Indian Crew Ship Attack: રશિયાના બ્લેક સી કાંઠા નજીક ભારતીય ક્રૂ ધરાવતા એક ઓઇલ ટેન્કર પર દરિયાઈ ડ્રોનથી હુમલો થયો છે. હુમલા બાદ ટેન્કરમાં ભીષણ આગ લાગી હતી અને કાળા ધુમાડાના ગોટાળા દૂર સુધી જોવા મળ્યા હતા. જહાજમાં સવાર તમામ 23 ભારતીય ક્રૂ સભ્યોને સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા છે. છેલ્લા 48 કલાકમાં ભારતીય નાવિકો ધરાવતા જહાજોને નિશાન બનાવવાની આ ત્રીજી ઘટના હોવાનું સામે આવ્યું છે.
સોચીના કિનારાથી 15 કિમી દૂર ટેન્કર પર હુમલો
રશિયાના પરિવહન મંત્રાલય અનુસાર, લાઇબેરિયાના ધ્વજવાળા આ ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર પર હુમલા બાદ બ્લેક સીમાં કાચા તેલમાં આગ લાગી હતી. આગના કારણે રશિયાના રિસોર્ટ શહેર સોચીના કેટલાક વિસ્તારોમાં આકાશ કાળા ધુમાડાથી ઢંકાઈ ગયું હતું. અહેવાલો અનુસાર, Aframax Rio નામનું ટેન્કર સોચીના કિનારાથી આશરે 15 કિલોમીટર દૂર હતું. જહાજની લંબાઈ આશરે 247 મીટર હોવાનું ઉપલબ્ધ રેકોર્ડમાં જણાવાયું છે. આગ એટલી ભીષણ હતી કે શરૂઆતમાં બચાવ અને ફાયરફાઇટિંગ ટીમો જહાજની નજીક પહોંચી શકી નહોતી. રશિયાના પરિવહન મંત્રાલયે બાદમાં જણાવ્યું કે આગની તીવ્રતા ઘટ્યા પછી ઇમરજન્સી ટીમો પાસે તેને કાબૂમાં લેવા માટે પૂરતા સાધનો હતા.
6 ઓક્ટોબર: હોર્મુઝમાં 17 ભારતીયો સવાર જહાજ પર હુમલો
આ ઘટના પહેલાં 6 ઓક્ટોબરે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં પનામાના ધ્વજવાળા એક વેપારી જહાજ પર હુમલો થયો હતો. જહાજમાં કુલ 19 લોકો સવાર હતા, જેમાં 17 ભારતીય નાગરિકો હતા. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય અનુસાર, આ ઘટનામાં 11 ભારતીય ક્રૂ સભ્યો ઘાયલ થયા હતા. જોકે, કોઈ ભારતીય નાગરિકના મોતના સમાચાર નથી.
5 ઓક્ટોબર: બ્લેક સીમાં જહાજ ડૂબ્યું
5 ઓક્ટોબરે બ્લેક સીમાં રોમાનિયા નજીક એક અન્ય જહાજને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. તેમાં ત્રણ ભારતીય નાવિકો સહિત કુલ ક્રૂ સવાર હતા. હુમલા બાદ જહાજ ડૂબી ગયું હતું. ઘટનામાં બે વિદેશી નાગરિકોના મોત થયા હતા, જ્યારે ભારતીયો સહિત 11 ક્રૂ સભ્યોને સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા. યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કીએ દાવો કર્યો હતો કે આ જહાજ પર રશિયન ડ્રોનથી હુમલો થયો હતો.
