Israel election results: ઈઝરાયેલની ચૂંટણીનાં પરિણામો બાદ પણ આગામી સરકારનું ચિત્ર સ્પષ્ટ થયું નથી. 120 સભ્યોની નેસેટમાં સરકાર બનાવવા માટે ઓછામાં ઓછી 61 બેઠકોનું સમર્થન જરૂરી છે, પરંતુ કોઈપણ પક્ષને સ્પષ્ટ બહુમતી મળી નથી. પરિણામે વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ અને તેમના મુખ્ય હરીફ ગાદી આઇઝેનકોટ વચ્ચે સરકાર રચવા માટે રાજકીય ખેંચતાણ વધવાની શક્યતા છે. આરબ-નેતૃત્વવાળા પક્ષોએ મેળવેલી 19 બેઠકો પણ સરકાર રચવામાં નિર્ણાયક બની શકે છે. જો ગઠબંધન અંગેની વાટાઘાટો નિષ્ફળ જાય, તો આવતા વર્ષની શરૂઆતમાં ફરી સામાન્ય ચૂંટણી યોજવાની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.
120 બેઠકોની નેસેટમાં બહુમતી માટે 61નો આંકડો જરૂરી
આપેલા ચૂંટણી પરિણામો મુજબ, નેતન્યાહૂની લિકુડ પાર્ટીને 53 બેઠકો મળી છે, જ્યારે ગાદી આઇઝેનકોટની યાશર પાર્ટીને 48 બેઠકો મળી છે. બીજી તરફ, આરબ-નેતૃત્વવાળા પક્ષોએ કુલ 19 બેઠકો મેળવી છે. આ આંકડાઓને આધારે કોઈપણ પક્ષ માટે એકલા હાથે સરકાર બનાવવી શક્ય નથી. હવે રાજકીય પક્ષોએ અન્ય પક્ષોનું સમર્થન મેળવીને બહુમતીનો આંકડો પાર કરવો પડશે. ગઠબંધન રચવાની પ્રક્રિયામાં પક્ષોની વિચારધારા, ચૂંટણી દરમિયાન કરવામાં આવેલા વાયદા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
આરબ પક્ષોના સમર્થનથી વિપક્ષ બનાવી શકે સરકાર
સંખ્યાની દૃષ્ટિએ આઇઝેનકોટના નેતૃત્વવાળા વિપક્ષ માટે આરબ-નેતૃત્વવાળા પક્ષોનું સમર્થન મેળવવું સરકાર રચવાનો એક સંભવિત રસ્તો બની શકે છે. આ પક્ષોનો ટેકો મળે તો નેતન્યાહૂ વિરોધી છાવણી 67 બેઠકો સુધી પહોંચી શકે છે. આ સમર્થન માટે આરબ પક્ષો સરકારમાં સીધા સામેલ થાય તે જરૂરી નથી. તેઓ બહારથી ટેકો આપીને પણ લઘુમતી સરકારને બહુમતી સાબિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે. જોકે, આ વિકલ્પ રાજકીય રીતે સંવેદનશીલ છે. ઈઝરાયેલની વસ્તીમાં આરબ નાગરિકોનો હિસ્સો આશરે 20 ટકા છે, પરંતુ તેમની રાજકીય ભૂમિકા અને પેલેસ્ટિનિયન મુદ્દા પ્રત્યેના વલણને કારણે કેટલાક યહૂદી પક્ષો સાથે મતભેદો જોવા મળે છે. ઈઝરાયેલના રાજકીય ઇતિહાસમાં 2021માં એક આરબ પક્ષે સરકાર રચવામાં ભાગ લીધો હતો. તે સરકાર આશરે 18 મહિના ચાલી હતી. નેતન્યાહૂ આવા ગઠબંધનનો વિરોધ કરતાં તેને દેશની યહૂદી ઓળખ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે જોખમ ગણાવતા આવ્યા છે.
શું નેતન્યાહૂ અને આઇઝેનકોટ સાથે મળીને એકતા સરકાર બનાવશે?
