India new visa rules 2026: કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે વિદેશી નાગરિકો માટે ભારતની મુસાફરી અને રોકાણને વધુ સરળ બનાવવાના ઉદ્દેશ્યથી દેશની વિઝા સિસ્ટમમાં મોટા પાયે સુધારા કર્યા છે. નવી વ્યવસ્થા મુજબ, વિઝાની મુખ્ય કેટેગરી 13થી ઘટાડીને માત્ર 9 અને સબ-કેટેગરી 49થી ઘટાડીને 23 કરી દેવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, વિઝા અરજી ફોર્મમાં ભરવામાં આવતા જટિલ કોલમ અને પ્રશ્નોમાં પણ 65થી 70 ટકા સુધીનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. આ તમામ સુધારાઓ ડિસેમ્બર 2026 સુધીમાં દેશભરમાં અમલી બની જશે, જેનાથી વિદેશી પ્રવાસીઓ, વિદ્યાર્થીઓ અને રોકાણકારોને અરજી કરવામાં મોટી રાહત મળશે. નોંધનીય છે કે હાલમાં ભારત 172 દેશોના નાગરિકોને ઈ-વિઝાની સુવિધા પૂરી પાડે છે.
ટૂરિસ્ટ વિઝા હવે 'વિઝિટર વિઝા' તરીકે ઓળખાશે
નવા નિયમો હેઠળ અગાઉ 'ટૂરિસ્ટ વિઝા' તરીકે ઓળખાતા વિઝાનું નામ બદલીને 'વિઝિટર વિઝા' કરવામાં આવ્યું છે, જેને બે પેટા વિભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે:
V-1 વિઝા: આ વિઝા 30 દિવસની મુદત માટે જારી થશે અને તેમાં ભારતમાં એકથી વધુ વખત આવવાની મંજૂરી પણ મળશે. તેના હેઠળ પ્રવાસન, નાની વ્યાવસાયિક મીટિંગ, તબીબી પરામર્શ, ટૂંકા ગાળાની સારવાર અને શોર્ટ-ટર્મ કોર્સ કરવા આવતા લોકોને મંજૂરી અપાશે.
V-2 વિઝા: આ વિઝા લાંબા ગાળા માટે ભારત આવવા-જવા ઈચ્છુક લોકો માટે હશે. તે 1, 5 અથવા 10 વર્ષ માટે જારી કરી શકાશે અને તેના હેઠળ પર્વતારોહણની પણ પરવાનગી રહેશે.
મેડિકલ વિઝામાં મોટો ફેરફાર
ભારતમાં વધતા 'મેડિકલ ટૂરિઝમ'ને ધ્યાનમાં રાખીને સામાન્ય તબીબી સારવાર અને પરંપરાગત આયુષ (AYUSH) પદ્ધતિથી સારવાર માટે અલગ-અલગ વિઝા કેટેગરી બનાવવામાં આવી છે. સામાન્ય હોસ્પિટલ સારવાર માટે M-1 વિઝા અને આયુર્વેદ, યોગ, યુનાની કે હોમિયોપેથી જેવી આયુષ સારવાર માટે M-3 વિઝા અપાશે. આ બંને વિઝા એક વર્ષ માટે મલ્ટિપલ એન્ટ્રી સાથે મળશે. તેવી જ રીતે, દર્દીની સાથે આવતા પરિવારજન કે એટેન્ડન્ટ માટે અનુક્રમે M-2 અને M-4 વિઝા આપવામાં આવશે, જેથી સારવાર દરમિયાન વારંવાર વિઝા રિન્યૂ કરાવવાની ઝંઝટ રહેશે નહીં.
વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટે સ્ટુડન્ટ વિઝાની બે નવી સીરીઝ
ભારતીય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં અભ્યાસ કરવા આવતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટે સ્ટુડન્ટ વિઝાને બે ભાગમાં વિભાજિત કરાયો છે. 'સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા' પોર્ટલ મારફતે પ્રવેશ મેળવનારા વિદ્યાર્થીઓને ઈ-સ્ટુડન્ટ વિઝા મળશે.
S-1 વિઝા: શાળાકીય શિક્ષણ, ગ્રેજ્યુએશન અને પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશનના નિયમિત અભ્યાસક્રમો માટે રહેશે.
S-2 વિઝા: PhD અને રિસર્ચ કરતા વિદ્યાર્થીઓને મળશે, જેમાં ઇન્ટર્નશિપ અને સ્ટુડન્ટ એક્સચેન્જ પ્રોગ્રામનો પણ સમાવેશ કરાયો છે.
ટેક્નિકલ નિષ્ણાતો અને ઉદ્યોગપતિઓ માટે B-1 અને B-2 વિઝા
વ્યાપાર અને રોકાણને વેગ આપવા માટે બિઝનેસ વિઝાને B-1 અને B-2 કેટેગરીમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે.
B-1 વિઝા: લાંબા ગાળાની વ્યાવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ, રોકાણ અને ભારતમાં નવો બિઝનેસ સ્થાપવા માટે જારી થશે.
B-2 વિઝા: ટૂંકા ગાળાના વ્યાવસાયિક કામકાજ, આંતરરાષ્ટ્રીય કોન્ફરન્સ, રમતગમત (સ્પોર્ટ્સ) અને ફિલ્મ શૂટિંગ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ માટે રહેશે. આ ઉપરાંત ભારતીય કંપનીઓમાં મશીનોના ઇન્સ્ટોલેશન, જાળવણી, ગુણવત્તા ચકાસણી અને સ્ટાફ ટ્રેનિંગ માટે આવતા વિદેશી ટેકનિકલ નિષ્ણાતોને પણ B-2 વિઝા આપવામાં આવશે.
વિશેષ અને વધારાની માહિતી
તબક્કાવાર સરળીકરણની પ્રક્રિયા: ભારત સરકારે વિઝા પ્રક્રિયાને આધુનિક બનાવવા માટે સતત પગલાં લીધાં છે. અગાઉ ઓક્ટોબર 2025માં વિઝાની મુખ્ય કેટેગરી 22થી ઘટાડીને 13 અને સબ-કેટેગરી 63થી ઘટાડીને 49 કરવામાં આવી હતી, જેને હવે વધુ સરળ બનાવીને 9 અને 23 સુધી સીમિત કરાઈ છે.
પ્રવાસન અને અર્થતંત્રને વેગ: અરજી ફોર્મમાં 70% ઓછી વિગતો ભરવાની હોવાથી વિદેશી નાગરિકોનો સમય બચશે અને પ્રક્રિયા ઝડપી બનશે. આ નિર્ણયથી ભારતમાં આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસન, મેડિકલ વેલ્યુ ટ્રાવેલ અને વિદેશી સીધા રોકાણમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાની અપેક્ષા છે.
