Drop in Indian Students in US: વિશ્વસ્તરની યુનિવર્સિટીઓ, આધુનિક શિક્ષણ પદ્ધતિ અને શ્રેષ્ઠ કારકિર્દીની તકોને કારણે અમેરિકા હંમેશાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાની પ્રથમ પસંદગી રહ્યું છે. જોકે, છેલ્લા કેટલાક સમયથી આ પરિસ્થિતિમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકામાં અભ્યાસ કરતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે, જેના કારણે ત્યાંની યુનિવર્સિટીઓ અને શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં ચિંતાનો માહોલ સર્જાયો છે. ખાસ કરીને શિક્ષણનો સતત વધતો ખર્ચ, વિઝા નિયમોમાં અનિશ્ચિતતા અને અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ સરળતાથી નોકરી ન મળવાની સ્થિતિને કારણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ હવે અમેરિકા જવાનો નિર્ણય લેતા પહેલાં અનેક ગણા વિચાર કરી રહ્યા છે.
SEVISના તાજા આંકડા: એક જ વર્ષમાં 49,000થી વધુ વિદ્યાર્થીઓનો ઘટાડો
યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી (DHS)ની સ્ટુડન્ટ એન્ડ એક્સચેન્જ વિઝિટર ઇન્ફર્મેશન સિસ્ટમ (SEVIS) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના ડેટા અનુસાર, અમેરિકામાં સક્રિય ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં વાર્ષિક ધોરણે 13.5 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. અગાઉ જ્યાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા 3,66,258 હતી, તે ઘટીને હવે 3,16,893 થઈ ગઈ છે. આમ, માત્ર એક જ વર્ષના ગાળામાં અંદાજે 49,365 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ ઘટી ગયા છે. આ SEVIS ડેટામાં માત્ર નવા પ્રવેશ મેળવનારા વિદ્યાર્થીઓ જ નહીં, પરંતુ અભ્યાસ ચાલુ રાખનારા અને ઓપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ (OPT) હેઠળ કામ કરતા ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓના સક્રિય રેકોર્ડનો પણ સમાવેશ થાય છે.
માસ્ટર્સ ડિગ્રીમાં મોટો ગાબડો, પરંતુ પીએચડી પ્રત્યે ભારતીયોનો રસ વધ્યો
વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં થયેલો આ ઘટાડો સૌથી વધુ માસ્ટર્સ ડિગ્રીના અભ્યાસક્રમોમાં જોવા મળ્યો છે. માસ્ટર્સ કરનારા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા 2,92,929થી ઘટીને 2,34,034 થઈ ગઈ છે, જે 20.1 ટકાનો મોટો ઘટાડો દર્શાવે છે. બેચલર્સ ડિગ્રીના વિદ્યાર્થીઓમાં પણ 6.5 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. જોકે, આ બધા વચ્ચે એક આશાસ્પદ પાસું એ છે કે ડોક્ટરલ એટલે કે PhD કરતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં 45.9 ટકાનો જબરદસ્ત વધારો થયો છે. પીએચડીના વિદ્યાર્થીઓ 28,609થી વધીને 41,729 થયા છે. પીએચડીમાં મળતી ટ્યુશન ફી માફી, રિસર્ચ આસિસ્ટન્ટશિપ અને ફંડિંગની સુવિધાઓને કારણે વિદ્યાર્થીઓ પર આર્થિક બોજ ઓછો પડે છે, જેથી આ ક્ષેત્રે રસ વધી રહ્યો છે.
વધતો અભ્યાસ ખર્ચ અને ROI નો અભાવ: વિદ્યાર્થીઓ બદલી રહ્યા છે પ્રાથમિકતાઓ
અમેરિકામાં અભ્યાસ કરવો હવે ભારતીય મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે ખૂબ મોંઘો સાબિત થઈ રહ્યો છે. યુનિવર્સિટીઓની ભારે ટ્યુશન ફી, રહેઠાણનો ખર્ચ, હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ અને રોજના દૈનિક ખર્ચાઓ મળીને લાખો રૂપિયાનું રોકાણ માગી લે છે. અગાઉ વિદ્યાર્થીઓ યુનિવર્સિટીની વૈશ્વિક રેન્કિંગ અને નામ જોઈને પ્રવેશ લેતા હતા, પરંતુ હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ છે. વિદ્યાર્થીઓ હવે "રિટર્ન ઓન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ" (ROI) એટલે કે શિક્ષણ પાછળ થયેલા ખર્ચ સામે ભવિષ્યમાં મળનારા આર્થિક લાભને વધુ પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે. જો લાખો રૂપિયા ખર્ચ્યા પછી પણ સુરક્ષિત કારકિર્દી ન મળે, તો એટલું મોટું આર્થિક જોખમ લેવાનું વિદ્યાર્થીઓ હવે ટાળી રહ્યા છે.
OPT અને H-1B વિઝાની અનિશ્ચિતતાથી વધતી ચિંતાઓ
અમેરિકામાં અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી વિદ્યાર્થીઓને OPT પ્રોગ્રામ હેઠળ કામ કરવાનો ક્ષણિક સમય મળે છે, પરંતુ ત્યારબાદ કાયમી નોકરી માટે H-1B વિઝા મેળવવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ જટિલ અને લોટરી સિસ્ટમ પર આધારિત છે. ઇમિગ્રેશન નીતિઓમાં અવારનવાર થતા બદલાવ અને વર્ક વિઝાની અનિશ્ચિતતાને કારણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓમાં ભવિષ્યની સુરક્ષાને લઈને ચિંતા રહે છે. ડિગ્રી મેળવ્યા પછી પણ જો અમેરિકામાં લાંબા સમય સુધી કામ કરવાની ખાતરી ન મળે, તો વિદ્યાર્થીઓ ત્યાં જવાનું યોગ્ય માનતા નથી.
વિદેશી વિદ્યાર્થીઓનો કુલ આંકડો ઘટ્યો, પરંતુ ભારત હજુ પણ નંબર-1
માત્ર ભારતીય જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાંથી અમેરિકા જતા આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યામાં પણ 7.1 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. કુલ વિદેશી વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા 12.83 લાખથી ઘટીને 11.92 લાખ થઈ છે. ચીનથી આવતા વિદ્યાર્થીઓમાં પણ 10.2 ટકાનો ઘટાડો થયો છે. આટલા ઘટાડા છતાં, અમેરિકામાં વિદેશી વિદ્યાર્થીઓના સૌથી મોટા સ્ત્રોત તરીકે ભારતે પોતાનું પ્રથમ સ્થાન જાળવી રાખ્યું છે.
અમેરિકાના વિકલ્પ તરીકે યુરોપિયન દેશો તરફ વધતો ઝુકાવ
અમેરિકામાં વધતી મુશ્કેલીઓ અને આર્થિક બોજને કારણે હવે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ યુરોપિયન દેશો તરફ વળી રહ્યા છે. જર્મની, ફ્રાન્સ અને અન્ય યુરોપિયન દેશોમાં અમેરિકાની સરખામણીએ ખુબ જ ઓછા ખર્ચે કે મફત શિક્ષણ મળે છે. સાથે સાથે ત્યાં વિવિધ શિષ્યવૃત્તિઓ અને અભ્યાસ પછી કામ કરવાની સાનુકૂળ તકો ઉપલબ્ધ હોય છે. પરિણામે, ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે હવે અમેરિકા સિવાય યુરોપ એક ઉત્તમ અને આર્થિક રીતે પોષાય તેવો વિકલ્પ બનીને ઊભરી રહ્યું છે.
