India Russia Ukraine conflict: રશિયા-યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધને લઈને ભારતે ફરી એકવાર પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે ભારતના મતે આ સંઘર્ષનો ઉકેલ યુદ્ધભૂમિ પર નહીં, પરંતુ વાતચીત અને રાજદ્વારી પ્રયાસોથી જ મળી શકે છે. ભારતે બંને દેશો સાથે સંપર્ક જાળવી રાખ્યો છે અને શાંતિ સ્થાપિત કરવા માટે રાજદ્વારી માર્ગને પ્રાથમિકતા આપી છે.
'આ યુદ્ધનો સમય નથી', ભારતનું સ્પષ્ટ વલણ
ભારતનું કહેવું છે કે હવે યુદ્ધને લંબાવવાનો નહીં પરંતુ તેનો અંત લાવવાનો સમય છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ અનેક પ્રસંગોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે યુદ્ધ કોઈ સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ આપી શકે નહીં. રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથેની મુલાકાત દરમિયાન પણ વડાપ્રધાને સંઘર્ષનો અંત લાવવા અને શાંતિ તરફ આગળ વધવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. ભારતના મતે બંને પક્ષો વચ્ચે સીધી વાતચીત અને રાજદ્વારી જ આગળ વધવાનો વ્યવહારુ માર્ગ છે. આ જ અભિગમ હેઠળ ભારત રશિયા અને યુક્રેન બંને સાથે સતત સંપર્કમાં છે.
રશિયા અને યુક્રેન બંને સાથે ભારતની વાતચીત
વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે ભારત બંને પક્ષો સાથે સંવાદ જાળવી રાખી રહ્યું છે. ભારતના આ પ્રયાસોની રશિયા અને યુક્રેન બંને તરફથી પ્રશંસા કરવામાં આવી હોવાનો પણ મંત્રાલયે ઉલ્લેખ કર્યો છે. વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ પુતિન તેમજ યુક્રેનના વિદેશ મંત્રી આંદ્રાઈ સિબિહા દ્વારા ભારતના પ્રયાસો અંગે કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓ પરથી પણ બંને પક્ષો સાથે ભારતના સંપર્કની સ્થિતિ સ્પષ્ટ થાય છે.
કાળા સમુદ્રમાં શિપિંગ સુરક્ષા મુદ્દે પણ પ્રયાસ
ભારત માત્ર યુદ્ધના અંત માટે રાજકીય સંવાદની વાત કરી રહ્યું નથી, પરંતુ સંઘર્ષને કારણે ઊભી થયેલી વ્યવહારિક સમસ્યાઓના ઉકેલ માટે પણ મદદરૂપ થવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, કાળા સમુદ્રમાં સુરક્ષિત નેવિગેશન, અનાજની નિકાસ અને ઊર્જા સંબંધિત સપ્લાય જેવા મુદ્દાઓ પર ભારત બંને પક્ષો સાથે વાતચીત કરી રહ્યું છે. યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ખાદ્ય અને ઊર્જા પુરવઠા પર અસર ન પડે તે માટે પણ આ મુદ્દાઓ મહત્વપૂર્ણ છે.
અનાજ અને ઊર્જા નિકાસને લઈને ચિંતા
રશિયા અને યુક્રેન બંને વૈશ્વિક અનાજ અને ઊર્જા પુરવઠા સાથે મહત્વપૂર્ણ રીતે જોડાયેલા છે. યુદ્ધના કારણે દરિયાઈ માર્ગો અને નિકાસ વ્યવસ્થામાં ઊભી થતી અડચણોનો સીધો પ્રભાવ અન્ય દેશો પર પણ પડી શકે છે. આથી ભારત કાળા સમુદ્રમાં સલામત શિપિંગ સુનિશ્ચિત કરવા તેમજ અનાજ અને ઊર્જાની નિકાસ સાથે જોડાયેલી ચિંતાઓને દૂર કરવામાં બંને પક્ષો સાથે સંવાદ કરી રહ્યું છે. ભારતનો પ્રયાસ યુદ્ધ સાથે જોડાયેલા વ્યાપક માનવતાવાદી અને આર્થિક પડકારોને ઘટાડવાનો પણ છે.
'યુદ્ધભૂમિ કોઈ ઉકેલ આપી શકે નહીં'
ભારતના વલણનો મુખ્ય સંદેશ એ છે કે સૈન્ય કાર્યવાહીથી લાંબા સમય સુધી ચાલતા સંઘર્ષનો કાયમી ઉકેલ મળી શકે નહીં. ભારતે શરૂઆતથી જ બંને પક્ષોને વાતચીત અને રાજદ્વારી દ્વારા મતભેદો ઉકેલવાની અપીલ કરી છે. વિદેશ મંત્રાલયે પણ ફરી સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત શાંતિ માટે બંને પક્ષો સાથે સંપર્ક જાળવી રાખશે. ભારતનું માનવું છે કે અનંત યુદ્ધને બદલે હવે સંઘર્ષનો અંત લાવવા માટે નક્કર રાજદ્વારી પગલાં લેવાનો સમય આવી ગયો છે.
ભારતનો સંતુલિત રાજદ્વારી અભિગમ
રશિયા સાથે ભારતના લાંબા સમયથી વ્યૂહાત્મક સંબંધો છે, જ્યારે યુક્રેન સહિત પશ્ચિમી દેશો સાથે પણ ભારતના મહત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી અને આર્થિક સંબંધો છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતે કોઈ એક પક્ષના સમર્થનમાં ઊભા રહેવાને બદલે બંને સાથે સંવાદ જાળવી રાખવાનો અભિગમ અપનાવ્યો છે. ભારતનું કહેવું છે કે સંઘર્ષનો અંત, સુરક્ષિત દરિયાઈ માર્ગો, અનાજ અને ઊર્જાની નિકાસ તથા વૈશ્વિક સ્થિરતા માટે વાતચીતનો માર્ગ જ સૌથી અસરકારક છે. હવે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના સંઘર્ષમાં આગામી રાજદ્વારી પગલાં શું રહેશે અને તેમાં ભારતની ભૂમિકા કેટલી મહત્વપૂર્ણ બનશે તેના પર આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની નજર રહેશે.








