Poland Political Crisis:યુરોપિયન દેશ પોલેન્ડમાં મોડી રાત્રે અચાનક રાજકીય પરિસ્થિતિ વણસતાં હાઈવોલ્ટેજ ડ્રામા સર્જાયો હતો. દેશની બંધારણીય અદાલત (Constitutional Tribunal) પર નિયંત્રણ મેળવવા અંગે વડાપ્રધાન ડોનાલ્ડ ટસ્કની યુરોપ-સમર્થક સરકાર અને વિપક્ષી રાષ્ટ્રપતિ કારોલ નાવરોકી વચ્ચે ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. બંધારણીય ટ્રિબ્યુનલના પ્રમુખ બોગદાન સ્વીવેચકોવ્સ્કીને તાત્કાલિક અસરથી સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા બાદ આ વિવાદ વકર્યો છે. રાજકીય તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચતાં સેનેગલના પ્રવાસે જઈ રહેલા રાષ્ટ્રપતિ કારોલ નાવરોકીએ પોતાના વિમાનને અધવચ્ચેથી જ પાછું વાળવાનો નિર્ણય લીધો હતો.
શેરીઓમાં પ્રદર્શન અને હુલ્લડ વિરોધી પોલીસનો દંડૂકો
અદાલતના મુખ્ય ન્યાયાધીશના સસ્પેન્શનના સમાચાર ફેલાતાં જ વિપક્ષી લો એન્ડ જસ્ટિસ (PiS) પક્ષના સમર્થકો અને આમ નાગરિકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. બંધારણીય ટ્રિબ્યુનલની ઇમારત બહાર વિરોધ પ્રદર્શન ઉગ્ર બનતાં કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓએ કોર્ટની ભીંત કુદીને અંદર ઘૂસવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો અને પોલીસ પર પથ્થરમારો પણ કર્યો હતો. પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે Riot Police (હુલ્લડ વિરોધી દળો) તહેનાત કરવામાં આવી હતી. પોલીસે ઘર્ષણ દરમિયાન 3 કિલકિલાટ કરતા વિરોધકર્તાઓની અટકાયત કરી હતી.
'દેશમાં રાષ્ટ્રપતિની હાજરી જરૂરી': કારોલ નાવરોકીનો યુ-ટર્ન
રાષ્ટ્રપતિ કારોલ નાવરોકી સેનેગલના ડાકારમાં આયોજિત સમર યુથ ઓલિમ્પિક ગેમ્સ સંબંધિત સત્તાવાર પ્રવાસે જઈ રહ્યા હતા. પરંતુ વોર્સોમાં બગડેલી સ્થિતિના સમાચાર મળતાં જ તેમણે ફ્લાઇટ કેન્સલ કરી પાછા ફરવાની જાહેરાત કરી હતી. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોસ્ટ કરતાં તેમણે લખ્યું હતું કે, "આવા નાજુક સમયે દેશના રાષ્ટ્રપતિ પોલેન્ડમાં જ હાજર હોય તે અનિવાર્ય છે. હું મારી સેનેગલની યાત્રા અટકાવીને તરત જ વોર્સો પરત ફરી રહ્યો છું." રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલયના સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, એરપોર્ટ પર ઉતર્યા બાદ રાષ્ટ્રપતિ સીધા બંધારણીય ટ્રિબ્યુનલની મુલાકાતે પહોંચ્યા હતા.
2015થી 2023 વચ્ચેના ન્યાયિક સુધારા વિવાદનું મુખ્ય કારણ
આ રાજકીય સંઘર્ષના મૂળિયા વર્ષ 2015થી 2023 દરમિયાન શાસન કરનાર રાષ્ટ્રવાદી PiS પક્ષની સરકારના નિર્ણયોમાં છે. તે સમયે કરવામાં આવેલા કાનૂની સુધારાઓ અંગે યુરોપિયન યુનિયન અને વિપક્ષોએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે શાસક પક્ષે ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા છીનવીને તેને પોતાના વશમાં કરી લીધું હતું. વર્ષ 2023માં ડોનાલ્ડ ટસ્કે સત્તા સંભાળ્યા બાદ ન્યાયિક વ્યવસ્થાની નિષ્પક્ષતા પુનઃસ્થાપિત કરવાનો સંકલ્પ લીધો હતો. જોકે, વિપક્ષ સમર્થિત રાષ્ટ્રપતિ નાવરોકીએ પોતાના વીટો (Veto) પાવરનો ઉપયોગ કરીને સરકારના કેટલાક વિધેયકો અટકાવી દીધા છે, જેના કારણે બંને પક્ષો સામસામે આવી ગયા છે.
બળવાનો આરોપ અને આગામી ચૂંટણીનો ગરમાવો
સ્વીવેચકોવ્સ્કીના સસ્પેન્શનને વિપક્ષી નેતાઓ અને ટ્રિબ્યુનલે દેશની બંધારણીય વ્યવસ્થા પર 'બળવો' (Coup) ગણાવ્યો છે. સામે પક્ષે વડાપ્રધાન ડોનાલ્ડ ટસ્કે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કાયદાનું શાસન પુનઃસ્થાપિત કરવું એ તેમની સરકારની પ્રાથમિક ફરજ છે. ન્યાયિક સ્વતંત્રતા પર ઊભા થયેલા કાનૂની અને બંધારણીય પ્રશ્નોએ આગામી સંસદીય ચૂંટણીઓ પહેલા પોલેન્ડના રાજકારણમાં ભારે ગરમાવો લાવી દીધો છે.
