મીરા કુમાર ફરી બનશે લોકસભાના સ્પીકર! જ્ઞાનેશ કુમાર સામે વિપક્ષનું 'મોક મહાભિયોગ', ખડગે રજૂ કરશે પ્રસ્તાવ

CEC Gyanesh Kumar mock impeachment: મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર સામે વિરોધ નોંધાવવા માટે કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળના ઈન્ડિયા બ્લોકે પ્રતીકાત્મક 'મોક મહાભિયોગ'નું આયોજન કર્યું છે. આ કાર્યક્રમમાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે પ્રસ્તાવ રજૂ કરશે, જ્યારે લોકસભાનાં ભૂતપૂર્વ સ્પીકર મીરા કુમાર મોક સંસદ સત્રની અધ્યક્ષતા કરશે. ચૂંટણી પંચની મતદાર યાદી સુધારણા પ્રક્રિયા (SIR) અને કથિત 'વોટ ચોરી'ના મુદ્દે વિપક્ષ લાંબા સમયથી સવાલો ઉઠાવી રહ્યો છે. જોકે, આ પ્રતીકાત્મક કાર્યક્રમ કોઈ સત્તાવાર મહાભિયોગ કાર્યવાહી નથી અને તેના દ્વારા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને પદ પરથી દૂર કરી શકાતા નથી.

ક્યાં અને કેવી રીતે યોજાશે મોક મહાભિયોગ?
પ્રારંભિક આયોજન મુજબ, આ કાર્યક્રમ દિલ્હીની અશોકા હોટેલમાં યોજાવાનો હતો. જોકે, ત્યાં પરવાનગી ન મળતાં વિપક્ષે રામલીલા મેદાનમાં કાર્યક્રમ યોજવાનો પ્રયાસ કર્યો હોવાનો દાવો કર્યો હતો. ત્યાં પણ પરવાનગી ન મળ્યાના કોંગ્રેસના આક્ષેપ બાદ હવે ખડગેના નિવાસસ્થાન, 10 રાજાજી માર્ગ પર કાર્યક્રમ યોજવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ કાર્યક્રમમાં સંસદ જેવી પ્રતીકાત્મક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. મલ્લિકાર્જુન ખડગે જ્ઞાનેશ કુમાર સામે પ્રસ્તાવ રજૂ કરશે, જ્યારે મીરા કુમાર અધ્યક્ષની ભૂમિકા ભજવશે. કાર્યક્રમ બપોરે 3:30 વાગ્યે શરૂ થવાનો હોવાનું જણાવાયું છે.

વિપક્ષના સાંસદો અને કાયદાકીય નિષ્ણાતો લેશે ભાગ
કોંગ્રેસના નેતાઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ કાર્યક્રમમાં વિપક્ષી સાંસદો ઉપરાંત કાયદાકીય નિષ્ણાતો, વકીલો, ન્યાયશાસ્ત્રીઓ અને SIR પ્રક્રિયાથી પ્રભાવિત હોવાનો દાવો કરતા નાગરિકો ભાગ લેશે. કોંગ્રેસના મહાસચિવ કે.સી. વેણુગોપાલ અને પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા સહિતના વરિષ્ઠ નેતાઓ કાર્યક્રમની તૈયારીઓમાં જોડાયેલા હોવાનું જણાવાયું છે. વિપક્ષ આ પ્રતીકાત્મક કાર્યવાહી દ્વારા ચૂંટણી પંચ સામેના પોતાના આક્ષેપોને રાજકીય રીતે વધુ મજબૂત બનાવવા માગે છે.

જ્ઞાનેશ કુમાર સામે વિપક્ષના ગંભીર આક્ષેપો
ચૂંટણી પંચની સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયાને લઈને વિપક્ષ અને ચૂંટણી પંચ વચ્ચે વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. ઈન્ડિયા બ્લોકના પક્ષોનો આક્ષેપ છે કે મતદાર યાદીઓમાં નામો ઉમેરવા, દૂર કરવા અને વિગતોની ચકાસણીની પ્રક્રિયા અંગે સંતોષકારક સ્પષ્ટતા આપવામાં આવી નથી. વિપક્ષે આ મુદ્દાને 'વોટ ચોરી'ના આરોપો સાથે જોડ્યો છે અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને પદ પરથી દૂર કરવાની માગણી કરી છે. કોંગ્રેસના મહાસચિવ કે.સી. વેણુગોપાલે આક્રમક વલણ અપનાવતાં કહ્યું હતું કે જ્ઞાનેશ કુમારને દૂર કરવાની માગણીને લઈને પાર્ટી પોતાનો વિરોધ ચાલુ રાખશે. તેમણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સામે પણ વિરોધ પ્રદર્શન કરવાની ચીમકી આપી હતી. આ નિવેદનો કોંગ્રેસના રાજકીય વલણને દર્શાવે છે; તેમાં કરવામાં આવેલા આક્ષેપોની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થવી અલગ બાબત છે.

સંસદમાં જ્ઞાનેશ કુમારને દૂર કરવાની નોટિસ અગાઉ ફગાવાઈ હતી
અહેવાલો અનુસાર, વિપક્ષે અગાઉ સંસદમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને પદ પરથી દૂર કરવા માટે નોટિસ રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ વર્ષે એપ્રિલમાં લોકસભા અને રાજ્યસભાના પીઠાસીન અધિકારીઓએ આવી નોટિસો ફગાવી દીધી હતી. હવે વિપક્ષ ફરીથી પ્રસ્તાવ રજૂ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યો હોવાનું જણાવાય છે. મહત્ત્વની વાત એ છે કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને દૂર કરવાની બંધારણીય પ્રક્રિયા નિર્ધારિત નિયમો હેઠળ જ થઈ શકે છે. કોઈ રાજકીય પક્ષ દ્વારા યોજવામાં આવતી મોક સંસદ કે પ્રતીકાત્મક મહાભિયોગ પ્રક્રિયા કાયદેસરની સંસદીય કાર્યવાહીનો વિકલ્પ બની શકતી નથી.

1 નવેમ્બરે રામલીલા મેદાનમાં 'દિલ્હી ચલો' રેલીનું આયોજન
મોક મહાભિયોગના કાર્યક્રમ બાદ ઈન્ડિયા બ્લોકે 1 નવેમ્બર, 2026ના રોજ દિલ્હીના રામલીલા મેદાનમાં મોટી રેલી અને 'દિલ્હી ચલો' કૂચ યોજવાની જાહેરાત કરી હોવાનું જણાવાયું છે. આ કાર્યક્રમ દ્વારા વિપક્ષ SIR પ્રક્રિયા અને ચૂંટણી પંચ સામેના પોતાના વિરોધને વધુ વ્યાપક બનાવવાનો પ્રયાસ કરશે. આમ, જ્ઞાનેશ કુમાર સામેનો મોક મહાભિયોગ વિપક્ષની પ્રતીકાત્મક રાજકીય કાર્યવાહી છે. તેની પાછળનો મુખ્ય હેતુ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગેના સવાલોને જાહેર ચર્ચામાં રાખવાનો અને SIR મુદ્દે સમર્થકોને એકત્ર કરવાનો છે. આગામી દિવસોમાં વિપક્ષની કાયદાકીય અને રાજકીય રણનીતિ શું રહેશે તેના પર સૌની નજર રહેશે.