ચીન સાથે સરહદે શું ચાલી રહ્યું છે? વિદેશ મંત્રાલયે સૈન્ય વાતચીત પર આપ્યો જવાબ

India China Border Tension October 2026: અરુણાચલ પ્રદેશમાં ભારત અને ચીનના સૈનિકો વચ્ચે અનેક સ્થળોએ સામસામેની સ્થિતિ સર્જાતી હોવાના અહેવાલો વચ્ચે વિદેશ મંત્રાલયે સરહદની સ્થિતિ અંગે નિવેદન આપ્યું છે. મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે જણાવ્યું કે ચીની સૈનિકો નિર્ધારિત પેટ્રોલિંગ પદ્ધતિથી અલગ વર્તે ત્યારે સરહદી વિસ્તારોની સ્થિતિ સમયાંતરે ડહોળાય છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે બંને દેશો વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) પર ગેરસમજ અને ખોટા અંદાજ ટાળવા માટે રાજદ્વારી તથા સૈન્ય સ્તરની વ્યવસ્થાઓ મારફતે વાતચીત ચાલુ રાખી રહ્યા છે. ITBPના વડા શત્રુજીત કપૂરના નિવેદનનો વીડિયો સત્તાવાર ચેનલ પરથી હટાવાયાના અહેવાલ બાદ આ મુદ્દે રાજકીય ચર્ચા પણ તેજ બની છે.

ચીની સૈનિકોની પેટ્રોલિંગ પદ્ધતિ અંગે વિદેશ મંત્રાલયે શું કહ્યું?
23 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ પત્રકારો સાથેની વાતચીત દરમિયાન વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે ભારત-ચીન સરહદની સ્થિતિ અંગે પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે ચીની સૈનિકો સ્થાપિત પેટ્રોલિંગ પદ્ધતિથી અલગ વર્તે ત્યારે સરહદી વિસ્તારોમાં સ્થિતિ સમયાંતરે બગડે છે. જયસ્વાલના જણાવ્યા અનુસાર, બંને દેશો બાકી રહેલા મુદ્દાઓ ઉકેલવા અને LAC પર ગેરસમજ તથા ખોટા અંદાજ ટાળવા માટે હાલની રાજદ્વારી અને સૈન્ય વ્યવસ્થાઓનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે સરહદનું વધુ સારું સંચાલન થઈ શકે તે માટે LAC અંગેની પરસ્પર સમજ સુધારવા બંને દેશો યોગ્ય વિસ્તારોમાં ચર્ચા કરવા સંમત થયા છે. સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ અને સ્થિરતા જાળવવી બંને દેશોના દ્વિપક્ષીય સંબંધોના સર્વાંગી વિકાસ માટે જરૂરી હોવાનું પણ તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું. ચોક્કસ સરહદી ઘટનાઓ અંગેના સવાલો પર પ્રવક્તાએ સંરક્ષણ મંત્રાલયનો સંપર્ક કરવા જણાવ્યું હતું.

ITBPના વડાના નિવેદનથી કેમ સર્જાઈ ચર્ચા?
ભારત-તિબેટ સરહદ પોલીસ (ITBP)ના મહાનિર્દેશક શત્રુજીત કપૂરે 22 ઓક્ટોબરે રાજસ્થાનના અલવરમાં યોજાયેલા એક કાર્યક્રમ દરમિયાન અરુણાચલ પ્રદેશની સરહદે ભારતીય અને ચીની સૈનિકો વચ્ચે ચાલી રહેલી સામસામેની સ્થિતિનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. અહેવાલો અનુસાર, તેમણે ITBPની ‘શૌર્ય’ કમાન્ડો ટુકડીની કામગીરીની પ્રશંસા કરતાં જણાવ્યું હતું કે અરુણાચલ પ્રદેશમાં અનેક સ્થળોએ સર્જાતી સામસામેની સ્થિતિમાં આ ટુકડીઓએ પોતાની ક્ષમતા દર્શાવી છે. આ કાર્યક્રમનો વીડિયો ITBPની સત્તાવાર YouTube ચેનલ પર મૂકવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ બાદમાં તેને હટાવી દેવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. જોકે, વીડિયો હટાવવાનું ચોક્કસ કારણ સત્તાવાર રીતે સ્પષ્ટ થયું નથી. આ ઘટનાને પગલે સરહદ પરની વાસ્તવિક સ્થિતિ અને તેની વિગતો જાહેર કરવાની સરકારની નીતિ અંગે સવાલો ઊભા થયા છે.

