India and Pakistan navies: મંગળવારે સાંજે ઉત્તર અરબી સમુદ્રમાં એક ગંભીર ઘટના બની. પાકિસ્તાની નૌકાદળનું એક જહાજ ભારતીય નૌકાદળના યુદ્ધ જહાજની નજીક પહોંચ્યું. ભારતીય જહાજ નિયમિત દેખરેખ મિશન પર હતું. પાકિસ્તાની જહાજ ખૂબ જ ઝડપથી અને બિનવ્યાવસાયિક અને અસુરક્ષિત રીતે ચાલ્યું, જેના પરિણામે બે જહાજો વચ્ચે ટક્કર થઈ. કોઈ મોટું નુકસાન કે ઈજા થઈ નથી. આ ઘટના આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાં બની હતી. ભારતે આ ઘટનાને ખૂબ જ ગંભીરતાથી લીધી. બીજા દિવસે, 16 સપ્ટેમ્બરના રોજ, નવી દિલ્હીમાં પાકિસ્તાન હાઈ કમિશનના ચાર્જ ડી'અફેર્સને વિદેશ મંત્રાલયમાં બોલાવવામાં આવ્યા હતા. તેમણે પાકિસ્તાની નૌકાદળ એકમોના અસ્વીકાર્ય અને અવ્યાવસાયિક વર્તન સામે સખત વિરોધ નોંધાવ્યો, જે ભારત કહે છે કે તે બંને દેશો વચ્ચે એપ્રિલ 1991 ના કરારનું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન છે.
1991ના કરારનું ઉલ્લંઘન
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે 1991માં લશ્કરી કવાયતો, દાવપેચ અને સૈનિકોની ગતિવિધિઓની આગોતરી સૂચનાના આદાનપ્રદાન અંગેના કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ કરારની કલમ 10 સાવધાની રાખવા અને નિયમોનું પાલન કરવાની હાકલ કરે છે. ભારતે પાકિસ્તાની જહાજના વર્તનને આ કલમનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું હતું. વિદેશ મંત્રાલયે પાકિસ્તાનના ચાર્જ ડી'અફેર્સને આ સંદેશ સંબંધિત અધિકારીઓ સુધી પહોંચાડવાની સલાહ આપી હતી. બધા લશ્કરી એકમોએ સાવધાની રાખવી જોઈએ અને બંને પક્ષો દ્વારા થયેલા કરારોનું સન્માન કરવું જોઈએ. આનાથી ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓનું પુનરાવર્તન થતું અટકાવી શકાશે. ભારતનો વિરોધ ફક્ત દિલ્હી પૂરતો મર્યાદિત નહોતો. ઇસ્લામાબાદમાં ભારતના ચાર્જ ડી'અફેર્સને પણ પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલય સમક્ષ આવો જ વિરોધ નોંધાવવા સૂચના આપવામાં આવી છે. આ પગલું દ્વિપક્ષીય રીતે આ મુદ્દો ઉઠાવવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.
ઘટનાનું મહત્વ અને આગળનો પડકાર
દરિયામાં નૌકાદળના જહાજો વચ્ચેની અથડામણ એક નાની ઘટના લાગે છે, પરંતુ તે લશ્કરી શિસ્ત અને કરારોના પાલન અંગે નોંધપાત્ર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાં આ ઘટના બની હોવા છતાં, ભારતે તેને અવગણ્યું નથી. વિરોધ નોંધાવવાનો હેતુ ભવિષ્યમાં આવી બેદરકારી અટકાવવાનો છે. બંને દેશો ઘણા કરારોથી બંધાયેલા છે જે અચાનક વધતી જતી પરિસ્થિતિને અટકાવે છે. આ કરારોના ઉલ્લંઘનને કારણે ઘણીવાર તાત્કાલિક રાજદ્વારી પ્રતિક્રિયા મળે છે. ભારત તરફથી સ્પષ્ટ સંદેશ એ છે કે લશ્કરી એકમોએ નિયમોનું કડક પાલન કરવું જોઈએ. પાકિસ્તાન તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર જાહેર પ્રતિભાવ આવ્યો નથી. આવા મુદ્દાઓ સામાન્ય રીતે શાંતિથી ઉકેલાય છે, પરંતુ તેમને રેકોર્ડ કરવા એ બંને પક્ષો માટે રેકોર્ડ જાળવવાનો એક માર્ગ છે. એકંદરે, આ ઘટના ભારત-પાકિસ્તાન સંબંધોમાં દરિયાઈ વિસ્તારોમાં સાવધાની રાખવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે.
