Military logistics system: ભારતીય સેનાની સંરક્ષણ તૈયારીઓને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે કેન્દ્ર સરકાર ત્રણેય સશસ્ત્ર દળોની લોજિસ્ટિક્સ વ્યવસ્થાને એકીકૃત કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. ભારતીય સેના, ભારતીય નૌકાદળ અને ભારતીય વાયુસેનાની અલગ-અલગ સપ્લાય તથા સ્ટોરેજ સિસ્ટમને એક સામાન્ય માળખા સાથે જોડવાની યોજના પર કામ ચાલી રહ્યું છે. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ યુદ્ધ કે કટોકટીના સમયે જરૂરી સાધનો, દારૂગોળો, ઇંધણ અને સ્પેરપાર્ટ્સ યોગ્ય સ્થળે ઝડપથી પહોંચાડવાનો છે. જો આ વ્યવસ્થા અસરકારક રીતે અમલમાં આવશે, તો ત્રણેય દળો વચ્ચે સંકલન વધશે અને સંસાધનોનો વધુ કાર્યક્ષમ ઉપયોગ શક્ય બનશે.
ત્રણેય દળોની અલગ સિસ્ટમને એક નેટવર્કમાં જોડવાની તૈયારી
હાલમાં ભારતીય સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેના પોતાની જરૂરિયાતો અનુસાર ઇન્વેન્ટરી, વેરહાઉસ અને પુરવઠા વ્યવસ્થાનું સંચાલન કરે છે. અલગ-અલગ સિસ્ટમ હોવાને કારણે કેટલીક વસ્તુઓનો સ્ટોક એકથી વધુ સ્થળે રાખવાની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. કટોકટીના સમયે એક દળ પાસે ઉપલબ્ધ સંસાધનોની માહિતી બીજા દળ સુધી પહોંચાડવામાં પણ મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. આ પડકારો ઘટાડવા માટે સંરક્ષણ મંત્રાલયના લશ્કરી બાબતોના વિભાગ (DMA) દ્વારા સંકલિત લોજિસ્ટિક્સ મેનેજમેન્ટને આગળ વધારવાની પહેલ કરવામાં આવી રહી છે.
ડિજિટલ પ્લેટફોર્મથી સ્ટોકની માહિતી એક જ જગ્યાએ મળશે
આ યોજનાનો મહત્ત્વનો ભાગ ટ્રાઇ-સર્વિસ લોજિસ્ટિક્સ મેનેજમેન્ટ એપ્લિકેશન છે. પ્રસ્તાવિત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા ત્રણેય દળોની હાલની એન્ટરપ્રાઇઝ રિસોર્સ પ્લાનિંગ (ERP) સિસ્ટમને જોડવાની યોજના છે. તેના માધ્યમથી વેરહાઉસમાં ઉપલબ્ધ સ્ટોક, સ્પેરપાર્ટ્સ, દારૂગોળો અને ઇંધણ અંગેની માહિતી વધુ સરળતાથી મેળવી શકાશે. પરિણામે, કયા સ્થળે કયા સંસાધનની જરૂર છે અને કયા સ્થળે તેનો પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે, તે જાણવામાં મદદ મળશે. જોકે, રીઅલ-ટાઇમ માહિતી અને તમામ સિસ્ટમ વચ્ચેનું સંપૂર્ણ સંકલન અમલીકરણની પ્રગતિ પર આધારિત રહેશે.
એક જ કોડિફિકેશન સિસ્ટમથી ગૂંચવણ ઘટશે
યોજનાનો બીજો મહત્ત્વનો ભાગ રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ કોડિફિકેશન સિસ્ટમ છે. અલગ-અલગ દળોમાં એકસરખાં સાધનો અથવા પુરવઠાની ઓળખ માટે અલગ કોડ વપરાતા હોય તો સ્ટોકની ઓળખ, ખરીદી અને ટ્રેકિંગમાં મુશ્કેલી થઈ શકે છે. એક સામાન્ય કોડિંગ વ્યવસ્થા દ્વારા દરેક સાધન અને પુરવઠાને સમાન ઓળખ આપવાનો હેતુ છે. આથી ઇન્વેન્ટરીનું સંચાલન સરળ બની શકે છે, ખોટી વસ્તુની ડિલિવરી થવાનું જોખમ ઘટી શકે છે અને ખરીદી તથા જથ્થાના આયોજનમાં સુધારો થઈ શકે છે.
સંયુક્ત ડેપો અને ઇંધણ વ્યવસ્થાપન પર પણ ભાર
લોજિસ્ટિક્સનું એકીકરણ માત્ર ડિજિટલ સિસ્ટમ સુધી મર્યાદિત નથી. સંયુક્ત લોજિસ્ટિક્સ નોડ્સ, દારૂગોળાના ડેપો અને અન્ય સપ્લાય સુવિધાઓના વધુ સંકલિત ઉપયોગ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. આ વ્યવસ્થાથી જરૂરિયાત મુજબ એક દળના ઉપલબ્ધ સંસાધનોનો બીજા દળને ઉપયોગી રીતે લાભ મળી શકે છે, જોકે દારૂગોળા અને અન્ય લશ્કરી સામગ્રીનો ઉપયોગ સંબંધિત સુરક્ષા નિયમો અને મંજૂરીઓને આધીન રહેશે. આ ઉપરાંત, ઇંધણના વપરાશનું વધુ અસરકારક સંચાલન અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI) આધારિત આગાહી જાળવણી જેવી ટેકનોલોજીથી સાધનોમાં સંભવિત ખામીઓ અગાઉથી ઓળખવામાં મદદ મળી શકે છે.
સંયુક્ત કમાન્ડ માટે મજબૂત લોજિસ્ટિક્સ વ્યવસ્થા મહત્ત્વપૂર્ણ
ભારતમાં ત્રણેય સશસ્ત્ર દળો વચ્ચે વધુ સંકલન સ્થાપિત કરવા માટે સંયુક્ત કમાન્ડની વ્યવસ્થા અંગે પણ પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. આવી વ્યવસ્થામાં લોજિસ્ટિક્સનું એકીકરણ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે, કારણ કે સંયુક્ત કામગીરી દરમિયાન તમામ દળોને સમયસર સાધનો અને પુરવઠો ઉપલબ્ધ હોવો જરૂરી છે. પ્રસ્તાવિત ડિજિટલ લોજિસ્ટિક્સ પ્લેટફોર્મ અને સામાન્ય કોડિફિકેશન સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે અમલમાં આવે તો ખર્ચમાં બચત, પુરવઠાની કાર્યક્ષમતા અને સંરક્ષણ તૈયારીઓમાં સુધારો થવાની સંભાવના છે. જોકે, બંને સિસ્ટમના વિકાસ અને અમલીકરણની સમયમર્યાદા અંગેની અંતિમ સત્તાવાર વિગતોના આધારે જ તેની વાસ્તવિક અસરનું મૂલ્યાંકન કરી શકાશે.