કોંગ્રેસે સરકાર પાસે સ્પષ્ટતા માગી
ITBPના વડાના નિવેદન બાદ કોંગ્રેસે કેન્દ્ર સરકાર પાસે સરહદની સ્થિતિ અંગે ખુલાસો માગ્યો છે. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પાસે અરુણાચલ પ્રદેશમાં ભારતીય અને ચીની સૈનિકો વચ્ચે સર્જાતી સામસામેની સ્થિતિ અંગે સ્પષ્ટતા કરવાની માગ કરી હતી. કોંગ્રેસના નેતાઓએ સરકાર પર સરહદની સ્થિતિ અંગે પૂરતી માહિતી જાહેર ન કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. તેમણે ITBPના વડાના નિવેદન અને ત્યારબાદ વીડિયો હટાવવાના અહેવાલોને લઈને પણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે. ખડગેએ જૂન 2020માં ગલવાન ખીણમાં થયેલી અથડામણ બાદ વડાપ્રધાનનાં નિવેદનો અંગે પણ ટીકા કરી હતી. આ રાજકીય આક્ષેપો કોંગ્રેસના પક્ષ દ્વારા કરવામાં આવ્યા છે; તેમને સ્વતંત્ર રીતે સાબિત થયેલા તથ્યો તરીકે ન જોવું જોઈએ. બીજી તરફ, વિદેશ મંત્રાલયે સરહદ પરની સમસ્યાઓ ઉકેલવા માટે ભારત અને ચીન વચ્ચે રાજદ્વારી તથા સૈન્ય સ્તરે વાતચીત ચાલુ હોવાનું જણાવ્યું છે.

ચીન સાથેની વેપાર ખાધનો મુદ્દો પણ ચર્ચામાં
કોંગ્રેસના નેતા જયરામ રમેશે ભારત અને ચીન વચ્ચે વધતી વેપાર ખાધનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો છે. ભારત સરકારના વાણિજ્ય સંબંધિત આંકડા મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં ચીન સાથે ભારતની વેપાર ખાધ આશરે 112.16 અબજ ડોલર થઈ હતી, જ્યારે 2024-25માં તે આશરે 99.21 અબજ ડોલર હતી. જયરામ રમેશે આ સ્થિતિને ભારતના લઘુ, નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSME) તેમજ આર્થિક સુરક્ષા માટે ચિંતાજનક ગણાવી હતી. તેમનો દાવો છે કે ચીન સાથેના વેપારમાં વધતું અસંતુલન ભારતીય ઉદ્યોગો માટે પડકાર ઊભો કરી શકે છે. આમ, ભારત-ચીન સંબંધોમાં સરહદની સુરક્ષા ઉપરાંત વેપારનું અસંતુલન પણ મહત્ત્વનો મુદ્દો બની રહ્યો છે.

ભારત-ચીન સરહદે હવે શું થશે?
હાલના સત્તાવાર નિવેદન મુજબ, બંને દેશો LAC પર ગેરસમજ અને ખોટા અંદાજ ટાળવા માટે રાજદ્વારી તથા સૈન્ય સ્તરે વાતચીત ચાલુ રાખી રહ્યા છે. જોકે, અરુણાચલ પ્રદેશમાં કયા ચોક્કસ વિસ્તારોમાં સામસામેની સ્થિતિ સર્જાઈ છે અને તેનો ઉકેલ કઈ રીતે લાવવામાં આવશે તે અંગે વિસ્તૃત સત્તાવાર વિગતો જાહેર કરવામાં આવી નથી. સરહદ પર શાંતિ જાળવવી, પેટ્રોલિંગ સંબંધિત મતભેદોનો ઉકેલ લાવવો અને બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસ વધારવો આગામી દિવસોમાં મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે. ITBPના નિવેદન બાદ ઊભા થયેલા સવાલો અંગે સરકાર વધુ વિગતો આપે છે કે નહીં તેના પર પણ નજર રહેશે.