ભારતનું પ્રથમ સ્વદેશી બહુહેતુક જહાજ નૌકાદળમાં સામેલ, સંરક્ષણ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભરતાને બળ

India's first indigenous multi-purpose ship: ભારતીય નૌકાદળની ક્ષમતામાં વધારો કરવાની દિશામાં સ્વદેશી જહાજ નિર્માણ ક્ષેત્રે મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. ખાનગી શિપબિલ્ડિંગ કંપની લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા બહુહેતુક જહાજને ભારતીય નૌકાદળમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે. કારવાર નૌકાદળ મથક ખાતે યોજાયેલા સમારોહમાં ઉપરાષ્ટ્રપતિ સી.પી. રાધાકૃષ્ણનની હાજરીમાં આ જહાજને નૌકાદળના કાફલામાં સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે નૌકાદળના વડા એડમિરલ કૃષ્ણા સ્વામિનાથન અને કર્ણાટકના શ્રમ મંત્રી સંતોષ લાડ સહિતના મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

સ્વદેશી ટેક્નોલોજી અને સ્થાનિક ઉદ્યોગની મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા
નૌકાદળના વડા એડમિરલ કૃષ્ણા સ્વામિનાથને જણાવ્યું હતું કે જહાજનું નિર્માણ તમિલનાડુના કટ્ટુપલ્લી ખાતે આવેલી L&Tની શિપબિલ્ડિંગ સુવિધામાં કરવામાં આવ્યું છે. જહાજના નિર્માણમાં 75 ટકાથી વધુ સ્વદેશી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. તેની ડિઝાઇન, એન્જિનિયરિંગ અને બાંધકામની કામગીરી પણ કંપનીના યુદ્ધજહાજ ડિઝાઇન સેન્ટર અને શિપબિલ્ડિંગ યુનિટમાં હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ સિદ્ધિ સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સ્થાનિક ઉદ્યોગોની ભાગીદારી વધારવા અને વિદેશી સાધનો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાના પ્રયાસોને વેગ આપનારી માનવામાં આવે છે.

ચાર બહુહેતુક જહાજોની શ્રેણીમાં પ્રથમ
આ જહાજ ભારતીય નૌકાદળમાં સામેલ થનારા ચાર બહુહેતુક જહાજોમાંથી પ્રથમ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. નૌકાદળ માટે આવા જહાજો વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ કામગીરી, સમુદ્રમાં સહાયક કામગીરી અને વિવિધ દરિયાઈ જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં ઉપયોગી બની શકે છે. જહાજને નૌકાદળમાં સામેલ કરવાથી સમુદ્રમાં કામગીરી કરવાની ક્ષમતા વધારવા સાથે ભવિષ્યની જરૂરિયાતો માટે વધુ સજ્જ માળખું ઊભું કરવામાં મદદ મળશે.

અત્યાધુનિક ડાયનેમિક પોઝિશનિંગ સિસ્ટમથી સજ્જ
એડમિરલ સ્વામિનાથને જહાજમાં અત્યાધુનિક ડાયનેમિક પોઝિશનિંગ સિસ્ટમ હોવાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ પ્રકારની સિસ્ટમ જહાજને સમુદ્રમાં નિર્ધારિત સ્થાન પર સ્થિર રહેવામાં મદદ કરે છે, જેથી ચોક્કસ દરિયાઈ કામગીરી વધુ અસરકારક રીતે હાથ ધરી શકાય. આધુનિક દરિયાઈ સુરક્ષામાં ટેક્નોલોજીનું મહત્ત્વ સતત વધી રહ્યું છે ત્યારે આવી ક્ષમતાઓ નૌકાદળ માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. જોકે, જહાજ પરનાં ચોક્કસ શસ્ત્રો અને તેની તમામ ઓપરેશનલ ક્ષમતાઓ અંગેની વિગતો સત્તાવાર માહિતીના આધારે જ નક્કી કરી શકાય.

'આત્મનિર્ભર ભારત' અભિયાનને મળશે વેગ
નૌકાદળના વડાએ જહાજના સમાવેશને આત્મનિર્ભરતા તરફનું મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે બદલાતા ટેક્નોલોજીકલ વાતાવરણમાં નવી ક્ષમતાઓને ઝડપથી વિકસાવીને ઉત્પાદન સુધી પહોંચાડવી જરૂરી છે. સ્વદેશી ડિઝાઇન, એન્જિનિયરિંગ અને બાંધકામના માધ્યમથી ભારત પોતાના સંરક્ષણ ઉદ્યોગને વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે. આ જહાજનો નૌકાદળમાં સમાવેશ ભારતની દરિયાઈ ક્ષમતા વધારવા ઉપરાંત ખાનગી ક્ષેત્રની સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષેત્રે વધતી ભૂમિકાનું પણ પ્રતિબિંબ છે. આગામી સમયમાં આ શ્રેણીનાં અન્ય જહાજો પણ નૌકાદળમાં સામેલ થતાં સ્વદેશી જહાજ નિર્માણ અને દરિયાઈ કામગીરીને વધુ મજબૂતી મળવાની અપેક્ષા છે.