હુમલાનું કારણ શું? જહાજ યુક્રેનની પ્રતિબંધિત યાદીમાં
ધ કીવ ઇન્ડિપેન્ડન્ટના અહેવાલ અનુસાર, હુમલાનો ભોગ બનેલું લાઇબેરિયન ધ્વજવાળું ટેન્કર યુક્રેનની પ્રતિબંધિત યાદીમાં સામેલ હતું. તેને રશિયાના કથિત ‘શેડો ફ્લીટ’નો હિસ્સો ગણાવવામાં આવતું હતું. ‘શેડો ફ્લીટ’માં એવા ટેન્કરો અને અન્ય જહાજોનો સમાવેશ થાય છે, જેનો ઉપયોગ રશિયા પર લાગેલા પશ્ચિમી પ્રતિબંધોની અસર ઘટાડવા માટે તેલ સહિતની નિકાસમાં કરવામાં આવે છે. યુક્રેને ફેબ્રુઆરીમાં આવા કેટલાક જહાજો પર પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા. યુક્રેનનો આરોપ છે કે આ નેટવર્ક રશિયાને ઊર્જામાંથી આવક જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.
બ્લેક સી બન્યું યુદ્ધનું મોટું મોરચું
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ વચ્ચે બ્લેક સી હવે મહત્વનું યુદ્ધ ક્ષેત્ર બની ગયું છે. આપેલા અહેવાલો અનુસાર, છેલ્લા લગભગ બે મહિનામાં બંને પક્ષો દ્વારા 300થી વધુ જહાજોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. આ જહાજોમાં અનાજ વહન કરતા જહાજો, ઓઇલ ટેન્કરો અને અન્ય માલવાહક જહાજોનો સમાવેશ થાય છે. સતત હુમલાઓને કારણે વૈશ્વિક ખાદ્ય સપ્લાય પર પણ અસર થવાની ચિંતા વધી રહી છે.
ઘઉં અને મકાઈના ભાવ પર પડી શકે છે અસર
રશિયા અને યુક્રેન વૈશ્વિક ઘઉંના વેપારમાં મહત્વનો હિસ્સો ધરાવે છે. બંને દેશોના અનાજનો મોટો જથ્થો બ્લેક સી માર્ગે અન્ય દેશોમાં પહોંચે છે. અહેવાલ મુજબ, રશિયન ઘઉં ખરીદનારા દેશોની સંખ્યા 43થી ઘટીને 16 થઈ છે, જ્યારે રશિયાથી અનાજ મોકલનારા બંદરોની સંખ્યા 47થી ઘટીને 10 રહી છે. રશિયાના સૌથી મોટા બંદર નોવોરોસિસ્કથી શિપમેન્ટ પણ 24.9 લાખ ટનથી ઘટીને 10.4 લાખ ટન થયું હોવાનું જણાવાયું છે. બંદરો અને જહાજો પર હુમલા વધતા દરિયાઈ વેપાર પ્રભાવિત થઈ રહ્યો છે. અનાજ ગોડાઉનમાં હોવા છતાં તેને ખરીદદાર દેશો સુધી પહોંચાડવામાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ રહી છે.
યુક્રેન રોડ-રેલ માર્ગે અનાજ મોકલી રહ્યું છે
બ્લેક સીના દરિયાઈ માર્ગ પર અસર પડતાં યુક્રેન રોડ અને રેલ નેટવર્ક દ્વારા અનાજની નિકાસ વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. જોકે, આ માર્ગોની ક્ષમતા બ્લેક સીના બંદરોની સરખામણીમાં ઘણી ઓછી છે. ડેન્યુબ નદીના માર્ગનો પણ ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, પરંતુ જળસ્તર અને પરિવહન ક્ષમતાની મર્યાદાઓને કારણે તે દરિયાઈ માર્ગની સંપૂર્ણ ભરપાઈ કરી શકતો નથી.
મકાઈના વૈશ્વિક સપ્લાય પર પણ જોખમ
બ્લેક સીમાં વધતા તણાવની અસર માત્ર ઘઉં પૂરતી સીમિત નથી. 2025-26માં યુક્રેને આશરે 2.3 કરોડ ટન મકાઈની નિકાસ કરી હતી, જે વૈશ્વિક મકાઈ નિકાસના આશરે 12 ટકા જેટલી હતી. જો બ્લેક સીમાં જહાજો અને બંદરો પર હુમલાની સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી યથાવત રહે છે, તો વૈશ્વિક બજારમાં ઘઉં અને મકાઈના પુરવઠા પર તેની અસર પડી શકે છે.