સરકાર રચવાનો બીજો સંભવિત વિકલ્પ એકતા સરકારનો છે. તેમાં નેતન્યાહૂ અને આઇઝેનકોટના પક્ષો સાથે આવી શકે છે. આપેલા બેઠકના આંકડા મુજબ, બંને પક્ષો અને તેમના સાથીઓનું સમર્થન મળવાથી 67 બેઠકોની બહુમતી ઊભી થઈ શકે છે. પરંતુ આ વિકલ્પ સામે ગંભીર રાજકીય અડચણો છે. આઇઝેનકોટ અને તેમના સાથીઓએ અગાઉ નેતન્યાહૂ સાથે સરકાર બનાવવાનો ઇનકાર કર્યો હોવાનું જણાવાયું છે. તેઓ 7 ઑક્ટોબર, 2023ના હમાસના હુમલા પહેલાં અને તે દરમિયાન થયેલી સુરક્ષા નિષ્ફળતાઓ માટે નેતન્યાહૂને જવાબદાર ઠેરવે છે. વિપક્ષ સરકાર પર લોકશાહી સંસ્થાઓને નબળી પાડવાનો અને નેતન્યાહૂ સામે ચાલી રહેલા ભ્રષ્ટાચારના કેસને લઈને રાજકીય જવાબદારીથી બચવાનો પણ આરોપ લગાવે છે. વિપક્ષની મુખ્ય માગણીઓમાં 7 ઑક્ટોબરના હુમલાની સત્તાવાર તપાસનો સમાવેશ થાય છે. આ મુદ્દે નેતન્યાહૂની સરકારનું વલણ પણ ગઠબંધનની વાટાઘાટોને અસર કરી શકે છે.
નેતન્યાહૂ વિપક્ષના જૂના સાથીઓને પોતાની તરફ ખેંચશે?
નેતન્યાહૂ વિપક્ષી ગઠબંધનમાં મતભેદોનો લાભ લઈને પોતાના જૂના સાથીઓ નફતાલી બેનેટ અથવા એવિગ્ડોર લિબરમેનને પોતાની તરફ લાવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. બંને નેતાઓ જમણેરી રાજકીય વિચારધારા ધરાવે છે અને પશ્ચિમ કાંઠે ઈઝરાયેલી વસાહતોના વિસ્તરણ જેવી નીતિઓને સમર્થન આપે છે. જોકે, બંનેના નેતન્યાહૂ સાથે લાંબા સમયથી રાજકીય અને વ્યક્તિગત મતભેદો રહ્યા છે. તેમણે અગાઉ તેમની સાથે સરકાર બનાવવાનો ઇનકાર પણ કર્યો છે. અતિ-રૂઢિચુસ્ત યહૂદી જૂથોને લશ્કરી સેવામાંથી મુક્તિ આપવાના મુદ્દે પણ મતભેદો ગઠબંધન રચવામાં અવરોધ બની શકે છે.
ફરી ચૂંટણી ક્યારે યોજાઈ શકે?
જો કોઈપણ પક્ષ 61 બેઠકોનું સમર્થન મેળવવામાં નિષ્ફળ જાય અને વૈકલ્પિક ગઠબંધન પણ રચાઈ ન શકે, તો ઈઝરાયેલમાં ફરી સામાન્ય ચૂંટણી યોજવાની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે. ત્યાં સુધી વર્તમાન સરકાર કાર્યકારી સરકાર તરીકે કામ ચાલુ રાખી શકે છે. ફરી ચૂંટણી યોજાય તો નેતન્યાહૂ અને તેમના વિરોધીઓ બંને માટે તે નવી કસોટી બની શકે છે. નેતન્યાહૂને પોતાનું સમર્થન વધારવાની તક મળી શકે છે, જ્યારે વિપક્ષે મતદારોને ફરી પોતાની તરફ આકર્ષવા પડશે. વિદેશમાં રહેતા ઈઝરાયેલના નાગરિકો ફરી મતદાન માટે પરત આવશે કે નહીં, તે પણ ચૂંટણીના પરિણામને અસર કરી શકે છે. ઈઝરાયેલ અગાઉ પણ આવી રાજકીય મડાગાંઠનો સામનો કરી ચૂક્યું છે. 2019થી 2022 દરમિયાન દેશમાં વારંવાર ચૂંટણી યોજાઈ હતી અને સરકાર રચવા માટે લાંબી વાટાઘાટો કરવી પડી હતી. હાલનો મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે કોઈ પક્ષ 61 બેઠકોનો ટેકો મેળવી સરકાર રચી શકશે કે નહીં. ગઠબંધનની વાટાઘાટોનું પરિણામ જ નક્કી કરશે કે નેતન્યાહૂ સત્તામાં રહેશે, આઇઝેનકોટ સરકાર બનાવશે કે ઈઝરાયેલના મતદારોને ફરી મતદાન કરવા જવું પડશે.
