર્યક્રમમાં વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકરે કહ્યું કે ભારતના એક પાડોશી દેશમાંથી લાંબા સમયથી થતા સરહદપારના આતંકવાદ અંગે અમેરિકાની પૂરતી સમજ અને સંવેદનશીલતાનો અભાવ બંને દેશોના સંબંધોને અસર કરી શકે છે.
‘ભારત માટે સુરક્ષા સૌથી મહત્વની’
જયશંકરે કોઈ દેશનું નામ લીધા વિના કહ્યું કે ભારતનો એક પાડોશી દેશ લાંબા સમયથી આતંકવાદને પોતાની નીતિના સાધન તરીકે ઉપયોગ કરતો આવ્યો છે. તેમના આ નિવેદનને પાકિસ્તાનના સંદર્ભમાં જોવામાં આવી રહ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત માટે પોતાની સુરક્ષા ચિંતાઓ અત્યંત મહત્વની છે. જયશંકરના જણાવ્યા મુજબ, જો કોઈ સહયોગી દેશ ભારતની સુરક્ષા પ્રાથમિકતાઓને સંપૂર્ણ રીતે સમજે નહીં અથવા તેના પ્રત્યે પૂરતી સંવેદનશીલતા ન દાખવે, તો તેની અસર દ્વિપક્ષીય સંબંધો પર પડી શકે છે. તેમણે સાથે એ પણ કહ્યું કે ભારત-અમેરિકા સંબંધોને આગળ વધારવાની ઇચ્છા છે, પરંતુ મતભેદોને ઉકેલવા પડશે.
પાકિસ્તાન અને સરહદપારના આતંકવાદનો મુદ્દો
ભારત લાંબા સમયથી પાકિસ્તાન પર સરહદપારના આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપવાનો આરોપ લગાવતું આવ્યું છે. તાજેતરમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના સંબોધનમાં પણ જયશંકરે આતંકવાદ સામે ભારતના આત્મરક્ષણના અધિકાર પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે પાકિસ્તાન અંગે કડક વલણ વ્યક્ત કર્યું હતું, જોકે આ નિવેદનો ભારત સરકારના સત્તાવાર વલણને દર્શાવે છે.
ટ્રેડનો મુદ્દો પણ સંબંધોમાં મહત્વનો
આતંકવાદ ઉપરાંત ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં વેપાર અને ટેરિફનો મુદ્દો પણ મહત્વનો છે. જયશંકરે એશિયા સોસાયટીના કાર્યક્રમમાં કહ્યું હતું કે બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર કરાર અંગે કેટલીક સમજણ વિકસેલી છે અને કરારથી સંબંધોને વધુ મજબૂતી મળી શકે છે. જોકે, ટેરિફ અને વેપારની કેટલીક જટિલતાઓ અંગે વાટાઘાટો હજુ ચાલુ છે.
રશિયન ઓઇલ અંગે પણ અમેરિકાને ભારતની ચિંતા
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે રશિયન તેલની ખરીદીનો મુદ્દો પણ ચર્ચામાં છે. 23 સપ્ટેમ્બરે ન્યૂયોર્કમાં અમેરિકાના વિદેશમંત્રી માર્કો રૂબિયો સાથેની મુલાકાત દરમિયાન જયશંકરે રશિયા અને ઈરાન સાથેના આર્થિક સંબંધો અંગે અમેરિકાની નવી પ્રતિબંધ નીતિથી ભારતના હિતો અને ઊર્જા સુરક્ષા અંગેની ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. અમેરિકન કાયદો રશિયન તેલ અને ગેસ ખરીદતા દેશો પર ઊંચા ટેરિફની જોગવાઈ કરે છે.
ભારત-અમેરિકા સંબંધો માટે આગળનો માર્ગ શું?
એક તરફ બંને દેશો વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી, સંરક્ષણ અને ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સહયોગ આગળ વધારી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ આતંકવાદ, વેપાર અને રશિયન ઊર્જા જેવા મુદ્દાઓ પર મતભેદો સામે આવી રહ્યા છે. જયશંકરના તાજેતરના નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારત પોતાની સુરક્ષા અને આર્થિક હિતોને અમેરિકા સાથેના સંબંધોમાં મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા તરીકે રજૂ કરી રહ્યું છે. હવે આ મુદ્દાઓ પર બંને દેશો વચ્ચે કેટલી સમજણ વિકસે છે તેના પર દ્વિપક્ષીય સંબંધોની આગળની દિશા નિર્ભર રહેશે.
