Cyclone Arnab Name Origin: બંગાળની ખાડીમાં સર્જાયેલું ચક્રવાત 'અર્નબ' હવે ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યું છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)ની આગાહી મુજબ, આ ચક્રવાત 28 ઓક્ટોબરની આસપાસ આંધ્રપ્રદેશના દરિયાકાંઠા તરફ આગળ વધી શકે છે. તેના પગલે ભારે વરસાદ, તેજ પવન અને સંભવિત પૂરનું જોખમ ઊભું થયું છે. દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં સાવચેતીના પગલાં લેવામાં આવી રહ્યાં છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ વાવાઝોડાનું નામ 'અર્નબ' કોણે રાખ્યું અને આ શબ્દનો અર્થ શું થાય છે? તેની પાછળ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નક્કી કરવામાં આવેલી એક ચોક્કસ પ્રક્રિયા છે.
વાવાઝોડાનું નામ 'અર્નબ' કોણે રાખ્યું?
ચક્રવાત 'અર્નબ' નામ બાંગ્લાદેશ દ્વારા સૂચવવામાં આવ્યું છે. આ નામ વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO) અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના એશિયા-પેસિફિક આર્થિક અને સામાજિક આયોગ (UNESCAP) સાથે સંકળાયેલી ટ્રોપિકલ સાયક્લોન નામકરણ પદ્ધતિની અધિકૃત યાદીમાં સામેલ છે. ઉત્તરી હિંદ મહાસાગર વિસ્તારમાં ચક્રવાતનાં નામ નક્કી કરવા માટે 13 દેશોનો સમાવેશ કરતી પ્રાદેશિક પેનલ કાર્યરત છે. આ દેશોમાં ભારત, બાંગ્લાદેશ, ઈરાન, માલદીવ, મ્યાનમાર, ઓમાન, પાકિસ્તાન, કતાર, સાઉદી અરેબિયા, શ્રીલંકા, થાઈલેન્ડ, સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને યમનનો સમાવેશ થાય છે. દરેક દેશે 13 નામ સૂચવ્યાં હતાં, જેના આધારે કુલ 169 નામોની યાદી તૈયાર કરવામાં આવી હતી. આ યાદીમાંથી નામો નિર્ધારિત ક્રમ પ્રમાણે પસંદ કરવામાં આવે છે. બંગાળની ખાડી અને અરબી સમુદ્રમાં સર્જાતાં ચક્રવાતોને પણ આ જ વ્યવસ્થા હેઠળ નામ આપવામાં આવે છે.
'અર્નબ' શબ્દનો અર્થ શું થાય છે?
'અર્નબ' શબ્દનો સંબંધ બંગાળી ભાષામાં સમુદ્ર અથવા મહાસાગરના અર્થ સાથે જોડવામાં આવે છે. એટલે દરિયામાં સર્જાયેલા ચક્રવાત માટે આ નામનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. હવામાન વિભાગની અધિકૃત યાદીમાં આ નામ સૂચવનાર દેશ તરીકે બાંગ્લાદેશનો ઉલ્લેખ છે. જોકે, નામકરણની યાદી મુખ્યત્વે નામ અને તેના ઉચ્ચારની વિગતો આપે છે; શબ્દના અર્થ અંગેની માહિતી ભાષાકીય અર્થઘટન પર આધારિત છે.
વાવાઝોડાને નામ આપવાની જરૂર શા માટે પડે છે?
ચક્રવાતને નામ આપવાનો મુખ્ય હેતુ હવામાન અંગેની માહિતી અને ચેતવણીઓ લોકો સુધી સરળતાથી પહોંચાડવાનો છે. નામ હોવાથી હવામાન વિભાગ, સરકારી તંત્ર, મીડિયા અને સામાન્ય નાગરિકો ચોક્કસ વાવાઝોડાને સરળતાથી ઓળખી શકે છે. જ્યારે એક જ વિસ્તારમાં એકથી વધુ હવામાન પ્રણાલીઓ સક્રિય હોય, ત્યારે નામકરણથી ગૂંચવણ ઓછી થાય છે. ચક્રવાતનું નામ યાદ રાખવું પણ સરળ હોવાથી ચેતવણીઓ અને સલામતી સંબંધિત સૂચનાઓ લોકો સુધી અસરકારક રીતે પહોંચાડી શકાય છે. આથી આપત્તિના સમયે સમયસર સાવચેતીનાં પગલાં લેવામાં મદદ મળે છે.
ચક્રવાતનાં નામ વ્યક્તિઓ પરથી જ રાખવામાં આવે છે?
ચક્રવાતનાં નામકરણ માટે અગાઉથી નક્કી કરેલી યાદીનો ઉપયોગ થાય છે. નામ પસંદ કરતી વખતે તે ટૂંકું, સરળતાથી ઉચ્ચારી શકાય એવું, યાદ રાખવામાં સરળ અને વિવિધ ભાષાઓમાં યોગ્ય અર્થ ધરાવતું હોવું જોઈએ. નામકરણનો હેતુ કોઈ વ્યક્તિનું સન્માન કરવો કે કોઈ વ્યક્તિના નામ પરથી વાવાઝોડું ઓળખાવવાનો નથી; તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સંદેશાવ્યવહાર અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપનને સરળ બનાવવાનો છે.
આંધ્રપ્રદેશ અને ઓડિશાના દરિયાકાંઠે સાવચેતી જરૂરી
ચક્રવાત 'અર્નબ'ને ધ્યાનમાં રાખીને આંધ્રપ્રદેશ અને ઓડિશાના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં હવામાન અંગેની સત્તાવાર ચેતવણીઓ પર નજર રાખવી જરૂરી છે. ભારે વરસાદ અને તેજ પવનની આગાહી વચ્ચે માછીમારોએ દરિયામાં જવા અંગેની સૂચનાઓનું પાલન કરવું જોઈએ. સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા સલામત સ્થળે ખસેડવા અથવા અન્ય સાવચેતીનાં પગલાં લેવાની સૂચના આપવામાં આવે તો તેનું પાલન કરવું જોઈએ. ચક્રવાતની દિશા, તીવ્રતા અને દરિયાકાંઠે પહોંચવાના સમયમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. તેથી તાજી માહિતી માટે ભારતીય હવામાન વિભાગના સત્તાવાર બુલેટિનને પ્રાથમિકતા આપવી જરૂરી છે.
