INDIA bloc mock impeachment: મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ વિપક્ષી ગઠબંધન 'ઇન્ડિયા' બ્લોક દ્વારા આયોજિત 'પબ્લિક ઇમ્પીચમેન્ટ' (જનતા મહાભિયોગ) કાર્યક્રમ હવે આજે નહીં, પરંતુ આવતીકાલે યોજાશે. વિપક્ષી પક્ષો દ્વારા આ સાંકેતિક વિરોધ કાર્યક્રમને અનિવાર્ય કારણોસર એક દિવસ માટે પાછળ ઠેલવામાં આવ્યો છે. આ અગાઉ નિર્ધારિત કાર્યક્રમ મુજબ તે આજે યોજાવાનો હતો પરંતુ, હવે તે આવતીકાલે બપોરે 3.30 વાગ્યે શરૂ થશે. દેશમાં કથિત 'વોટ ચોરી' અને મતદાર યાદીમાં ગેરરીતિઓના ગંભીર આરોપો સામે વિપક્ષના આ સાંકેતિક વિરોધ પ્રદર્શનનું આયોજન કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેના નવી દિલ્હી સ્થિત સત્તાવાર નિવાસસ્થાને કરવામાં આવશે. વિપક્ષી ગઠબંધને આ સમગ્ર આયોજનને 'જ્ઞાનેશ કુમારનું પબ્લિક ઇમ્પીચમેન્ટ' નામ આપ્યું છે, જેમાં INDIA બ્લોકના તમામ ઘટક પક્ષોના સાંસદો અને ટોચના નેતાઓ હાજરી આપશે.
પૂર્વ લોકસભા સ્પીકર મીરા કુમાર કરશે અધ્યક્ષતા
આ મોક ઇમ્પીચમેન્ટ સત્રની અધ્યક્ષતા લોકસભાના પૂર્વ સ્પીકર મીરા કુમાર દ્વારા કરવામાં આવશે. નિર્ધારિત કાર્યસૂચિ અનુસાર કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ સાંકેતિક મહાભિયોગનો સત્તાવાર પ્રસ્તાવ રજૂ કરશે. આ પ્રસ્તાવ રજૂ થયા બાદ લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી સમગ્ર સભા સમક્ષ પોતાનું વક્તવ્ય આપશે અને ચૂંટણી પંચની ભૂમિકા સામે પ્રશ્નો ઉઠાવશે. ત્યારબાદ સત્રના અંતે આ પ્રસ્તાવને સર્વાનુમતે પસાર કરવામાં આવશે. વિપક્ષી ગઠબંધનના પ્રત્યેક ઘટક પક્ષમાંથી એક-એક પ્રતિનિધિ નેતાને આ મુદ્દે બોલવાની અને પોતાના મંતવ્યો રજૂ કરવાની તક આપવામાં આવશે.
ખડગેના નિવાસસ્થાને યોજાઈ હતી મહાગઠબંધનની બેઠક
આ કાર્યક્રમની પૂર્વતૈયારીઓ અને તેની આચારસંહિતા તેમજ માળખાને આખરી ઓપ આપવા માટે ગુરુવારે સાંજે મલ્લિકાર્જુન ખડગેના નિવાસસ્થાને વિપક્ષી પક્ષોના મુખ્ય નેતાઓની એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક મળી હતી. આ ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકમાં કોંગ્રેસ નેતા પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા, મહાસચિવ જયરામ રમેશ, સંગઠન મહાસચિવ કે.સી. વેણુગોપાલ, પૂર્વ સ્પીકર મીરા કુમાર, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC)ના વરિષ્ઠ નેતા ડેરેક ઓબ્રાયન, સમાજવાદી પાર્ટી (SP)ના હરેન્દ્ર મલિક, ઝારખંડ મુક્તિ મોરચા (JMM)ના મહુઆ માજી અને સીપીઆઈ (એમ)ના સાંસદ જોન બ્રિટાસ સહિત અનેક વરિષ્ઠ નેતાઓએ ઉપસ્થિત રહીને રણનીતિ ઘડી હતી.
મતદાર યાદીના SIR મુદ્દે ચૂંટણી પંચ સામે ગંભીર સવાલો
કોંગ્રેસ અને ઇન્ડિયા બ્લોકના તમામ ઘટક પક્ષો મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) એટલે કે વિશેષ સઘન સુધારણા કાર્યક્રમને લઈને ચૂંટણી પંચની કાર્યપદ્ધતિ સામે સતત આકરા સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે. વિપક્ષી પક્ષોએ સામૂહિક રીતે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ પણ કરી છે. વિપક્ષનો આરોપ છે કે, મતદાર યાદીમાં ફેરફાર અને સુધારાના નામે લાખો વાસ્તવિક મતદારોના નામ જાણીજોઈને રદ કરવામાં આવ્યા છે અને બૂથ સ્તરે ગેરરીતિઓ આચરવામાં આવી છે. કોંગ્રેસ મહાસચિવ જયરામ રમેશે આરોપ લગાવ્યો હતો કે, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરે બંધારણના મૂળ મૂલ્યોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે અને સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ પણ ગેરમાર્ગે દોરતી હકીકતો રજૂ કરવામાં આવી છે. આ અગાઉ કોંગ્રેસે દાવો કર્યો હતો કે જાહેર સ્થળે 'પબ્લિક ઇમ્પીચમેન્ટ' યોજવા માટે વહીવટીતંત્ર તરફથી પરવાનગી નકારી કાઢવામાં આવી હતી, જેથી લોકતાંત્રિક અવાજ દબાવવાનો પ્રયાસ થયો હોવાનો આક્ષેપ કરીને વિપક્ષે હવે આ કાર્યક્રમ ખડગેના નિવાસસ્થાને યોજવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
વિશેષ અને વધારાની માહિતી
બંધારણીય મહાભિયોગની પ્રક્રિયા: ભારતીય બંધારણની કલમ 324(5) અનુસાર, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) ને તેમના હોદ્દા પરથી માત્ર સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશની જેમ જ સંસદના બંને ગૃહો (લોકસભા અને રાજ્યસભા) માં વિશેષ બહુમતી (બે તૃતીયાંશ સભ્યોના સમર્થન) દ્વારા જ હટાવી શકાય છે. વિપક્ષ દ્વારા યોજાઈ રહેલું આ 'પબ્લિક ઇમ્પીચમેન્ટ' એક પ્રતિકાત્મક અને રાજકીય વિરોધ પ્રદર્શન છે, જેનો હેતુ ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતાનો મુદ્દો જનતા સમક્ષ લઈ જવાનો છે.
જ્ઞાનેશ કુમારની પૃષ્ઠભૂમિ: 1988ની બેચના કેરળ કેડરના IAS અધિકારી જ્ઞાનેશ કુમાર કેન્દ્રીય સહકારિતા મંત્રાલય અને સંસદીય બાબતોના મંત્રાલયમાં સચિવ તરીકે સેવાઓ આપી ચૂક્યા છે. તેમની મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર તરીકેની નિમણૂક બાદથી જ વિપક્ષ ચૂંટણી પંચની સ્વાયત્તતા અંગે સતત સવાલો ઉઠાવતો રહ્યો છે.
