Strait of Hormuz Missile Attack: મધ્ય પૂર્વના ખાડી વિસ્તારમાં સ્થિતિ વધુ વણસી રહી છે. શુક્રવારે હોર્મુઝ જળસંધિ (Strait of Hormuz)માંથી પસાર થઈ રહેલા એક ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર પર અચાનક મિસાઇલ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. આ જહાજ પર પાંચ ભારતીય નાવિકો સવાર હતા. ઓમાન સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે શનિવારે સત્તાવાર રીતે માહિતી આપતાં જણાવ્યું હતું કે આ તમામ પાંચેય ભારતીય નાવિકોને સુરક્ષિત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા છે. મિસાઇલ હુમલાનો ભોગ બનેલું આ જહાજ કુવૈતના ધ્વજવાળું 'એમટી કાજિમાહ III' (MT Kazimah III) હતું, જે ક્રૂડ ઓઇલનો જથ્થો ભરીને આફ્રિકા તરફ જઈ રહ્યું હતું. જોકે, આ હુમલો ક્યા જૂથ કે દેશ દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે તે અંગે હજુ સુધી કોઈ સ્પષ્ટતા થઈ નથી.
ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં 11 ભારતીય નાવિકોએ જીવ ગુમાવ્યા
દરિયાઈ માર્ગે ચાલતા આ સંઘર્ષમાં ભારતીય નાવિકો સતત ભોગ બની રહ્યા છે. ચાલુ વર્ષના ફેબ્રુઆરી મહિનાથી અત્યાર સુધીમાં હોર્મુઝ જળસંધિમાં થયેલા વિવિધ સૈન્ય હુમલાઓમાં 100થી વધુ ભારતીય નાવિકો પ્રભાવિત થયા છે. દુઃખદ વાત એ છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન થયેલા હુમલાઓમાં 11 ભારતીય નાવિકો પોતાના જીવ ગુમાવી ચૂક્યા છે. શુક્રવારનો હુમલો ભારતીય નાવિકો માટે વધુ એક મોટો ખતરો સાબિત થયો હતો, પરંતુ સદનસીબે સમયસર બચાવ કામગીરી થતાં મોટી દુર્ઘટના ટળી ગઈ હતી.

ખાડીના પાણીમાં 4,500થી વધુ ભારતીયો સક્રિય
વિદેશ મંત્રાલય (MEA)ના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે ખાડી ક્ષેત્રમાં ચાલી રહેલા વ્યાવસાયિક અને માલવાહક જહાજો પર હાલમાં 4,500થી વધુ ભારતીય નાવિકો પોતાની ફરજ બજાવી રહ્યા છે. વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં ફારસની ખાડીમાં ભારતના ધ્વજવાળા 6 વ્યાવસાયિક જહાજો અને ભારત માટે સામાન લઈને આવી રહેલા 6 વિદેશી ધ્વજવાળા જહાજો સક્રિય છે, જેના પર આશરે 163 ભારતીય નાવિકો હાજર છે. ભારતનું શિપિંગ મંત્રાલય તેમજ સ્થાનિક ભારતીય દૂતાવાસો આ તમામ જહાજોની ગતિવિધિઓ પર ચોવીસે કલાક નજર રાખી રહ્યા છે.
નાવિકોની સુરક્ષા પર જયશંકર આક્રમક
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA)ની 81મી બેઠકમાં આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં થઈ રહેલા હુમલાઓ અંગે ભારે અસંતોષ અને ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે દરિયામાં ઊભા થઈ રહેલા નવા ખતરાઓ જમીન પરના સંકટોને વધુ ભયાનક બનાવી રહ્યા છે. સામાન્ય નાવિકોના જીવ જોખમમાં મૂકવા સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય છે. ભારતે વિશ્વ સમક્ષ ખાડી ક્ષેત્રમાં તુરંત તણાવ ઘટાડવા અને સંયમ જાળવવા અપીલ કરી છે, જેથી વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અવરોધાય નહીં.

ટ્રમ્પે ઇરાનનો શાંતિ પ્રસ્તાવ ફગાવ્યો
બીજી તરફ, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઇરાન તરફથી યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ ખોલવાના પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે ઇરાન આર્થિક રીતે નબળું પડી રહ્યું હોવાથી સમજૂતી ઈચ્છે છે. અમેરિકાએ હોર્મુઝના દરિયાઈ માર્ગ પર અત્યાર સુધીની સૌથી કડક સૈન્ય નાકાબંધી કરી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, 28 ફેબ્રુઆરીથી અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઇરાનના પરમાણુ મથકો વિરુદ્ધ સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી, જેના જવાબમાં ઇરાન પણ ખાડી ક્ષેત્રમાં આવેલા અમેરિકી લશ્કરી મથકો અને જહાજોને નિશાન બનાવી રહ્યું છે.
વધારાની માહિતી
હોર્મુઝ જળસંધિ (Strait of Hormuz) એ પર્શિયન ગલ્ફ અને ઓમાનના અખાતને જોડતો અત્યંત સાંકડો પરંતુ વ્યૂહાત્મક રીતે વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે
વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો મુખ્ય માર્ગ: વિશ્વના કુલ તેલ વપરાશનો લગભગ 20% થી 25% હિસ્સો આ સાંકડી જળસંધિમાંથી પસાર થાય છે. સાઉદી અરેબિયા, ઇરાક, યુએઇ, કુવૈત અને ઇરાન જેવા અગ્રણી ઓઇલ ઉત્પાદક દેશો પોતાના તેલની નિકાસ માટે આ માર્ગ પર નિર્ભર છે.
ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા: ભારત પોતાની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતનો 80% કરતાં વધુ હિસ્સો આયાત કરે છે, જેમાંનો મોટો ભાગ આ દરિયાઈ માર્ગથી આવે છે. આ વિસ્તારમાં સૈન્ય તણાવ કે જહાજો પર હુમલાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના ભાવ વધવાની અને પુરવઠો ખોરવાવાની ભીતિ રહે છે.








